Kodeks Postępowania Cywilnego
kodeks|kodeks.wirt.pl

Ujednolicone najważniejsze ustawy polskie

stan na 2014.05.15

Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze
Księga pierwsza. Proces
Tytuł VII. Postępowania odrębne


Art. 425. Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się w sprawach o unieważnienie
małżeństwa, o ustalenie istnienia lub nieistnienia małżeństwa i o rozwód oraz o separację na
żądanie jednego z małżonków.

Art. 426. Do reprezentowania strony konieczne jest pełnomocnictwo udzielone do
prowadzenia danej sprawy.

Art. 427. Posiedzenia odbywają się przy drzwiach zamkniętych, chyba że obie strony
żądają publicznego rozpoznania sprawy, a sąd uzna, że jawność nie zagraża moralności.

Art. 428. § 1. Rozprawa odbywa się bez względu na niestawiennictwo jednej ze stron.
Jednakże w razie nieusprawiedliwionego niestawiennictwa powoda na pierwsze posiedzenie sądowe
wyznaczone w celu przeprowadzenia rozprawy, postępowanie ulega zawieszeniu, chyba że prokurator
popiera żądanie unieważnienia albo ustalenia istnienia lub nieistnienia małżeństwa.
§ 2. Podjęcie postępowania następuje na wniosek powoda, nie wcześniej jednak niż po upływie
trzech miesięcy od dnia zawieszenia postępowania. W razie niezgłoszenia takiego wniosku w ciągu
roku po zawieszeniu, sąd umorzy postępowanie. Umorzenie wywołuje takie same skutki, jak
umorzenie postępowania zawieszonego na zgodny wniosek stron lub z powodu ich niestawiennictwa.

Art. 429. Jeżeli strona wezwana do osobistego stawiennictwa nie stawi się bez
usprawiedliwionych powodów na posiedzenie, sąd może skazać ją na grzywnę według przepisów o
karach za niestawiennictwo świadka, nie może jednak nakazać przymusowego sprowadzenia jej do
sądu.

Art. 430. Małoletni, którzy nie ukończyli lat trzynastu, a zstępni stron, którzy nie
ukończyli lat siedemnastu, nie mogą być przesłuchiwani w charakterze świadków.

Art. 431. W sprawach przewidzianych w rozdziale niniejszym nie można oprzeć
rozstrzygnięcia wyłącznie na uznaniu powództwa lub przyznaniu okoliczności faktycznych. W
sprawach tych nie stosuje się art. 339 § 2.

Art. 432. W każdej sprawie o rozwód lub o separację sąd zarządza przeprowadzenie dowodu
z przesłuchania stron. W innych sprawach sąd nie może odmówić dopuszczenia takiego dowodu,
jeżeli strona go powołała. Art. 302 § 1 stosuje się odpowiednio.

Art. 433. Protokół rozprawy powinien zawierać oświadczenie małżonków co do liczby, wieku
i płci dzieci żyjących, stosunków majątkowych i zarobkowych obu małżonków, szczególnych
obowiązków utrzymania osób niebędących ich wspólnymi dziećmi oraz co do treści umowy
majątkowej, jeżeli małżonkowie umowę taką zawarli.

Art. 434. Sąd może zarządzić przeprowadzenie przez wyznaczoną osobę wywiadu
środowiskowego w celu ustalenia warunków, w których żyją i wychowują się dzieci stron.

Art. 4341. (uchylony)

Art. 435. § 1. Wyrok prawomocny ma skutek wobec osób trzecich.
§ 2. Nie dotyczy to części orzekającej o prawach i roszczeniach majątkowych poszukiwanych
łącznie z prawami niemajątkowymi.

Art. 436. § 1. Jeżeli istnieją widoki na utrzymanie małżeństwa, sąd może skierować
strony do mediacji. Skierowanie to jest możliwe także wtedy, gdy postępowanie zostało
zawieszone.
§ 2. Przepisy o mediacji stosuje się odpowiednio, z tym że przedmiotem mediacji może być także
pojednanie małżonków.
§ 3. (uchylony)
§ 4. Jeżeli strony nie uzgodniły osoby mediatora, sąd kieruje je do stałego mediatora
posiadającego wiedzę teoretyczną, w szczególności posiadającego wykształcenie z zakresu
psychologii, pedagogiki, socjologii lub prawa oraz umiejętności praktyczne w zakresie
prowadzenia mediacji w sprawach rodzinnych.

Art. 437 – 438. (uchylone)

Art. 439. § 1. Powództwo wzajemne o rozwód lub o separację jest niedopuszczalne.
§ 2. W czasie trwania procesu o rozwód lub o separację nie może być wszczęta odrębna sprawa o
rozwód albo o separację.
§ 3. Strona pozwana w sprawie o rozwód może jednak również żądać rozwodu albo separacji. Strona
pozwana w sprawie o separację może również żądać separacji albo rozwodu.

Art. 440. § 1. Jeżeli sąd nabierze przekonania, że istnieją widoki na utrzymanie pożycia
małżeńskiego, zawiesza postępowanie. Zawieszenie takie może nastąpić tylko raz w toku
postępowania.
§ 2. Podjęcie postępowania następuje na wniosek jednej ze stron; poza tym stosuje się
odpowiednio art. 428 § 2.

Art. 441. Postępowanie dowodowe ma przede wszystkim na celu ustalenie okoliczności
dotyczących rozkładu pożycia, jak również okoliczności dotyczących dzieci stron i ich sytuacji,
a w razie uznania powództwa – także przyczyn, które skłoniły do tego stronę pozwaną.

Art. 442. Jeżeli pozwany uznaje żądanie pozwu a małżonkowie nie mają wspólnych
małoletnich dzieci, sąd może ograniczyć postępowanie dowodowe do przesłuchania stron.

Art. 443. (uchylony)

Art. 444. Małżonek może dochodzić roszczeń alimentacyjnych od drugiego małżonka na
wypadek orzeczenia rozwodu, jak również na wypadek orzeczenia separacji. Dochodzenie następuje
przez zgłoszenie wniosku na rozprawie w obecności drugiego małżonka albo w piśmie, które należy
doręczyć drugiemu małżonkowi.

Art. 445. § 1. W czasie trwania procesu o rozwód lub o separację nie może być wszczęta
odrębna sprawa o zaspokojenie potrzeb rodziny i o alimenty pomiędzy małżonkami albo pomiędzy
nimi a ich wspólnymi małoletnimi dziećmi co do świadczeń za okres od wytoczenia powództwa
o rozwód lub o separację. Pozew lub wniosek o zabezpieczenie w takiej sprawie sąd przekaże
sądowi, w którym toczy się sprawa o rozwód lub o separację, w celu rozstrzygnięcia według
przepisów o postępowaniu zabezpieczającym.
§ 2. Postępowanie w sprawie o zaspokojenie potrzeb rodziny lub o alimenty, wszczęte przed
wytoczeniem powództwa o rozwód lub o separację, ulega z urzędu zawieszeniu z chwilą wytoczenia
powództwa o rozwód lub o separację co do świadczeń za okres od jego wytoczenia. Z chwilą
wydania w sprawie o rozwód lub o separację postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia wykonania
obowiązku zaspokajania potrzeb rodziny lub o alimenty wstrzymuje się także z mocy prawa
wykonanie nieprawomocnych orzeczeń o obowiązku tych świadczeń, wydanych w poprzednio wszczętej
sprawie, za okres od wytoczenia powództwa o rozwód lub o separację.
§ 3. Po prawomocnym zakończeniu sprawy o rozwód lub o separację zawieszone postępowanie
podejmuje się z mocy prawa, orzeczenia zaś, których wykonanie było wstrzymane, podlegają
wykonaniu, jednak tylko co do okresu, za który w sprawie o rozwód lub o separację nie orzeczono
o roszczeniach objętych zawieszonym postępowaniem. W pozostałym zakresie postępowanie ulega
z mocy prawa umorzeniu.

Art. 4451. § 1. Jeżeli sprawa o rozwód lub o separację jest w toku, nie może
być wszczęte odrębne postępowanie dotyczące władzy rodzicielskiej nad wspólnymi małoletnimi
dziećmi stron lub o ustalenie kontaktów z nimi. W razie potrzeby orzeczenia o władzy
rodzicielskiej lub o kontaktach stosuje się przepisy o postępowaniu zabezpieczającym.
§ 2. Postępowanie w sprawie dotyczącej władzy rodzicielskiej lub kontaktów wszczęte przed
wytoczeniem powództwa o rozwód lub o separację ulega z urzędu zawieszeniu, a o władzy
rodzicielskiej lub kontaktach przez cały czas trwania sprawy o rozwód lub o separację sąd
orzeka w postępowaniu zabezpieczającym. Sąd postanowi podjąć postępowanie dotyczące władzy
rodzicielskiej lub kontaktów, jeżeli w prawomocnym orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie
o rozwód lub o separację nie orzeczono o władzy rodzicielskiej lub kontaktach. W przeciwnym
wypadku postępowanie ulega umorzeniu.

Art. 4452. W każdym stanie sprawy o rozwód lub separację sąd może skierować
strony do mediacji w celu ugodowego załatwienia spornych kwestii dotyczących zaspokojenia
potrzeb rodziny, alimentów, sposobu sprawowania władzy rodzicielskiej, kontaktów z dziećmi oraz
spraw majątkowych podlegających rozstrzygnięciu w wyroku orzekającym rozwód lub separację.
Przepis art. 436 § 4 stosuje się odpowiednio.

Art. 4453. Na wniosek strony stosuje się przepisy art. 5821 § 2
lub 3.

Art. 446. W razie śmierci jednego z małżonków postępowanie umarza się.

Art. 447. § 1. Na wniosek osoby, która po śmierci jednego z małżonków zamierza wytoczyć
powództwo o unieważnienie małżeństwa, sąd rejonowy miejsca zamieszkania zmarłego ustanawia
kuratora. Jeżeli zmarli obydwoje małżonkowie, ustanawia się dwóch kuratorów.
§ 2. Przepis paragrafu poprzedzającego stosuje się odpowiednio do powództwa o ustalenie
istnienia lub nieistnienia małżeństwa.

Art. 448. § 1. Jeżeli powództwo o unieważnienie małżeństwa wytacza prokurator, pozywa on
oboje małżonków, a w wypadku śmierci jednego z nich – kuratora ustanowionego na miejsce
zmarłego małżonka.
§ 2. Przepis paragrafu poprzedzającego stosuje się odpowiednio do powództwa prokuratora
o ustalenie istnienia lub nieistnienia małżeństwa.

Art. 449. § 1. W sprawach o unieważnienie albo o ustalenie istnienia lub nieistnienia
małżeństwa odpis pozwu doręcza się prokuratorowi i zawiadamia się go o terminach rozprawy.
§ 2. Jeżeli sprawa taka została wytoczona lub jest popierana przez prokuratora, nie stosuje się
przepisów o zawieszeniu postępowania na zgodny wniosek stron lub z powodu niestawiennictwa obu
stron.

Art. 450. § 1. Postępowanie o unieważnienie małżeństwa w razie śmierci jednego
z małżonków zawiesza się.
§ 2. Postępowanie umarza się, jeżeli zstępni małżonka, który wytoczył powództwo, nie zgłoszą
w ciągu sześciu miesięcy po wydaniu postanowienia o zawieszeniu wniosku o podjęcie
postępowania.
§ 3. W razie śmierci pozwanego małżonka, a jeżeli pozwanymi byli oboje małżonkowie, w razie
śmierci jednego z nich, postępowanie podejmuje się po ustanowieniu przez sąd orzekający na
posiedzeniu niejawnym kuratora, który wstępuje na miejsce zmarłego małżonka.

Art. 451. Przepisy art. 444, 445 i 4451 stosuje się odpowiednio w sprawach
o unieważnienie małżeństwa.

