Kodeks Postępowania Cywilnego
kodeks|kodeks.wirt.pl

Ujednolicone najważniejsze ustawy polskie

stan na 2014.05.15

Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze
Księga pierwsza. Proces
Tytuł VII. Postępowania odrębne
Dział I. Postępowanie w sprawach małżeńskich


Art. 425. Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się w sprawach o unieważnienie
małżeństwa, o ustalenie istnienia lub nieistnienia małżeństwa i o rozwód oraz o separację na
żądanie jednego z małżonków.

Art. 426. Do reprezentowania strony konieczne jest pełnomocnictwo udzielone do
prowadzenia danej sprawy.

Art. 427. Posiedzenia odbywają się przy drzwiach zamkniętych, chyba że obie strony
żądają publicznego rozpoznania sprawy, a sąd uzna, że jawność nie zagraża moralności.

Art. 428. § 1. Rozprawa odbywa się bez względu na niestawiennictwo jednej ze stron.
Jednakże w razie nieusprawiedliwionego niestawiennictwa powoda na pierwsze posiedzenie sądowe
wyznaczone w celu przeprowadzenia rozprawy, postępowanie ulega zawieszeniu, chyba że prokurator
popiera żądanie unieważnienia albo ustalenia istnienia lub nieistnienia małżeństwa.
§ 2. Podjęcie postępowania następuje na wniosek powoda, nie wcześniej jednak niż po upływie
trzech miesięcy od dnia zawieszenia postępowania. W razie niezgłoszenia takiego wniosku w ciągu
roku po zawieszeniu, sąd umorzy postępowanie. Umorzenie wywołuje takie same skutki, jak
umorzenie postępowania zawieszonego na zgodny wniosek stron lub z powodu ich niestawiennictwa.

Art. 429. Jeżeli strona wezwana do osobistego stawiennictwa nie stawi się bez
usprawiedliwionych powodów na posiedzenie, sąd może skazać ją na grzywnę według przepisów o
karach za niestawiennictwo świadka, nie może jednak nakazać przymusowego sprowadzenia jej do
sądu.

Art. 430. Małoletni, którzy nie ukończyli lat trzynastu, a zstępni stron, którzy nie
ukończyli lat siedemnastu, nie mogą być przesłuchiwani w charakterze świadków.

Art. 431. W sprawach przewidzianych w rozdziale niniejszym nie można oprzeć
rozstrzygnięcia wyłącznie na uznaniu powództwa lub przyznaniu okoliczności faktycznych. W
sprawach tych nie stosuje się art. 339 § 2.

Art. 432. W każdej sprawie o rozwód lub o separację sąd zarządza przeprowadzenie dowodu
z przesłuchania stron. W innych sprawach sąd nie może odmówić dopuszczenia takiego dowodu,
jeżeli strona go powołała. Art. 302 § 1 stosuje się odpowiednio.

Art. 433. Protokół rozprawy powinien zawierać oświadczenie małżonków co do liczby, wieku
i płci dzieci żyjących, stosunków majątkowych i zarobkowych obu małżonków, szczególnych
obowiązków utrzymania osób niebędących ich wspólnymi dziećmi oraz co do treści umowy
majątkowej, jeżeli małżonkowie umowę taką zawarli.

Art. 434. Sąd może zarządzić przeprowadzenie przez wyznaczoną osobę wywiadu
środowiskowego w celu ustalenia warunków, w których żyją i wychowują się dzieci stron.

Art. 4341. (uchylony)

Art. 435. § 1. Wyrok prawomocny ma skutek wobec osób trzecich.
§ 2. Nie dotyczy to części orzekającej o prawach i roszczeniach majątkowych poszukiwanych
łącznie z prawami niemajątkowymi.

Art. 436. § 1. Jeżeli istnieją widoki na utrzymanie małżeństwa, sąd może skierować
strony do mediacji. Skierowanie to jest możliwe także wtedy, gdy postępowanie zostało
zawieszone.
§ 2. Przepisy o mediacji stosuje się odpowiednio, z tym że przedmiotem mediacji może być także
pojednanie małżonków.
§ 3. (uchylony)
§ 4. Jeżeli strony nie uzgodniły osoby mediatora, sąd kieruje je do stałego mediatora
posiadającego wiedzę teoretyczną, w szczególności posiadającego wykształcenie z zakresu
psychologii, pedagogiki, socjologii lub prawa oraz umiejętności praktyczne w zakresie
prowadzenia mediacji w sprawach rodzinnych.