Art. 452. W sprawach o ustanowienie rozdzielności majątkowej między małżonkami stosuje
się odpowiednio przepisy art. 426, 431, 432, 435 § 1, 441 i 446.

Art. 453. Przepisy niniejszego działu stosuje się w sprawach o ustalenie lub
zaprzeczenie pochodzenia dziecka, o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa oraz
o rozwiązanie przysposobienia.

Art. 4531. W sprawach o ustalenie lub zaprzeczenie pochodzenia dziecka oraz
o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa matka i ojciec dziecka mają zdolność procesową
także wtedy, gdy są ograniczeni w zdolności do czynności prawnych, jeżeli ukończyli lat
szesnaście.

Art. 454. § 1. W sprawach o ustalenie macierzyństwa albo ojcostwa prokurator wytaczając
powództwo wskazuje w pozwie dziecko, na którego rzecz wytacza powództwo, oraz pozywa
odpowiednio matkę dziecka albo domniemanego ojca, a jeżeli osoby te nie żyją – kuratora
ustanowionego na ich miejsce.
§ 11. W sprawach o zaprzeczenie macierzyństwa prokurator, wytaczając powództwo,
pozywa kobietę wpisaną jako matka w akcie urodzenia dziecka oraz mężczyznę, którego ojcostwo
zostało ustalone z uwzględnieniem jej macierzyństwa, a jeżeli osoby te nie żyją – kuratora
ustanowionego na ich miejsce oraz dziecko.
§ 2. W sprawach o zaprzeczenie ojcostwa prokurator wytaczając powództwo pozywa męża matki
dziecka, a jeżeli ten nie żyje – kuratora ustanowionego na jego miejsce oraz dziecko, jak
również matkę dziecka, jeżeli ta żyje.
§ 3. W sprawach o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa prokurator, wytaczając powództwo,
pozywa dziecko oraz mężczyznę, który uznał ojcostwo, a jeżeli ten nie żyje – kuratora
ustanowionego na jego miejsce, a także matkę dziecka, jeżeli ta żyje; w razie uznania ojcostwa
po śmierci dziecka prokurator pozywa ustanowionego na miejsce dziecka kuratora.
§ 4. W sprawach o rozwiązanie przysposobienia prokurator wytaczając powództwo pozywa
przysposabiającego oraz przysposobionego.

Art. 4541. § 1. Powództwo wzajemne o ustalenie lub zaprzeczenie
macierzyństwa, o ustalenie lub zaprzeczenie ojcostwa, a także o ustalenie bezskuteczności
uznania ojcostwa nie jest dopuszczalne.
§ 2. W czasie trwania procesu o ustalenie lub zaprzeczenie macierzyństwa, o ustalenie lub
zaprzeczenie ojcostwa albo o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa nie może być wszczęta
odrębna sprawa o ustalenie lub zaprzeczenie macierzyństwa, o ustalenie lub zaprzeczenie
ojcostwa albo o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa.
§ 3. Strona pozwana może jednak również żądać ustalenia lub zaprzeczenia macierzyństwa,
ustalenia lub zaprzeczenia ojcostwa albo ustalenia bezskuteczności uznania ojcostwa.

Art. 455. Rozprawa odbywa się bez względu na niestawiennictwo jednej ze stron.

Art. 456. § 1. Postępowanie umarza się w razie śmierci jednej ze stron, a jeżeli
w charakterze tej samej strony występuje kilka osób, w razie śmierci wszystkich tych osób,
z zastrzeżeniem § 2 i 3.
§ 2. W sprawie wytoczonej przez dziecko o ustalenie albo zaprzeczenie macierzyństwa,
o zaprzeczenie ojcostwa albo ustalenie bezskuteczności uznania, jak również w sprawie
wytoczonej przez dziecko albo jego matkę o ustalenie ojcostwa, postępowanie zawiesza się
w razie śmierci pozwanych do czasu ustanowienia przez sąd orzekający kuratora, który wstępuje
do sprawy na miejsce zmarłego. Przepis ten stosuje się w sprawie o rozwiązanie przysposobienia
w razie śmierci przysposabiającego.
§ 3. W sprawie o ustalenie lub zaprzeczenie macierzyństwa, ustalenie lub zaprzeczenie ojcostwa
oraz w sprawie o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa postępowanie umarza się w razie
śmierci dziecka, chyba że dziecko, które wytoczyło powództwo o ustalenie macierzyństwa albo
o ustalenie ojcostwa, pozostawiło zstępnych; w takim wypadku postępowanie zawiesza się. Jeżeli
zstępni w ciągu sześciu miesięcy od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania nie
zgłoszą wniosku o jego podjęcie, sąd postępowanie umorzy.
Uwaga od redakcji:
Na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26.11.2013 r. (Dz. U. z 2013 r.
poz. 1439), art. 456 § 3 w zakresie, w jakim odnosi się do sprawy zaprzeczenia ojcostwa, został
uznany za niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 oraz w związku z art. 18 Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej oraz z art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych
wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4.11.1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8
oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. nr 61, poz. 284, z 1995 r. nr 36, poz. 175,
176 i 177, z 1998 r. nr 147, poz. 962, z 2001 r. nr 23, poz. 266, z 2003 r. nr 42, poz. 364 oraz z 2010 r. nr 90, poz. 587).

Art. 4561. § 1. W sprawach o ustalenie macierzyństwa przewodniczący
zawiadamia o toczącym się procesie mężczyznę, którego dotyczy domniemanie pochodzenia dziecka
od męża matki, doręczając mu odpis pozwu.
§ 2. W sprawach o zaprzeczenie macierzyństwa przewodniczący zawiadamia o toczącym się procesie
mężczyznę, którego ojcostwa dotyczy wynik postępowania, doręczając mu odpis pozwu.

Art. 457. W sprawach o zaprzeczenie pochodzenia dziecka lub o ustalenie bezskuteczności
uznania ojcostwa, albo o rozwiązanie przysposobienia odpis pozwu doręcza się prokuratorowi i
zawiadamia się go o terminach rozprawy.

Art. 458. § 1. W sprawach objętych przepisami działu niniejszego stosuje się odpowiednio
przepisy art. 426, 429, 431, 434 i 435.
§ 2. Jeżeli jednocześnie z ustaleniem ojcostwa dochodzi się związanych z tym roszczeń
majątkowych, do części postępowania dotyczących tych roszczeń nie stosuje się przepisów art.
429 i 456. W razie śmierci pozwanego postępowanie w części dotyczącej roszczeń majątkowych
zawiesza się do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy o ustalenie ojcostwa, po czym może
ono być podjęte z udziałem następców prawnych zmarłego lub kuratora spadku.

Art. 459. Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się w sprawach z zakresu prawa pracy, a
także w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.

Art. 460. § 1. Zdolność sądową i procesową ma także pracodawca, chociażby nie posiadał
osobowości prawnej, a w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych zdolność tę ma organ
rentowy.
§ 2. W razie potrzeby ustanowienia dla strony kuratora, postanowienie, o którym mowa w art. 69,
może zapaść również z urzędu.

Art. 461. § 1. Powództwo w sprawach z zakresu prawa pracy może być wytoczone bądź przed
sąd właściwości ogólnej pozwanego, bądź przed sąd, w którego okręgu praca jest, była lub miała
być wykonywana, bądź też przed sąd, w którego okręgu znajduje się zakład pracy.
§ 11. Do właściwości sądów rejonowych, bez względu na wartość przedmiotu sporu,
należą sprawy z zakresu prawa pracy o ustalenie istnienia stosunku pracy, o uznanie
bezskuteczności wypowiedzenia stosunku pracy, o przywrócenie do pracy i przywrócenie
poprzednich warunków pracy lub płacy oraz łącznie z nimi dochodzone roszczenia
i o odszkodowanie w przypadku nieuzasadnionego lub naruszającego przepisy wypowiedzenia oraz
rozwiązania stosunku pracy, a także sprawy dotyczące kar porządkowych i świadectwa pracy oraz
roszczenia z tym związane.
§ 2. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych właściwy do rozpoznania sprawy jest sąd,
w którego okręgu ma miejsce zamieszkania strona odwołująca się od decyzji wydanej przez organ
rentowy, chyba że przepis odrębny stanowi inaczej.
§ 21. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, w których wniesiono odwołanie od
decyzji organu emerytalnego określonego przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych,
wojskowego organu emerytalnego albo organu emerytalnego właściwego w stosunku do
funkcjonariuszy Służby Więziennej, właściwy jest sąd, w którego okręgu ma siedzibę ten organ.
§ 22. W sprawach, w których nie można określić właściwości sądu według przepisów
paragrafów poprzedzających, jak również w sprawach, w których ubezpieczony zamieszkały na
terytorium Rzeczypospolitej Polskiej otrzymuje świadczenie wypłacane przez wyznaczoną przez
Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jednostkę organizacyjną tego Zakładu, właściwy jest
sąd, w którego okręgu ma siedzibę organ rentowy.
§ 3. Sąd właściwy może na zgodny wniosek stron przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi
równorzędnemu, rozpoznającemu sprawy z zakresu prawa pracy lub ubezpieczeń społecznych, jeżeli
przemawiają za tym względy celowości. Postanowienie w tym przedmiocie może zapaść na
posiedzeniu niejawnym. Sąd, któremu sprawa została przekazana, jest związany postanowieniem
sądu przekazującego.

Art. 462. W sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych organizacje
pozarządowe w zakresie swoich zadań statutowych, za zgodą pracownika lub ubezpieczonego
wyrażoną na piśmie, mogą wytaczać powództwa na rzecz pracownika lub wnosić odwołania od decyzji
organów rentowych, a także, za zgodą pracownika lub ubezpieczonego wyrażoną na piśmie,
przystępować do nich w toczącym się postępowaniu.

Art. 463. (uchylony)

Art. 464. § 1. Odrzucenie pozwu nie może nastąpić z powodu niedopuszczalności drogi
sądowej, gdy do rozpoznania sprawy właściwy jest inny organ. W tym wypadku sąd przekaże mu
sprawę. Postanowienie sądu o przekazaniu sprawy może zapaść na posiedzeniu niejawnym. Jeżeli
jednak organ ten uprzednio uznał się za niewłaściwy, sąd rozpozna sprawę.
§ 2. Wniesienie do sądu pozwu, przekazanego następnie stosownie do paragrafu poprzedzającego,
wywołuje skutki, jakie ustawa wiąże z wytoczeniem powództwa.

Art. 465. § 1. Pełnomocnikiem pracownika lub ubezpieczonego może być również
przedstawiciel związku zawodowego lub inspektor pracy albo pracownik zakładu pracy, w którym
mocodawca jest lub był zatrudniony, a ubezpieczonego – także przedstawiciel organizacji
zrzeszającej emerytów i rencistów.
§ 2. Do odbioru należności zasądzonych na rzecz pracownika lub ubezpieczonego jest wymagane
pełnomocnictwo szczególne, udzielone po powstaniu tytułu egzekucyjnego.

Art. 466. Pracownik lub ubezpieczony działający bez adwokata lub radcy prawnego może
zgłosić w sądzie właściwym ustnie do protokołu powództwo oraz treść środków odwoławczych
i innych pism procesowych.

Art. 467. § 1. Niezwłocznie po wniesieniu sprawy przewodniczący lub wyznaczony przez
niego sędzia dokonuje jej wstępnego badania.
§ 2. Wstępne badanie sprawy polega na ustaleniu, czy pismo wszczynające postępowanie sądowe
spełnia niezbędne wymagania, pozwalające nadać mu dalszy bieg, oraz na podjęciu czynności
umożliwiających rozstrzygnięcie sprawy na pierwszym posiedzeniu.
§ 3. Po wstępnym badaniu sprawy przewodniczący wzywa do usunięcia braków formalnych pisma tylko
wówczas, gdy braki te nie dadzą się usunąć w toku czynności wyjaśniających.
§ 4. Jeżeli w toku wstępnego badania sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych okaże się, że
występują istotne braki w materiale, a przeprowadzenie jego uzupełnienia w postępowaniu
sądowym byłoby połączone ze znacznymi trudnościami, przewodniczący lub wyznaczony przez niego
sędzia może zwrócić organowi rentowemu akta sprawy w celu uzupełnienia materiału sprawy. To
samo dotyczy wypadku, w którym decyzja organu rentowego nie zawiera:
1) podstawy prawnej i faktycznej;
2) wskazania sposobu wyliczenia świadczenia;
3) stosownego pouczenia o skutkach prawnych decyzji i trybie jej zaskarżenia.

Art. 468. § 1. Sąd podejmie czynności wyjaśniające, jeżeli przemawiają za tym wyniki
wstępnego badania sprawy, a także gdy sprawa nie była przedmiotem postępowania przed komisją
pojednawczą, chyba że czynności te nie przyspieszą postępowania lub są oczywiście niecelowe
z innych przyczyn.
§ 2. Czynności wyjaśniające mają na celu:
1) usunięcie braków formalnych pism procesowych, w tym w szczególności dokładniejsze
określenie zgłoszonych żądań;
2) w sprawach z zakresu prawa pracy – wyjaśnienie stanowisk stron oraz skłonienie ich do
pojednania i zawarcia ugody;
3) ustalenie, jakie z istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności są sporne między
stronami oraz czy i jakie dowody należy przeprowadzić w celu ich wyjaśnienia;
4) wyjaśnienie innych okoliczności, mających znaczenie dla prawidłowego i szybkiego
rozstrzygnięcia sprawy.
§ 3. Czynności wyjaśniające przeprowadza się bez udziału ławników.
§ 4. Postanowienie określające środki dowodowe i fakty podlegające stwierdzeniu może zapaść na
posiedzeniu niejawnym.

Art. 469. Sąd uzna zawarcie ugody, cofnięcie pozwu, sprzeciwu lub środka odwoławczego
oraz zrzeczenie się lub ograniczenie roszczenia za niedopuszczalne także wówczas, gdyby
czynność ta naruszała słuszny interes pracownika lub ubezpieczonego.

Art. 470. W razie podjęcia czynności wyjaśniających lub zarządzenia osobistego
stawiennictwa na rozprawę, strona pozwana powinna być reprezentowana przez osobę obeznaną ze
stanem faktycznym sprawy i uprawnioną do zawarcia ugody.

Art. 471. Termin rozprawy powinien być wyznaczony tak, aby od daty zakończenia czynności
wyjaśniających, a jeżeli nie podjęto tych czynności – od daty wniesienia pozwu lub odwołania,
do rozprawy nie upłynęło więcej niż dwa tygodnie, chyba że zachodzą niedające się usunąć
przeszkody.

Art. 472. § 1. Sąd może wzywać strony, świadków, biegłych lub inne osoby w sposób, który
uzna za najbardziej celowy, nawet z pominięciem sposobów przewidzianych przez przepisy ogólne,
jeżeli uzna to za niezbędne do przyspieszenia rozpoznania sprawy. Dotyczy to również doręczeń
oraz zarządzeń mających na celu przygotowanie rozprawy, zwłaszcza zaś żądania przedstawienia
niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy akt osobowych i innych dokumentów.
§ 2. Wezwanie i doręczenie dokonane w powyższy sposób wywołuje skutki przewidziane w Kodeksie,
jeżeli jest niewątpliwe, że doszło ono do wiadomości adresata.

Art. 473. § 1. W sprawach przewidzianych w niniejszym dziale nie stosuje się przepisów
ograniczających dopuszczalność dowodu ze świadków i z przesłuchania stron.
§ 2. (uchylony)

Art. 474. (uchylony)

Art. 475. Jeżeli strona bez usprawiedliwionych powodów nie wykona w toku postępowania
postanowień lub zarządzeń, sąd może skazać ją na grzywnę według przepisów o karach za
niestawiennictwo świadka i odmówić przyznania kosztów lub zastosować jeden z tych środków; nie
może jednak nakazać przymusowego sprowadzenia jej do sądu. Gdy stroną tą jest jednostka
organizacyjna, grzywnie podlega pracownik odpowiedzialny za wykonanie postanowień lub
zarządzeń, a w razie niewyznaczenia takiego pracownika lub niemożności jego ustalenia –
kierownik tej jednostki.

Art. 4751. Przepisów art. 466, 467, 468, 470 i 471 nie stosuje się do skargi
kasacyjnej i do postępowania przed Sądem Najwyższym, wywołanego jej wniesieniem.

Art. 476. § 1. Przez sprawy z zakresu prawa pracy rozumie się sprawy:
1) o roszczenia ze stosunku pracy lub z nim związane;
11) o ustalenie istnienia stosunku pracy, jeżeli łączący strony stosunek prawny,
wbrew zawartej między nimi umowie, ma cechy stosunku pracy;
2) o roszczenia z innych stosunków prawnych, do których z mocy odrębnych przepisów stosuje się
przepisy prawa pracy;
3) o odszkodowania dochodzone od zakładu pracy na podstawie przepisów o świadczeniach z tytułu
wypadków przy pracy i chorób zawodowych.
§ 2. Przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy, w których wniesiono
odwołanie od decyzji organów rentowych, dotyczących:
1) ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia rodzinnego;
2) emerytur i rent;
3) (uchylony)
4) innych świadczeń w sprawach należących do właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych;
5) odszkodowań przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą
wojskową albo służbą w Policji lub Służbie Więziennej.
§ 3. Przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się także sprawy wszczęte na skutek
niewydania przez organ rentowy decyzji we właściwym terminie, a także sprawy, w których
wniesiono odwołanie od orzeczenia wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o stopniu
niepełnosprawności, sprawy o roszczenia ze stosunków prawnych między członkami otwartych
funduszy emerytalnych a tymi funduszami lub ich organami oraz sprawy ze stosunków między
emerytami lub osobami uposażonymi w rozumieniu przepisów o emeryturach kapitałowych a Zakładem
Ubezpieczeń Społecznych.
§ 4. Przez organy rentowe rozumie się:
1) jednostki organizacyjne Zakładu Ubezpieczeń Społecznych określone w przepisach o systemie
ubezpieczeń społecznych, właściwe do wydawania decyzji w sprawach świadczeń,
2) kolejowe jednostki organizacyjne,
3) wojskowe organy emerytalne oraz organy emerytalne resortów spraw wewnętrznych
i sprawiedliwości, a także inne organy wojskowe i organy resortów spraw wewnętrznych
i sprawiedliwości
- właściwe do wydawania decyzji w sprawach, o których mowa w § 2, a także Prezesa Kasy
Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.
§ 5. Przez użyte w niniejszym dziale określenie
1) pracownik – rozumie się również:
a) członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej, osobę świadczącą pracę na podstawie umowy
o pracę nakładczą oraz członków rodziny i spadkobierców pracownika, członka rolniczej
spółdzielni produkcyjnej i osoby świadczącej pracę na podstawie umowy o pracę nakładczą,
a także inne osoby, którym z mocy odrębnych przepisów przysługują roszczenia z zakresu prawa
pracy,
b) osobę dochodzącą od zakładu pracy odszkodowania lub ustalenia uprawnień do świadczeń na
podstawie przepisów o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych;
2) ubezpieczony – rozumie się osobę ubiegającą się o:
a) świadczenie z ubezpieczeń społecznych lub z ubezpieczenia rodzinnego albo o emeryturę lub
rentę,
b) ustalenie istnienia bądź nieistnienia obowiązku ubezpieczenia, jego zakresu lub wymiaru
składki z tego tytułu,
c) świadczenia w sprawach należących do właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych,
d) odszkodowanie przysługujące w razie wypadku i choroby pozostającej w związku ze służbą
wojskową albo służbą w Policji lub w Służbie Więziennej.

Art. 477. W postępowaniu wszczętym z powództwa pracownika wezwania do udziału w sprawie,
o którym mowa w art. 194 § 1 i § 3, sąd może dokonać również z urzędu. Przewodniczący poucza
pracownika o roszczeniach wynikających z przytoczonych przez niego faktów.

Art. 4771. Jeżeli pracownik dokonał wyboru jednego z przysługujących mu
alternatywnie roszczeń, a zgłoszone roszczenie okaże się nieuzasadnione, sąd może z urzędu
uwzględnić inne roszczenie alternatywne.

Art. 4772. § 1. Zasądzając należność pracownika w sprawach z zakresu prawa
pracy, sąd z urzędu nada wyrokowi przy jego wydaniu rygor natychmiastowej wykonalności w części
nieprzekraczającej pełnego jednomiesięcznego wynagrodzenia pracownika. Przepis art. 334 § 4 i
art. 335 § 1 zdanie drugie stosuje się odpowiednio; nie stosuje się przepisu art. 335 § 2.
§ 2. Uznając wypowiedzenie umowy o pracę za bezskuteczne, sąd na wniosek pracownika może w
wyroku nałożyć na zakład pracy obowiązek dalszego zatrudnienia pracownika do czasu prawomocnego
rozpoznania sprawy.

Art. 4773-4775. (uchylone)

Art. 4776. § 1. Wyrok sądu pierwszej instancji zasądzający świadczenia na
rzecz pracownika lub członków jego rodziny, w stosunku do którego sąd drugiej instancji oddalił
apelację zakładu pracy, podlega natychmiastowemu wykonaniu także w części, w której sąd nie
nadał mu rygoru natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 4772.
§ 2. Przepis § 1 stosuje się również do wyroków sądu drugiej instancji zasądzających
świadczenia na rzecz pracownika lub członków jego rodziny.
§ 3. Sąd drugiej instancji nadaje z urzędu wyrokowi, o którym mowa w § 1 i 2, klauzulę
wykonalności w dniu ogłoszenia wyroku i wyrok zaopatrzony klauzulą wydaje uprawnionemu.

Art. 4777. Przepisów art. 464, 467, 468, 470-473 nie stosuje się w sprawach,
w których pracownik jest stroną pozwaną.

Art. 4778. § 1. Do właściwości sądów okręgowych należą sprawy z zakresu
ubezpieczeń społecznych, z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość sądów
rejonowych.
§ 2. Do właściwości sądów rejonowych należą sprawy:
1) o zasiłek chorobowy, wyrównawczy, opiekuńczy, macierzyński, porodowy, pogrzebowy, rodzinny
oraz o dodatki do zasiłku rodzinnego;
2) o świadczenie rehabilitacyjne;
3) o odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy w gospodarstwie rolnym, wypadku w drodze do
pracy lub z pracy, wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, wypadku lub choroby zawodowej
pozostającej w związku z czynną służbą wojskową albo służbą w Policji, Agencji Bezpieczeństwa
Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego,
Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, Straży Granicznej, Biurze Ochrony Rządu, Służbie Więziennej,
Państwowej Straży Pożarnej i Służbie Celnej;
4) o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności;
5) (uchylony)
6) o świadczenie z tytułu funduszu alimentacyjnego.