Art. 437 – 438. (uchylone)

Art. 439. § 1. Powództwo wzajemne o rozwód lub o separację jest niedopuszczalne.
§ 2. W czasie trwania procesu o rozwód lub o separację nie może być wszczęta odrębna sprawa o
rozwód albo o separację.
§ 3. Strona pozwana w sprawie o rozwód może jednak również żądać rozwodu albo separacji. Strona
pozwana w sprawie o separację może również żądać separacji albo rozwodu.

Art. 440. § 1. Jeżeli sąd nabierze przekonania, że istnieją widoki na utrzymanie pożycia
małżeńskiego, zawiesza postępowanie. Zawieszenie takie może nastąpić tylko raz w toku
postępowania.
§ 2. Podjęcie postępowania następuje na wniosek jednej ze stron; poza tym stosuje się
odpowiednio art. 428 § 2.

Art. 441. Postępowanie dowodowe ma przede wszystkim na celu ustalenie okoliczności
dotyczących rozkładu pożycia, jak również okoliczności dotyczących dzieci stron i ich sytuacji,
a w razie uznania powództwa – także przyczyn, które skłoniły do tego stronę pozwaną.

Art. 442. Jeżeli pozwany uznaje żądanie pozwu a małżonkowie nie mają wspólnych
małoletnich dzieci, sąd może ograniczyć postępowanie dowodowe do przesłuchania stron.

Art. 443. (uchylony)

Art. 444. Małżonek może dochodzić roszczeń alimentacyjnych od drugiego małżonka na
wypadek orzeczenia rozwodu, jak również na wypadek orzeczenia separacji. Dochodzenie następuje
przez zgłoszenie wniosku na rozprawie w obecności drugiego małżonka albo w piśmie, które należy
doręczyć drugiemu małżonkowi.

Art. 445. § 1. W czasie trwania procesu o rozwód lub o separację nie może być wszczęta
odrębna sprawa o zaspokojenie potrzeb rodziny i o alimenty pomiędzy małżonkami albo pomiędzy
nimi a ich wspólnymi małoletnimi dziećmi co do świadczeń za okres od wytoczenia powództwa
o rozwód lub o separację. Pozew lub wniosek o zabezpieczenie w takiej sprawie sąd przekaże
sądowi, w którym toczy się sprawa o rozwód lub o separację, w celu rozstrzygnięcia według
przepisów o postępowaniu zabezpieczającym.
§ 2. Postępowanie w sprawie o zaspokojenie potrzeb rodziny lub o alimenty, wszczęte przed
wytoczeniem powództwa o rozwód lub o separację, ulega z urzędu zawieszeniu z chwilą wytoczenia
powództwa o rozwód lub o separację co do świadczeń za okres od jego wytoczenia. Z chwilą
wydania w sprawie o rozwód lub o separację postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia wykonania
obowiązku zaspokajania potrzeb rodziny lub o alimenty wstrzymuje się także z mocy prawa
wykonanie nieprawomocnych orzeczeń o obowiązku tych świadczeń, wydanych w poprzednio wszczętej
sprawie, za okres od wytoczenia powództwa o rozwód lub o separację.
§ 3. Po prawomocnym zakończeniu sprawy o rozwód lub o separację zawieszone postępowanie
podejmuje się z mocy prawa, orzeczenia zaś, których wykonanie było wstrzymane, podlegają
wykonaniu, jednak tylko co do okresu, za który w sprawie o rozwód lub o separację nie orzeczono
o roszczeniach objętych zawieszonym postępowaniem. W pozostałym zakresie postępowanie ulega
z mocy prawa umorzeniu.