Art. 4779. § 1. Odwołania od decyzji organów rentowych wnosi się na piśmie do
organu, który wydał decyzję, lub do protokołu sporządzonego przez ten organ, w terminie
miesiąca od doręczenia odpisu decyzji.
§ 2. Organ rentowy, o którym mowa w § 1, przekazuje niezwłocznie odwołanie wraz z aktami sprawy
do sądu z zachowaniem przepisów odrębnych. Organ ten, jeżeli uzna odwołanie w całości za
słuszne, może zmienić lub uchylić zaskarżoną decyzję. W tym wypadku odwołaniu nie nadaje się
dalszego biegu.
§ 21. Jeżeli w odwołaniu od decyzji organu rentowego wskazano nowe okoliczności
dotyczące niezdolności do pracy lub niezdolności do samodzielnej egzystencji, które powstały po
dniu wydania orzeczenia przez lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, od którego
nie wniesiono sprzeciwu lub orzeczenia komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych,
organ rentowy nie przekazuje odwołania do sądu, lecz kieruje do lekarza orzecznika do ponownego
rozpatrzenia. Organ rentowy uchyla poprzednią decyzję, rozpatruje nowe okoliczności i wydaje
nową decyzję, od której przysługuje odwołanie do sądu. Przepis ten stosuje się także wówczas,
gdy nie można ustalić daty powstania wskazanych w odwołaniu nowych okoliczności.
§ 3. Sąd odrzuci odwołanie wniesione po upływie terminu, chyba że przekroczenie terminu nie
jest nadmierne i nastąpiło z przyczyn niezależnych od odwołującego się.
§ 31. Sąd odrzuci odwołanie w sprawie o świadczenie z ubezpieczeń społecznych, do
którego prawo jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy lub niezdolności do
samodzielnej egzystencji, a podstawę do wydania decyzji stanowi orzeczenie lekarza orzecznika
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jeżeli osoba zainteresowana nie wniosła sprzeciwu od tego
orzeczenia do komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i odwołanie jest oparte
wyłącznie na zarzutach dotyczących tego orzeczenia. Jeżeli odwołanie opiera się także na
zarzucie nierozpatrzenia wniesionego po terminie sprzeciwu od tego orzeczenia, a wniesienie
sprzeciwu po terminie nastąpiło z przyczyn niezależnych od osoby zainteresowanej, sąd uchyla
decyzję, przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania organowi rentowemu i umarza postępowanie.
W takim przypadku organ rentowy kieruje sprzeciw do rozpatrzenia do komisji lekarskiej Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych.
§ 32. W przypadkach, o których mowa w § 31, postanowienie sądu może
zapaść na posiedzeniu niejawnym.
§ 4. Jeżeli organ rentowy nie wydał decyzji w terminie dwóch miesięcy, licząc od dnia
zgłoszenia roszczenia w sposób przepisany, odwołanie można wnieść w każdym czasie po upływie
tego terminu.
§ 5. Ubezpieczony może również wnieść odwołanie – z wyłączeniem odwołania, o którym mowa w § 4
- do protokołu w sądzie właściwym do rozpoznania sprawy albo w sądzie właściwym dla jego
miejsca zamieszkania.
§ 6. Sąd, do którego wniesiono odwołanie, niezwłocznie przekazuje protokół organowi, od którego
pochodzi zaskarżona decyzja, chyba że sąd ten jest właściwy do jego rozpoznania. W takim
wypadku przewodniczący niezwłocznie zażąda akt sprawy i nada bieg odwołaniu, przesyłając odpis
protokołu organowi, od którego pochodzi zaskarżona decyzja.

Art. 47710. § 1. Odwołanie powinno zawierać oznaczenie zaskarżonej decyzji,
określenie i zwięzłe uzasadnienie zarzutów i wniosków oraz podpis ubezpieczonego albo jego
przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika.
§ 2. Jeżeli ubezpieczony zgłosił nowe żądanie, dotychczas nierozpoznane przez organ rentowy,
sąd przyjmuje to żądanie do protokołu i przekazuje go do rozpoznania organowi rentowemu.

Art. 47711. § 1. Stronami są ubezpieczony, inna osoba, której praw i
obowiązków dotyczy zaskarżona decyzja, organ rentowy i zainteresowany.
§ 2. Zainteresowanym jest ten, czyje prawa lub obowiązki zależą od rozstrzygnięcia sprawy.
Jeżeli osoba taka nie została wezwana do udziału w sprawie przed organem rentowym, sąd wezwie
ją do udziału w postępowaniu bądź z urzędu, bądź na jej wniosek lub na wniosek jednej ze stron.

Art. 47712. Nie jest dopuszczalne zawarcie ugody.

Art. 47713. Zmiana przez organ rentowy zaskarżonej decyzji przed
rozstrzygnięciem sprawy przez sąd – przez wydanie decyzji uwzględniającej w całości lub w
części żądanie strony – powoduje umorzenie postępowania w całości lub w części. Poza tym zmiana
lub wykonanie decyzji nie ma wpływu na bieg sprawy.

Art. 47714. § 1. Sąd oddala odwołanie, jeżeli nie ma podstaw do jego
uwzględnienia.
§ 2. W razie uwzględnienia odwołania sąd zmienia zaskarżoną decyzję w całości lub w części
i orzeka co do istoty sprawy.
§ 3. Jeżeli odwołanie wniesiono w związku z niewydaniem decyzji przez organ rentowy, sąd
w razie uwzględnienia odwołania zobowiązuje organ rentowy do wydania decyzji w określonym
terminie, zawiadamiając o tym organ nadrzędny, lub orzeka co do istoty sprawy. Jednocześnie sąd
stwierdza, czy niewydanie decyzji przez organ rentowy miało miejsce z rażącym naruszeniem
prawa.
§ 4. W sprawie o świadczenie z ubezpieczeń społecznych, do którego prawo jest uzależnione od
stwierdzenia niezdolności do pracy lub niezdolności do samodzielnej egzystencji, a podstawę do
wydania decyzji stanowi orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub
orzeczenie komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i odwołanie od decyzji opiera się
wyłącznie na zarzutach dotyczących tego orzeczenia, sąd nie orzeka co do istoty sprawy na
podstawie nowych okoliczności dotyczących stwierdzenia niezdolności do pracy lub niezdolności
do samodzielnej egzystencji, które powstały po dniu złożenia odwołania od tej decyzji. W tym
przypadku sąd uchyla decyzję, przekazuje sprawę do rozpoznania organowi rentowemu i umarza
postępowanie.

Art. 47714a. Sąd drugiej instancji uchylając wyrok i poprzedzającą go decyzję
organu rentowego może sprawę przekazać do ponownego rozpoznania bezpośrednio organowi
rentowemu.

Art. 47715. (uchylony)

Art. 47716. Przepisy art. 4779 § 21 i § 3,
art. 47712 oraz art. 47714 § 4 stosuje się odpowiednio w sprawach
o świadczenia z ubezpieczenia społecznego rolników.

Art. 478. W sprawach o naruszenie posiadania sąd bada jedynie ostatni stan posiadania i
fakt jego naruszenia, nie rozpoznając samego prawa ani dobrej wiary pozwanego.

Art. 479. W sprawach o naruszenie posiadania powództwo wzajemne nie jest dopuszczalne.

Art. 47928. § 1. Sąd Okręgowy w Warszawie – sąd ochrony konkurencji
i konsumentów jest właściwy w sprawach:

      1) odwołań od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwanego
      w przepisach niniejszego rozdziału “Prezesem Urzędu”;

2) zażaleń na postanowienia wydawane przez Prezesa Urzędu w postępowaniach prowadzonych na
podstawie przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów lub przepisów odrębnych;
3) zażaleń na postanowienia wydawane przez Prezesa Urzędu w postępowaniu zabezpieczającym
prowadzonym na podstawie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów;
4) zażaleń na postanowienia wydawane w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w celu wykonania
obowiązków wynikających z decyzji i postanowień wydawanych przez Prezesa Urzędu.
§ 2. Odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu wnosi się za jego pośrednictwem do sądu ochrony
konkurencji i konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia doręczenia decyzji.
§ 3. Odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma
procesowego oraz zawierać oznaczenie zaskarżonej decyzji, przytoczenie zarzutów, zwięzłe ich
uzasadnienie, wskazanie dowodów, a także zawierać wniosek o uchylenie lub zmianę decyzji
w całości lub w części.
Uwaga:
Na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31.01.2005 r. (Dz. U. z 2005 r. nr 22,
poz. 185), z dniem 9.02.2005 r. art. 47928 § 3 w zakresie, w jakim uniemożliwia
zamieszczenie w odwołaniu od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów do Sądu
Okręgowego w Warszawie – sądu ochrony konkurencji i konsumentów wniosku o uchylenie zaskarżonej
decyzji w całości jest niezgodny z art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Art. 47929. § 1. Stroną postępowania przed sądem ochrony konkurencji
i konsumentów jest Prezes Urzędu oraz podmiot będący stroną w postępowaniu przed Prezesem
Urzędu, a także wnoszący zażalenie.
§ 2. W postępowaniu przed sądem ochrony konkurencji i konsumentów mogą brać udział jako
uczestnicy podmioty dopuszczone do udziału w postępowaniu przed Prezesem Urzędu jako podmioty
zainteresowane.
§ 3. Pełnomocnikiem Prezesa Urzędu może być pracownik Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Art. 47929a. § 1. Jeżeli przepisy odrębne przyznają określonym podmiotom,
które nie uczestniczą w sprawie, uprawnienie do przedstawiania sądowi istotnego dla sprawy
poglądu, do podmiotów tych stosuje się odpowiednio art. 63. Jednak na wniosek podmiotu
uprawnionego sąd może zezwolić, aby pogląd został przedstawiony także ustnie na rozprawie.
§ 2. Na wniosek podmiotu uprawnionego sąd udostępnia akta sprawy w zakresie niezbędnym do
przedstawienia poglądu.

Art. 47930. W razie wniesienia odwołania od decyzji Prezesa Urzędu, sąd
ochrony konkurencji i konsumentów może, na wniosek strony, która wniosła odwołanie, wstrzymać
wykonanie decyzji do czasu rozstrzygnięcia sprawy. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu
niejawnym.

Art. 47931.*) § 1. Sąd ochrony konkurencji i konsumentów oddala
odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu, jeżeli nie ma podstaw do jego uwzględnienia.
§ 2. Sąd ochrony konkurencji i konsumentów odrzuca odwołanie wniesione po upływie terminu do
jego wniesienia, niedopuszczalne z innych przyczyn, a także wtedy, gdy nie uzupełniono w
wyznaczonym terminie braków odwołania.
§ 3. Sąd ochrony konkurencji i konsumentów, uwzględniając odwołanie od decyzji, zmienia decyzję
w całości lub w części i orzeka co do istoty sprawy.
________________
*) Utracił moc z dniem 30.11.2003 r. przez to, że ustalając katalog
rozstrzygnięć zawierających zarówno cechy postępowania pierwszoinstancyjnego, jak i
odwoławczego uniemożliwia właściwą kontrolę instancyjną, pozbawiając stronę apelacyjnego środka
odwoławczego od orzeczenia Sądu Antymonopolowego wydanego w pierwszej instancji, na podstawie
wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12.06.2002 r., sygn. akt P. 13/01 (Dz. U. nr 84, poz.
764).

Art. 47931a. § 1. Sąd ochrony konkurencji i konsumentów oddala
odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu, jeżeli nie ma podstaw do jego uwzględnienia.
§ 2. Sąd ochrony konkurencji i konsumentów odrzuca odwołanie wniesione po upływie terminu do
jego wniesienia, niedopuszczalne z innych przyczyn, a także wtedy, gdy nie uzupełniono
w wyznaczonym terminie braków odwołania.
§ 3. W razie uwzględnienia odwołania, sąd ochrony konkurencji i konsumentów zaskarżoną decyzję
albo uchyla, albo zmienia w całości lub w części i orzeka co do istoty sprawy. Jednocześnie sąd
stwierdza, czy zaskarżona decyzja została wydana bez podstawy prawnej albo z rażącym
naruszeniem prawa.