Art. 4451. § 1. Jeżeli sprawa o rozwód lub o separację jest w toku, nie może
być wszczęte odrębne postępowanie dotyczące władzy rodzicielskiej nad wspólnymi małoletnimi
dziećmi stron lub o ustalenie kontaktów z nimi. W razie potrzeby orzeczenia o władzy
rodzicielskiej lub o kontaktach stosuje się przepisy o postępowaniu zabezpieczającym.
§ 2. Postępowanie w sprawie dotyczącej władzy rodzicielskiej lub kontaktów wszczęte przed
wytoczeniem powództwa o rozwód lub o separację ulega z urzędu zawieszeniu, a o władzy
rodzicielskiej lub kontaktach przez cały czas trwania sprawy o rozwód lub o separację sąd
orzeka w postępowaniu zabezpieczającym. Sąd postanowi podjąć postępowanie dotyczące władzy
rodzicielskiej lub kontaktów, jeżeli w prawomocnym orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie
o rozwód lub o separację nie orzeczono o władzy rodzicielskiej lub kontaktach. W przeciwnym
wypadku postępowanie ulega umorzeniu.

Art. 4452. W każdym stanie sprawy o rozwód lub separację sąd może skierować
strony do mediacji w celu ugodowego załatwienia spornych kwestii dotyczących zaspokojenia
potrzeb rodziny, alimentów, sposobu sprawowania władzy rodzicielskiej, kontaktów z dziećmi oraz
spraw majątkowych podlegających rozstrzygnięciu w wyroku orzekającym rozwód lub separację.
Przepis art. 436 § 4 stosuje się odpowiednio.

Art. 4453. Na wniosek strony stosuje się przepisy art. 5821 § 2
lub 3.

Art. 446. W razie śmierci jednego z małżonków postępowanie umarza się.

Art. 447. § 1. Na wniosek osoby, która po śmierci jednego z małżonków zamierza wytoczyć
powództwo o unieważnienie małżeństwa, sąd rejonowy miejsca zamieszkania zmarłego ustanawia
kuratora. Jeżeli zmarli obydwoje małżonkowie, ustanawia się dwóch kuratorów.
§ 2. Przepis paragrafu poprzedzającego stosuje się odpowiednio do powództwa o ustalenie
istnienia lub nieistnienia małżeństwa.

Art. 448. § 1. Jeżeli powództwo o unieważnienie małżeństwa wytacza prokurator, pozywa on
oboje małżonków, a w wypadku śmierci jednego z nich – kuratora ustanowionego na miejsce
zmarłego małżonka.
§ 2. Przepis paragrafu poprzedzającego stosuje się odpowiednio do powództwa prokuratora
o ustalenie istnienia lub nieistnienia małżeństwa.

Art. 449. § 1. W sprawach o unieważnienie albo o ustalenie istnienia lub nieistnienia
małżeństwa odpis pozwu doręcza się prokuratorowi i zawiadamia się go o terminach rozprawy.
§ 2. Jeżeli sprawa taka została wytoczona lub jest popierana przez prokuratora, nie stosuje się
przepisów o zawieszeniu postępowania na zgodny wniosek stron lub z powodu niestawiennictwa obu
stron.

Art. 450. § 1. Postępowanie o unieważnienie małżeństwa w razie śmierci jednego
z małżonków zawiesza się.
§ 2. Postępowanie umarza się, jeżeli zstępni małżonka, który wytoczył powództwo, nie zgłoszą
w ciągu sześciu miesięcy po wydaniu postanowienia o zawieszeniu wniosku o podjęcie
postępowania.
§ 3. W razie śmierci pozwanego małżonka, a jeżeli pozwanymi byli oboje małżonkowie, w razie
śmierci jednego z nich, postępowanie podejmuje się po ustanowieniu przez sąd orzekający na
posiedzeniu niejawnym kuratora, który wstępuje na miejsce zmarłego małżonka.

Art. 451. Przepisy art. 444, 445 i 4451 stosuje się odpowiednio w sprawach
o unieważnienie małżeństwa.

Art. 452. W sprawach o ustanowienie rozdzielności majątkowej między małżonkami stosuje
się odpowiednio przepisy art. 426, 431, 432, 435 § 1, 441 i 446.

 

x