Art. 47932. § 1. Zażalenie na postanowienie Prezesa Urzędu wnosi się do sądu
ochrony konkurencji i konsumentów w terminie tygodnia od dnia doręczenia tego postanowienia.
§ 2. Przepisy art. 47928 § 2 i § 3 oraz art. 47930 i art.
47931a stosuje się odpowiednio do zażaleń na postanowienia Prezesa Urzędu.

Art. 47933. § 1. W postępowaniu przed sądem ochrony konkurencji i konsumentów
chroni się tajemnicę przedsiębiorstwa oraz inne tajemnice podlegające ochronie na podstawie
odrębnych przepisów.
§ 2. Sąd ochrony konkurencji i konsumentów może, w drodze postanowienia, ujawnić stronie
postępowania sądowego informacje chronione w postępowaniu przed Prezesem Urzędu jako tajemnica
przedsiębiorstwa drugiej strony tylko wtedy, gdy:

      1) zmieniły się istotnie okoliczności będące podstawą wydania przez Prezesa Urzędu
      postanowienia ograniczającego prawo wglądu do materiału dowodowego załączonego przez strony do
      akt sprawy;

2) strona, której tajemnica przedsiębiorstwa jest chroniona, wyraziła zgodę.
§ 3. Sąd na wniosek strony lub z urzędu może, w drodze postanowienia, w niezbędnym zakresie
ograniczyć pozostałym stronom prawo wglądu do materiału dowodowego załączonego przez strony do
akt sprawy w toku postępowania sądowego, jeżeli udostępnienie tego materiału groziłoby
ujawnieniem tajemnicy przedsiębiorstwa lub innych tajemnic podlegających ochronie na podstawie
odrębnych przepisów.
§ 4. Ograniczenie prawa wglądu do materiału dowodowego, o którym mowa w § 3, nie dotyczy
Prezesa Urzędu.
§ 5. Na postanowienie, o którym mowa w § 2 i 3, nie przysługuje zażalenie.

Art. 47934.*) W postępowaniu przed sądem ochrony konkurencji i
konsumentów Prezes Urzędu nie ma obowiązku wnoszenia opłaty sądowej i zwrotu kosztów
postępowania.
_______________
*) Utracił moc z dniem 25.06.2002 r. w zakresie, w jakim wyłącza możliwość
żądania zwrotu kosztów postępowania przez stronę wygrywającą postępowanie przed Sądem
Antymonopolowym, na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12.06.2002 r., sygn. akt
P. 13/01 (Dz. U. nr 84, poz. 764).

Art. 47935. § 1. (uchylony)
§ 2. Skarga kasacyjna od orzeczenia sądu drugiej instancji przysługuje niezależnie od wartości
przedmiotu zaskarżenia.

Art. 47936. Sprawy o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone należą
do właściwości Sądu Okręgowego w Warszawie – sądu ochrony konkurencji i konsumentów.

Art. 47937. (uchylony)

Art. 47938. § 1. Powództwo w sprawach rozpoznawanych według przepisów
niniejszego rozdziału może wytoczyć każdy, kto według oferty pozwanego mógłby zawrzeć z nim
umowę zawierającą postanowienie, którego uznania za niedozwolone żąda się pozwem. Powództwo
może wytoczyć także organizacja pozarządowa, do której zadań statutowych należy ochrona
interesów konsumentów, powiatowy (miejski) rzecznik konsumentów oraz Prezes Urzędu Ochrony
Konkurencji i Konsumentów.
§ 2. Powództwo może ponadto wytoczyć zagraniczna organizacja wpisana na listę organizacji
uprawnionych w państwach Unii Europejskiej do wszczęcia postępowania o uznanie postanowień
wzorca umowy za niedozwolone, opublikowaną w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich, jeżeli
cel jej działania uzasadnia wystąpienie przez nią z takim żądaniem dotyczącym wzorców umów
stosowanych w Polsce, zagrażających interesom konsumentów w państwie członkowskim, w którym
organizacja ta ma swoją siedzibę.

Art. 47939. Z żądaniem uznania postanowienia wzorca umowy za niedozwolone
można wystąpić również wtedy, gdy pozwany zaniechał jego stosowania, jeżeli od tego zaniechania
nie minęło sześć miesięcy.

Art. 47940. Zaniechanie przez pozwanego, po wytoczeniu powództwa, stosowania
zaskarżonego postanowienia wzorca umownego nie ma wpływu na bieg postępowania.

Art. 47941. W sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone sąd
nie może wydać wyroku tylko na podstawie uznania powództwa. Niedopuszczalne jest też zawarcie
ugody.

Art. 47942. § 1. W razie uwzględnienia powództwa sąd w sentencji wyroku
przytacza treść postanowień wzorca umowy uznanych za niedozwolone i zakazuje ich
wykorzystywania.
§ 2. Od wyroku sądu drugiej instancji przysługuje skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego.

Art. 47943. Wyrok prawomocny ma skutek wobec osób trzecich od chwili wpisania
uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru, o którym mowa w art.
47945 § 2.

Art. 47944. § 1. Sąd zarządza publikację prawomocnego wyroku w Monitorze
Sądowym i Gospodarczym.
§ 2. Koszty opublikowania wyroku, o którym mowa w § 1, są zaliczane do kosztów procesu.

Art. 47945. § 1. Odpis prawomocnego wyroku uwzględniającego powództwo sąd
przesyła Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.
§ 2. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów prowadzi, na podstawie wyroków, o których
mowa w § 1, rejestr postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone.
§ 3. Rejestr, o którym mowa w § 2, jest jawny.
§ 4. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, wzór rejestru postanowień wzorców umowy
uznanych za niedozwolone.

Art. 47946. Sąd Okręgowy w Warszawie – sąd ochrony konkurencji i konsumentów
jest właściwy w sprawach:

      1) odwołań od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, zwanego w przepisach
      niniejszego rozdziału “Prezesem Urzędu”;

2) zażaleń na postanowienia wydawane przez Prezesa Urzędu w postępowaniach prowadzonych na
podstawie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz. U. z 2012 r.
poz. 1059 oraz z 2013 r. poz. 984 i 1238) lub przepisów odrębnych.

Art. 47947. § 1. Odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu wnosi się za jego
pośrednictwem do sądu ochrony konkurencji i konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia
doręczenia decyzji.
§ 2. Sąd ochrony konkurencji i konsumentów odrzuca odwołanie wniesione po upływie terminu do
jego wniesienia, niedopuszczalne z innych przyczyn, a także wtedy, gdy nie uzupełniono
w wyznaczonym terminie braków odwołania.

Art. 47948. § 1. Prezes Urzędu przekazuje niezwłocznie odwołanie wraz
z aktami sprawy do sądu.
§ 2. Jeżeli Prezes Urzędu uzna odwołanie za słuszne, może – nie przekazując akt sądowi –
uchylić albo zmienić swoją decyzję w całości lub w części, o czym bezzwłocznie powiadamia
stronę, przesyłając jej nową decyzję, od której stronie służy odwołanie.

Art. 47949. Odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu powinno czynić zadość
wymaganiom przepisanym dla pisma procesowego oraz zawierać oznaczenie zaskarżonej decyzji
i wartości przedmiotu sporu, przytoczenie zarzutów, zwięzłe ich uzasadnienie, wskazanie
dowodów, a także zawierać wniosek o uchylenie albo zmianę decyzji w całości lub w części.

Art. 47950. § 1. W sprawach z zakresu regulacji energetyki stronami są także
Prezes Urzędu i zainteresowany.
§ 2. Zainteresowanym jest ten, czyje prawa lub obowiązki zależą od rozstrzygnięcia procesu.
Jeżeli zainteresowany nie został wezwany do udziału w sprawie, sąd ochrony konkurencji
i konsumentów wezwie go na wniosek strony albo z urzędu.

Art. 47951. Pełnomocnikiem Prezesa Urzędu może być pracownik Urzędu Regulacji
Energetyki.

Art. 47952. W razie wniesienia odwołania od decyzji Prezesa Urzędu, sąd
ochrony konkurencji i konsumentów może, na wniosek strony, która wniosła odwołanie, wstrzymać
wykonanie decyzji do czasu rozstrzygnięcia sprawy. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu
niejawnym.

Art. 47953. § 1. Sąd ochrony konkurencji i konsumentów oddala odwołanie od
decyzji Prezesa Urzędu, jeżeli nie ma podstaw do jego uwzględnienia.
§ 2. W razie uwzględnienia odwołania, sąd ochrony konkurencji i konsumentów zaskarżoną decyzję
albo uchyla, albo zmienia w całości lub w części i orzeka co do istoty sprawy.

Art. 47954. (uchylony)

Art. 47955. Przepisy art. 47932 § 1 i art. 47947-
47954 stosuje się odpowiednio do zażaleń na postanowienia Prezesa Urzędu.

Art. 47956. § 1. (uchylony)
§ 2. Skarga kasacyjna od orzeczenia sądu drugiej instancji przysługuje niezależnie od wartości
przedmiotu zaskarżenia.

Art. 47957. Sąd Okręgowy w Warszawie – sąd ochrony konkurencji i konsumentów
jest właściwy w sprawach:
1) odwołań od decyzji Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej, zwanego w przepisach
niniejszego rozdziału “Prezesem Urzędu”;
2) zażaleń na postanowienia wydawane przez Prezesa Urzędu w postępowaniach prowadzonych na
podstawie przepisów ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. – Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. nr 171,
poz. 1800, z późn. zm.), ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe lub przepisów
odrębnych.

Art. 47958. § 1. Odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu wnosi się za jego
pośrednictwem do sądu ochrony konkurencji i konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia
doręczenia decyzji.
§ 2. Sąd ochrony konkurencji i konsumentów odrzuca odwołanie wniesione po upływie terminu do
jego wniesienia, niedopuszczalne z innych przyczyn, a także wtedy, gdy nie uzupełniono
w wyznaczonym terminie braków odwołania.

Art. 47959. § 1. Prezes Urzędu przekazuje niezwłocznie odwołanie wraz
z aktami sprawy do sądu.
§ 2. Jeżeli Prezes Urzędu uzna odwołanie za słuszne, może – nie przekazując akt sądowi –
uchylić albo zmienić swoją decyzję w całości lub w części, o czym bezzwłocznie powiadamia
stronę, przesyłając jej nową decyzję, od której stronie służy odwołanie.

Art. 47960. Odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu powinno czynić zadość
wymaganiom przepisanym dla pisma procesowego oraz zawierać oznaczenie zaskarżonej decyzji
i wartości przedmiotu sporu, przytoczenie zarzutów, zwięzłe ich uzasadnienie, wskazanie
dowodów, a także zawierać wniosek o uchylenie albo zmianę decyzji w całości lub w części.

Art. 47961. § 1. W sprawach z zakresu regulacji telekomunikacji i poczty
stronami są także Prezes Urzędu i zainteresowany.
§ 2. Zainteresowanym jest ten, czyje prawa lub obowiązki zależą od rozstrzygnięcia procesu oraz
ten, kto uczestniczył w postępowaniu przed Prezesem Urzędu na prawach strony. Jeżeli
zainteresowany nie został wezwany do udziału w sprawie, sąd ochrony konkurencji i konsumentów
wezwie go na wniosek strony albo z urzędu.

Art. 47962. Pełnomocnikiem Prezesa Urzędu może być pracownik Urzędu
Komunikacji Elektronicznej.

Art. 47963. W razie wniesienia odwołania od decyzji Prezesa Urzędu, sąd
ochrony konkurencji i konsumentów może, na wniosek strony, która wniosła odwołanie, wstrzymać
do czasu rozstrzygnięcia sprawy wykonanie decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo
wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Postanowienie może
być wydane na posiedzeniu niejawnym.

Art. 47964. § 1. Sąd ochrony konkurencji i konsumentów oddala odwołanie od
decyzji Prezesa Urzędu, jeżeli nie ma podstaw do jego uwzględnienia.
§ 2. W razie uwzględnienia odwołania, sąd ochrony konkurencji i konsumentów zaskarżoną decyzję
albo uchyla, albo zmienia w całości lub w części i orzeka co do istoty sprawy.

Art. 47965. (uchylony)

Art. 47966. Przepisy art. 47932 § 1 i art. 47958-
47965 stosuje się odpowiednio do zażaleń na postanowienia Prezesa Urzędu.

Art. 47966a. W postępowaniu w sprawach z zakresu regulacji telekomunikacji i
poczty przepisy art. 47933 stosuje się odpowiednio.

Art. 47967. § 1. (uchylony)
§ 2. Skarga kasacyjna od orzeczenia sądu drugiej instancji przysługuje niezależnie od wartości
przedmiotu zaskarżenia.

Art. 47968. Sąd Okręgowy w Warszawie – sąd ochrony konkurencji i konsumentów
jest właściwy w sprawach:

      1) odwołań od decyzji Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego, zwanego w przepisach
      niniejszego rozdziału “Prezesem Urzędu”;

2) zażaleń na postanowienia wydawane przez Prezesa Urzędu w postępowaniach prowadzonych na
podstawie przepisów ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym*)
(Dz. U. nr 96, poz. 591, z późn. zm.) lub przepisów odrębnych.
__________________
*) Utraciła moc z dniem 1.06.2003 r. na podstawie art. 76 ust. 1 ustawy z
dnia 28.03.2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. nr 16, poz. 94).

Art. 47969. § 1. Odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu wnosi się za jego
pośrednictwem do sądu ochrony konkurencji i konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia
doręczenia decyzji.
§ 2. Sąd ochrony konkurencji i konsumentów odrzuca odwołanie wniesione po upływie terminu do
jego wniesienia, niedopuszczalne z innych przyczyn, a także wtedy, gdy nie uzupełniono
w wyznaczonym terminie braków odwołania.

Art. 47970. § 1. Prezes Urzędu przekazuje niezwłocznie odwołanie wraz
z aktami sprawy do sądu.
§ 2. Jeżeli Prezes Urzędu uzna odwołanie za słuszne, może – nie przekazując akt sądowi –
uchylić albo zmienić swoją decyzję w całości lub w części, o czym bezzwłocznie powiadamia
stronę, przesyłając jej nową decyzję, od której stronie służy odwołanie.

Art. 47971. Odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu powinno czynić zadość
wymaganiom przepisanym dla pisma procesowego oraz zawierać oznaczenie zaskarżonej decyzji
i wartości przedmiotu sporu, przytoczenie zarzutów, zwięzłe ich uzasadnienie, wskazanie
dowodów, a także zawierać wniosek o uchylenie albo zmianę decyzji w całości lub w części.

Art. 47972. § 1. W sprawach z zakresu regulacji transportu kolejowego
stronami są także Prezes Urzędu i zainteresowany.
§ 2. Zainteresowanym jest ten, czyje prawa lub obowiązki zależą od rozstrzygnięcia procesu.
Jeżeli zainteresowany nie został wezwany do udziału w sprawie, sąd ochrony konkurencji
i konsumentów wezwie go na wniosek strony albo z urzędu.

Art. 47973. Pełnomocnikiem Prezesa Urzędu może być pracownik Urzędu
Transportu Kolejowego.

Art. 47974. W razie wniesienia odwołania od decyzji Prezesa Urzędu, sąd
ochrony konkurencji i konsumentów może, na wniosek strony, która wniosła odwołanie, wstrzymać
wykonanie decyzji do czasu rozstrzygnięcia sprawy. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu
niejawnym.

Art. 47975. § 1. Sąd ochrony konkurencji i konsumentów oddala odwołanie od
decyzji Prezesa Urzędu, jeżeli nie ma podstaw do jego uwzględnienia.
§ 2. W razie uwzględnienia odwołania, sąd ochrony konkurencji i konsumentów zaskarżoną decyzję
albo uchyla, albo zmienia w całości lub w części i orzeka co do istoty sprawy.

Art. 47976. (uchylony)

Art. 47977. Przepisy art. 47932 § 1 i art. 47969-
47975 stosuje się odpowiednio do zażaleń na postanowienia Prezesa Urzędu.

Art. 47978. § 1. (uchylony)
§ 2. Skarga kasacyjna od orzeczenia sądu drugiej instancji przysługuje niezależnie od wartości
przedmiotu zaskarżenia.

Art. 480. (uchylony)

Art. 481. (uchylony)

Art. 482. (uchylony)

Art. 483. (uchylony)

Art. 484. (uchylony)

Art. 4841. § 1. Postępowanie nakazowe należy do właściwości sądów rejonowych
i okręgowych.
§ 2. Sąd rozpoznaje sprawę w postępowaniu nakazowym na pisemny wniosek powoda zgłoszony w
pozwie.
§ 3. Rozpoznanie sprawy następuje na posiedzeniu niejawnym.

Art. 485. § 1. Sąd wydaje nakaz zapłaty, jeżeli powód dochodzi roszczenia pieniężnego
albo świadczenia innych rzeczy zamiennych, a okoliczności uzasadniające dochodzone żądanie są
udowodnione dołączonym do pozwu:
1) dokumentem urzędowym;
2) zaakceptowanym przez dłużnika rachunkiem;
3) wezwaniem dłużnika do zapłaty i pisemnym oświadczeniem dłużnika o uznaniu długu;
4) zaakceptowanym przez dłużnika żądaniem zapłaty, zwróconym przez bank i niezapłaconym
z powodu braku środków na rachunku bankowym.
§ 2. Sąd wydaje również nakaz zapłaty przeciwko zobowiązanemu z weksla, czeku, warrantu lub
rewersu należycie wypełnionego, których prawdziwość i treść nie nasuwają wątpliwości. W razie
przejścia na powoda praw z weksla, z czeku, z warrantu lub z rewersu, do wydania nakazu
niezbędne jest przedstawienie dokumentów do uzasadnienia roszczenia, o ile przejście tych praw
na powoda nie wynika bezpośrednio z weksla, z czeku, z warrantu lub z rewersu.
§ 2a. Sąd wydaje nakaz zapłaty na podstawie dołączonej do pozwu umowy, dowodu spełnienia
wzajemnego świadczenia niepieniężnego, dowodu doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku,
jeżeli powód dochodzi należności zapłaty świadczenia pieniężnego, odsetek w transakcjach
handlowych określonych w ustawie z dnia 8 marca 2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach
handlowych (Dz. U. poz. 403) lub kwoty, o której mowa w art. 10 ust. 1 tej ustawy, oraz na
podstawie dokumentów potwierdzających poniesienie kosztów odzyskiwania należności, jeżeli powód
dochodzi również zwrotu kosztów, o których mowa w art. 10 ust. 2 tej ustawy.
§ 3. Sąd może wydać nakaz zapłaty, jeżeli bank dochodzi roszczenia na podstawie wyciągu z ksiąg
bankowych podpisanego przez osoby upoważnione do składania oświadczeń w zakresie praw
i obowiązków majątkowych banku i opatrzonego pieczęcią banku oraz dowodu doręczenia dłużnikowi
pisemnego wezwania do zapłaty.
§ 4. Jeżeli nie dołączono oryginału weksla, czeku, warrantu lub rewersu albo dokumentów
określonych w § 3, przewodniczący wzywa powoda do ich złożenia pod rygorem zwrotu pozwu na
podstawie art. 130.

Art. 486. § 1. W razie braku podstaw do wydania nakazu zapłaty, przewodniczący wyznacza
rozprawę, chyba że sprawa może być rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.
§ 2. W sprawach, o których mowa w art. 485 § 2a, sąd wydaje nakaz zapłaty, a w razie braku
podstaw do jego wydania przewodniczący wyznacza rozprawę albo posiedzenie niejawne nie później
niż przed upływem 2 miesięcy od dnia wniesienia pozwu albo od dnia uzupełnienia braków pozwu.

Art. 487. (uchylony)

Art. 488. (uchylony)

Art. 489. (uchylony)

Art. 490. (uchylony)

Art. 491. § 1. Wydając nakaz zapłaty sąd orzeka, że pozwany ma w ciągu dwóch tygodni od
dnia doręczenia nakazu zaspokoić roszczenie w całości wraz z kosztami albo wnieść w tym
terminie zarzuty.
§ 2. Nakaz zapłaty wydany na podstawie weksla, warrantu, rewersu lub czeku może być w formie
skróconej umieszczony na ich odpisie.
§ 3. Nakaz zapłaty doręcza się stronom; pozwanemu wraz z pozwem, załącznikami i pouczeniem
o treści art. 493 § 1 zdanie trzecie.

Art. 492. § 1. Nakaz zapłaty z chwilą wydania stanowi tytuł zabezpieczenia, wykonalny
bez nadawania mu klauzuli wykonalności. Kwota zasądzona nakazem wraz z wymagalnymi odsetkami
stanowi sumę, której złożenie przez dłużnika do depozytu sądowego wystarczy do zabezpieczenia.
Jeżeli nakaz zobowiązuje do wydania rzeczy zamiennych, do zabezpieczenia wystarczy złożenie
sumy równej wartości przedmiotu sporu.
§ 2. Powód wnosząc o dokonanie zabezpieczenia jest obowiązany wskazać sposób zabezpieczenia.
Sąd na wniosek pozwanego może ograniczyć zabezpieczenie według swego uznania. Przepis art. 742
oraz przepisy o ograniczeniu zabezpieczenia przeciwko Skarbowi Państwa stosuje się odpowiednio.
§ 3. Nakaz zapłaty wydany na podstawie weksla, warrantu, rewersu lub czeku staje się
natychmiast wykonalny po upływie terminu do zaspokojenia roszczenia. W razie wniesienia
zarzutów sąd może na wniosek pozwanego wstrzymać wykonanie nakazu. Przepisy o ograniczeniu
wykonalności w sprawach przeciwko Skarbowi Państwa stosuje się odpowiednio.

Art. 4921. § 1. Jeżeli doręczenie nakazu zapłaty nie może nastąpić dlatego,
że miejsce pobytu pozwanego nie jest znane albo gdyby doręczenie mu nakazu nie mogło nastąpić
w kraju, sąd z urzędu uchyla nakaz zapłaty, a przewodniczący podejmuje odpowiednie czynności.
§ 2. Jeżeli po wydaniu nakazu zapłaty okaże się, że pozwany w chwili wniesienia pozwu nie miał
zdolności sądowej, zdolności procesowej albo organu powołanego do jego reprezentowania, a braki
te nie zostały usunięte w wyznaczonym terminie zgodnie z przepisami kodeksu, sąd z urzędu
uchyla nakaz zapłaty i wydaje odpowiednie postanowienie.

Art. 493. § 1. Pismo zawierające zarzuty wnosi się do sądu, który wydał nakaz zapłaty. W
piśmie pozwany powinien wskazać, czy zaskarża nakaz w całości, czy w części, przedstawić
zarzuty, które pod rygorem ich utraty należy zgłosić przed wdaniem się w spór co do istoty
sprawy oraz okoliczności faktyczne i dowody. Sąd pomija spóźnione twierdzenia i dowody, chyba
że strona uprawdopodobni, że nie zgłosiła ich w zarzutach bez swojej winy lub że uwzględnienie
spóźnionych twierdzeń i dowodów nie spowoduje zwłoki w rozpoznaniu sprawy albo że występują
inne wyjątkowe okoliczności.
§ 2. Jeżeli pozew wniesiono na urzędowym formularzu, wniesienie zarzutów wymaga również
zachowania tej formy.
§ 3. Do potrącenia mogą być przedstawione tylko wierzytelności udowodnione dokumentami,
o których mowa w art. 485.
§ 4. Powództwo wzajemne jest niedopuszczalne.

Art. 494. § 1. Sąd odrzuca zarzuty wniesione po upływie terminu, nieopłacone lub
z innych przyczyn niedopuszczalne, jak również zarzuty, których braków pozwany nie usunął
w terminie.
§ 2. Nakaz zapłaty, przeciwko któremu w całości lub w części nie wniesiono skutecznie zarzutów,
ma skutki prawomocnego wyroku.

Art. 495. § 1. W razie prawidłowego wniesienia zarzutów przewodniczący wyznacza rozprawę
i zarządza doręczenie ich powodowi.
§ 2. W toku postępowania nie można występować z nowymi roszczeniami zamiast lub obok
dotychczasowych. Jednakże w razie zmiany okoliczności powód może żądać zamiast pierwotnego
przedmiotu sporu jego wartości lub innego przedmiotu, a w sprawach o świadczenie powtarzające
się może nadto rozszerzyć żądanie pozwu o świadczenia za dalsze okresy.
§ 3. (uchylony)
§ 4. Przepisów art. 194-196 i art. 198 nie stosuje się.

Art. 496. Po przeprowadzeniu rozprawy sąd wydaje wyrok, w którym nakaz zapłaty w całości
lub w części utrzymuje w mocy albo go uchyla i orzeka o żądaniu pozwu, bądź też postanowieniem
uchyla nakaz zapłaty i pozew odrzuca lub postępowanie umarza.

Art. 497. § 1. W razie cofnięcia zarzutów sąd, jeżeli nie uznaje cofnięcia za
niedopuszczalne, orzeka postanowieniem, że nakaz pozostaje w mocy.
§ 2. Przepisy o kosztach w razie cofnięcia pozwu oraz art. 203 § 3 stosuje się odpowiednio.

Art. 4971. § 1. Postępowanie upominawcze należy do właściwości sądów
rejonowych i okręgowych.
§ 2. Sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym.
§ 3. Zarządzenia może wydać także referendarz sądowy.

Art. 498. § 1. Nakaz zapłaty wydaje się, jeżeli powód dochodzi roszczenia pieniężnego,
a w innych sprawach, jeżeli przepis szczególny tak stanowi.
§ 2. W razie braku podstaw do wydania nakazu zapłaty przewodniczący wyznacza rozprawę, chyba że
sprawa może być rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.

Art. 499. Nakaz zapłaty nie może być wydany, jeżeli według treści pozwu:
1) roszczenie jest oczywiście bezzasadne;
2) przytoczone okoliczności budzą wątpliwość;
3) zaspokojenie roszczenia zależy od świadczenia wzajemnego;
4) miejsce pobytu pozwanego nie jest znane albo gdyby doręczenie mu nakazu nie mogło nastąpić
w kraju.
§ 2. (uchylony)

Art. 500. (uchylony)

Art. 501. (uchylony)

Art. 502. § 1. W nakazie zapłaty nakazuje się pozwanemu, żeby w ciągu dwóch tygodni od
doręczenia tego nakazu zaspokoił roszczenie w całości wraz z kosztami albo w tym terminie
wniósł sprzeciw do sądu.
§ 2. Pozwanemu doręcza się nakaz zapłaty wraz z pozwem i pouczeniem o sposobie wniesienia
sprzeciwu, o treści art. 503 § 1 zdanie trzecie oraz o skutkach niezaskarżenia nakazu.
§ 3. (uchylony)

Art. 5021. § 1. Jeżeli doręczenie nakazu zapłaty nie może nastąpić z przyczyn
wskazanych w art. 499 pkt 4, sąd z urzędu uchyla nakaz zapłaty, a przewodniczący podejmuje
odpowiednie czynności.
§ 2. Jeżeli po wydaniu nakazu zapłaty okaże się, że pozwany w chwili wniesienia pozwu nie miał
zdolności sądowej, zdolności procesowej albo organu powołanego do jego reprezentowania, a braki
te nie zostały usunięte w wyznaczonym terminie zgodnie z przepisami kodeksu, sąd z urzędu
uchyla nakaz zapłaty i wydaje odpowiednie postanowienie.

Art. 503. § 1. Pismo zawierające sprzeciw wnosi się do sądu, który wydał nakaz zapłaty,
a w przypadku nakazu wydanego przez referendarza sądowego – do sądu, przed którym wytoczono
powództwo. W piśmie pozwany powinien wskazać, czy zaskarża nakaz w całości, czy w części,
przedstawić zarzuty, które pod rygorem ich utraty należy zgłosić przed wdaniem się w spór co do
istoty sprawy, oraz okoliczności faktyczne i dowody. Sąd pomija spóźnione twierdzenia i dowody,
chyba że strona uprawdopodobni, że nie zgłosiła ich w sprzeciwie bez swojej winy lub że
uwzględnienie spóźnionych twierdzeń i dowodów nie spowoduje zwłoki w rozpoznaniu sprawy albo że
występują inne wyjątkowe okoliczności.
§ 2. Jeżeli pozew wniesiono na urzędowym formularzu, wniesienie sprzeciwu wymaga również
zachowania tej formy.

Art. 504. § 1. Sąd odrzuca sprzeciw wniesiony po upływie terminu lub z innych przyczyn
niedopuszczalny albo którego braków pozwany nie usunął w terminie.
§ 2. Nakaz zapłaty, przeciwko któremu w całości lub w części nie wniesiono skutecznie
sprzeciwu, ma skutki prawomocnego wyroku.

Art. 505. § 1. W razie prawidłowego wniesienia sprzeciwu nakaz zapłaty traci moc,
a przewodniczący wyznacza rozprawę i zarządza doręczenie powodowi sprzeciwu razem z wezwaniem
na rozprawę.
§ 2. Nakaz zapłaty traci moc w części zaskarżonej sprzeciwem. Sprzeciw jednego tylko ze
współpozwanych o to samo roszczenie oraz co do jednego lub niektórych uwzględnionych roszczeń
powoduje utratę mocy nakazu jedynie co do nich.
§ 3. Na wniosek pozwanego sąd albo referendarz sądowy na posiedzeniu niejawnym wydaje
postanowienie, w którym stwierdza utratę mocy nakazu zapłaty w całości lub w części.

Art. 5051. Przepisy niniejszego działu stosuje się w następujących sprawach
należących do właściwości sądów rejonowych:
1) o roszczenia wynikające z umów, jeżeli wartość przedmiotu sporu nie przekracza dziesięciu
tysięcy złotych, a w sprawach o roszczenia wynikające z rękojmi, gwarancji jakości lub
z niezgodności towaru konsumpcyjnego z umową sprzedaży konsumenckiej, jeżeli wartość przedmiotu
umowy nie przekracza tej kwoty;
2) o zapłatę czynszu najmu lokali mieszkalnych i opłat obciążających najemcę oraz opłat
z tytułu korzystania z lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej bez względu na wartość
przedmiotu sporu.

Art. 5052. Pozew, odpowiedź na pozew, sprzeciw od wyroku zaocznego i pismo
zawierające wnioski dowodowe wnoszone w postępowaniu uproszczonym powinny być sporządzone na
urzędowych formularzach.

Art. 5053. § 1. Jednym pozwem można dochodzić tylko jednego roszczenia.
§ 2. Połączenie kilku roszczeń w jednym pozwie jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy wynikają
z tej samej umowy lub umów tego samego rodzaju. W wypadku niedopuszczalnego połączenia w jednym
pozwie kilku roszczeń przewodniczący zarządza zwrot pozwu, stosując art. 1301.
§ 3. Jeżeli powód dochodzi części roszczenia, sprawa podlega rozpoznaniu w postępowaniu
przewidzianym w niniejszym rozdziale tylko wtedy, gdy postępowanie to byłoby właściwe dla
całego roszczenia wynikającego z faktów przytoczonych przez powoda. W przeciwnym wypadku sprawa
rozpoznawana jest z pominięciem przepisów niniejszego rozdziału.

Art. 5054. § 1. Zmiana powództwa jest niedopuszczalna. Przepisów art. 75-85
oraz art. 194-196 i art. 198 nie stosuje się.
§ 2. Powództwo wzajemne oraz zarzut potrącenia są dopuszczalne, jeżeli roszczenia nadają się do
rozpoznania w postępowaniu uproszczonym.

Art. 5055. (uchylony)

Art. 5056. § 1. Sąd może dokonywać wezwań stosując odpowiednio przepis art.
472.
§ 2. Przepisów art. 278-291 nie stosuje się.
§ 3. Jeżeli sąd uzna, że ścisłe udowodnienie wysokości żądania jest niemożliwe lub nader
utrudnione, może w wyroku zasądzić odpowiednią sumę według swej oceny, opartej na rozważeniu
wszystkich okoliczności sprawy.

Art. 5057. Jeżeli sąd uzna, że sprawa jest szczególnie zawiła lub jej
rozstrzygnięcie wymaga wiadomości specjalnych, w dalszym ciągu rozpoznaje ją z pominięciem
przepisów niniejszego działu. W takim wypadku nie pobiera się uzupełniającej opłaty od pozwu.
Przepisu art. 1303 § 2 nie stosuje się.

Art. 5058. § 1. Wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku strona może
zgłosić również do protokołu bezpośrednio po ogłoszeniu wyroku.
§ 2. Dla strony, która zrzekła się doręczenia uzasadnienia wyroku, termin do wniesienia
apelacji biegnie od dnia ogłoszenia wyroku.
§ 3. Strona obecna na posiedzeniu, na którym ogłoszono wyrok, może po jego ogłoszeniu w
oświadczeniu złożonym do protokołu zrzec się prawa do wniesienia apelacji. W razie zrzeczenia
się prawa do wniesienia apelacji przez wszystkich uprawnionych wyrok staje się prawomocny.

Art. 5059. § 1. (uchylony)
§ 11. Apelację można oprzeć na zarzutach:
1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy.
§ 2. Po upływie terminu do wniesienia apelacji przytaczanie dalszych zarzutów jest
niedopuszczalne.

Art. 50510. § 1. Sąd rozpoznaje apelację w składzie jednego sędziego.
§ 2. Sąd może rozpoznać apelację na posiedzeniu niejawnym, chyba że strona w apelacji lub w
odpowiedzi na apelację zażądała przeprowadzenia rozprawy.
§ 3. (utracił moc)

Art. 50511. § 1. Sąd drugiej instancji nie przeprowadza postępowania
dowodowego z wyjątkiem dowodu z dokumentu.
§ 2. Przepisu paragrafu poprzedzającego nie stosuje się, jeżeli apelację oparto na późniejszym
wykryciu okoliczności faktycznych lub środkach dowodowych, z których strona nie mogła
skorzystać przed sądem pierwszej instancji.

Art. 50512. § 1. Jeżeli sąd drugiej instancji stwierdzi, że zachodzi
naruszenie prawa materialnego, a zgromadzone dowody nie dają wystarczających podstaw do zmiany
wyroku, uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania.
§ 2. Uchylając zaskarżony wyrok sąd drugiej instancji może przekazać sprawę do rozpoznania
z wyłączeniem przepisów o postępowaniu uproszczonym także wówczas, gdy sprawa stosownie do
art. 5051 podlega rozpoznaniu w tym postępowaniu.
§ 3. Sąd drugiej instancji oddala apelację również wtedy, gdy mimo naruszenia prawa
materialnego lub przepisów postępowania albo błędnego uzasadnienia zaskarżony wyrok odpowiada
prawu.

Art. 50513. § 1. Sąd drugiej instancji uzasadnia z urzędu jedynie wyrok
uchylający zaskarżony wyrok i przekazujący sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego
rozpoznania. Uzasadnienie wyroku sporządza się także na wniosek strony zgłoszony w terminie
tygodniowym od dnia jego ogłoszenia lub doręczenia wyroku stronie, jeżeli nie był ogłoszony.
§ 2. Jeżeli sąd drugiej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, uzasadnienie
wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów
prawa.
§ 3. Przepis § 1 ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu toczącym się na skutek zażalenia.

Art. 50514. § 1. W postępowaniu uproszczonym w sprawach z zakresu prawa pracy
przepisów art. 466, art. 467, art. 468, art. 470, art. 471, art. 477 i art. 4771 nie
stosuje się.
§ 2. (uchylony)

Art. 50515. § 1. Sąd rozpoznaje sprawę w europejskim postępowaniu nakazowym,
jeżeli są spełnione warunki określone w przepisach odrębnych.
§ 2. W sprawie rozpoznawanej według przepisów niniejszego rozdziału nie stosuje się przepisów
o innych postępowaniach odrębnych.

Art. 50516. § 1. Europejskie postępowanie nakazowe należy do właściwości
sądów rejonowych i okręgowych.
§ 2. Europejski nakaz zapłaty może wydać także referendarz sądowy.
§ 3. Referendarz sądowy może wydawać zarządzenia.

Art. 50517. Rozpoznanie sprawy następuje na posiedzeniu niejawnym.

Art. 50518. § 1. Jeżeli europejski nakaz zapłaty, zgodnie z przepisami
odrębnymi, może zostać wydany tylko co do części roszczenia i powód wyraża na to zgodę, sprawę
co do pozostałej części roszczenia sąd rozpoznaje we właściwym trybie. W przypadkach wskazanych
w ustawie sąd rozpoznaje sprawę według przepisów o postępowaniach odrębnych, z wyłączeniem
przepisów o postępowaniu nakazowym i upominawczym.
§ 2. (uchylony)

Art. 50519. § 1. W razie wniesienia sprzeciwu zgodnie z przepisami odrębnymi,
europejski nakaz zapłaty traci moc, a sąd rozpoznaje sprawę we właściwym trybie. W przypadkach
wskazanych w ustawie sąd rozpoznaje sprawę według przepisów o postępowaniach odrębnych,
z wyłączeniem przepisów o postępowaniu nakazowym i upominawczym.
§ 2. (uchylony)
§ 3. (uchylony)
§ 4. Jeżeli powód zgodnie z przepisami odrębnymi zażądał zakończenia postępowania na wypadek
wniesienia sprzeciwu, sąd umarza postępowanie, orzekając o kosztach jak przy cofnięciu pozwu.

Art. 50520. § 1. W razie stwierdzenia, że istnieje określona w przepisach
odrębnych podstawa do uchylenia europejskiego nakazu zapłaty, na wniosek pozwanego sąd, który
go wydał, a w przypadku nakazu wydanego przez referendarza sądowego – sąd, przed którym
wytoczono powództwo, uchyla nakaz zapłaty.
§ 2. Wniosek powinien czynić zadość warunkom pisma procesowego i wskazywać okoliczności
uzasadniające uchylenie europejskiego nakazu zapłaty.
§ 3. Przed uchyleniem europejskiego nakazu zapłaty sąd wysłucha powoda na posiedzeniu lub
zażąda od niego oświadczenia na piśmie.
§ 4. Na postanowienie sądu w przedmiocie uchylenia europejskiego nakazu zapłaty przysługuje
zażalenie.

Art. 50521. § 1. Sąd rozpoznaje sprawę w europejskim postępowaniu w sprawie
drobnych roszczeń, jeżeli spełnione są warunki określone w przepisach odrębnych.
§ 2. W sprawie rozpoznawanej według przepisów niniejszego rozdziału nie stosuje się przepisów
o innych postępowaniach odrębnych.

Art. 50522. § 1. Europejskie postępowanie w sprawie drobnych roszczeń należy
do właściwości sądów rejonowych i okręgowych.
§ 2. Referendarz sądowy może wydawać zarządzenia.

Art. 50523. Rozpoznanie sprawy następuje na posiedzeniu niejawnym. Sąd może
wyznaczyć rozprawę w przypadkach wskazanych w przepisach odrębnych.

Art. 50524. Jeżeli przepisy odrębne przewidują, że pozew powinien zostać
zwrócony, sąd wydaje postanowienie.

Art. 50525. § 1. Świadek składa zeznanie na piśmie, jeżeli sąd tak postanowi.
W takim przypadku świadek składa przyrzeczenie przez podpisanie tekstu przyrzeczenia. Świadek
obowiązany jest złożyć tekst zeznania w sądzie w terminie wyznaczonym przez sąd. Przepisy
art. 165 § 2, art. 274 § 1 i art. 276 stosuje się odpowiednio.
§ 2. Przesłuchanie strony następuje na piśmie, jeżeli sąd tak postanowi. Przepisu art. 303 nie
stosuje się.

Art. 50526. Wyrok wydany na posiedzeniu niejawnym wiąże sąd od chwili
podpisania sentencji. Sąd z urzędu doręcza wyrok obu stronom z pouczeniem o przysługujących im
środkach zaskarżenia.

Art. 50527. § 1. Przepisy art. 5059-50511,
art. 50512 § 1 i 3 oraz art. 50513 stosuje się.
§ 2. Uchylając zaskarżony wyrok, sąd drugiej instancji przekazuje sprawę do rozpoznania
z wyłączeniem przepisów o postępowaniach odrębnych.

Art. 50527a. § 1. W razie stwierdzenia, że istnieje określona w przepisach
odrębnych podstawa do uchylenia wyroku, na wniosek pozwanego sąd, który go wydał, uchyla wyrok.
§ 2. Wniosek powinien czynić zadość warunkom pisma procesowego i wskazywać okoliczności
uzasadniające uchylenie wyroku.
§ 3. Sąd może rozpoznać wniosek na posiedzeniu niejawnym. Przed uchyleniem wyroku sąd wysłucha
powoda na posiedzeniu lub zażąda od niego oświadczenia na piśmie.
§ 4. Na postanowienie sądu w przedmiocie uchylenia wyroku przysługuje zażalenie.

Rozdział 1. Elektroniczne postępowanie upominawcze

Art. 50528. W postępowaniu określonym w niniejszym rozdziale stosuje się
przepisy o postępowaniu upominawczym z odrębnościami wynikającymi z niniejszego rozdziału.

Art. 50529. W elektronicznym postępowaniu upominawczym nie stosuje się
przepisów o innych niż wymienione w art. 50528 postępowaniach odrębnych.

Art. 50529a. W elektronicznym postępowaniu upominawczym mogą być dochodzone
roszczenia, które stały się wymagalne w okresie trzech lat przed dniem wniesienia pozwu.

Art. 50530. § 1. Czynności w elektronicznym postępowaniu upominawczym może
wykonywać referendarz sądowy.
§ 2. Czynności sądu, referendarza i przewodniczącego utrwalane są wyłącznie w systemie
teleinformatycznym, a wytworzone w ich wyniku dane w postaci elektronicznej opatrywane są
bezpiecznym podpisem elektronicznym w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 18 września 2001 r.
o podpisie elektronicznym.

Art. 50531. § 1. Pisma procesowe powoda niewniesione drogą elektroniczną nie
wywołują skutków prawnych, jakie ustawa wiąże z wniesieniem pisma do sądu.
§ 2. Pisma procesowe pozwanego mogą być wnoszone także drogą elektroniczną.
§ 3. Przepis § 1 ma zastosowanie do pozwanego od momentu wniesienia przez niego pisma drogą
elektroniczną.
§ 4. O skutkach wniesienia pisma drogą elektroniczną sąd powinien pouczyć pozwanego przy
pierwszym doręczeniu.
§ 5. Datą wniesienia pisma procesowego drogą elektroniczną jest data wprowadzenia pisma do
systemu teleinformatycznego.
§ 6. Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw informatyzacji
określi, w drodze rozporządzenia, sposób wnoszenia pism procesowych drogą elektroniczną, mając
na względzie zapewnienie skuteczności wnoszenia pism oraz ochronę praw osób wnoszących pisma.

Art. 50532. § 1. W pozwie powód powinien wskazać dowody na poparcie swoich
twierdzeń. Dowodów nie dołącza się do pozwu.
§ 2. Pozew powinien zawierać również:
1) numer PESEL lub NIP pozwanego będącego osobą fizyczną, jeżeli jest on obowiązany do jego
posiadania lub posiada go nie mając takiego obowiązku lub
2) numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, a w przypadku jego braku – numer w innym właściwym
rejestrze, ewidencji lub NIP pozwanego niebędącego osobą fizyczną, który nie ma obowiązku wpisu
we właściwym rejestrze lub ewidencji, jeżeli jest on obowiązany do jego posiadania,
3) datę wymagalności roszczenia.
§ 3. Sąd może skazać na grzywnę powoda, jego przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, który
w złej wierze lub wskutek niezachowania należytej staranności oznaczył nieprawidłowo dane,
o których mowa w § 2 pkt 1 lub 2 oraz art. 126 § 2 pkt 1.

Art. 50533. § 1. W przypadku braku podstaw do wydania nakazu zapłaty sąd
przekazuje sprawę do sądu według właściwości ogólnej.
§ 2. Postanowienie o przekazaniu sprawy doręcza się tylko powodowi.

Art. 50534. § 1. W przypadkach wskazanych w art. 5021 § 1 i 2 sąd
z urzędu uchyla nakaz zapłaty i przekazuje sprawę do sądu według właściwości ogólnej, chyba że
powód w wyznaczonym terminie usunie przeszkodę w doręczeniu nakazu zapłaty.
§ 2. Postanowienie o przekazaniu sprawy doręcza się tylko powodowi.

Art. 50535. Sprzeciw od nakazu zapłaty nie wymaga uzasadnienia
i przedstawienia dowodów, jednak w sprzeciwie pozwany powinien przedstawić zarzuty, które pod
rygorem ich utraty należy zgłosić przed wdaniem się w spór, co do istoty sprawy. W pozostałym
zakresie przepisu art. 503 § 1 zdanie drugie nie stosuje się.

Art. 50536. § 1. W razie prawidłowego wniesienia sprzeciwu nakaz zapłaty
traci moc w całości, a sąd przekazuje sprawę do sądu według właściwości ogólnej.
§ 2. Sąd, któremu sprawa została przekazana, nie jest związany postanowieniem o przekazaniu
sprawy w razie zgłoszenia w sprzeciwie zarzutu pozwanego dotyczącego właściwości sądu
określonej zgodnie z art. 46 § 1.

Art. 50537. § 1. Po przekazaniu sprawy w przypadkach wskazanych w art.
50533 § 1, art. 50534 § 1 oraz art. 50536§ 1 przewodniczący
wzywa powoda do wykazania umocowania zgodnie z art. 68 zdanie pierwsze oraz dołączenia
pełnomocnictwa zgodnie z art. 89 § 1 zdanie pierwsze i drugie, a po przekazaniu sprawy na
podstawie art. 50533 § 1 oraz art. 50534 § 1 dodatkowo do uiszczenia
opłaty uzupełniającej od pozwu – w terminie dwutygodniowym od daty doręczenia wezwania pod
rygorem umorzenia postępowania. W razie nieusunięcia powyższych braków pozwu sąd umarza
postępowanie.
§ 2. Odpis postanowienia o umorzeniu postępowania doręcza się pozwanemu, tylko jeżeli doręczono
mu odpis pozwu.
§ 3. Jeżeli powód uzupełni pozew zgodnie z wymogami § 1, przewodniczący wzywa pozwanego do
uzupełnienia sprzeciwu w sposób odpowiedni dla postępowania, w którym sprawa będzie rozpoznana
- w terminie dwutygodniowym od daty doręczenia wezwania.

 

x