Kodeks Postępowania Cywilnego
kodeks|kodeks.wirt.pl

Ujednolicone najważniejsze ustawy polskie

stan na 2014.05.15

Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze
Księga pierwsza. Proces
Tytuł V. Koszty procesu
Dział I. Zwrot kosztów procesu


Art. 98. § 1. Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego
żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).
§ 2. Do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika,
który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, zalicza się poniesione
przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz
równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Suma kosztów przejazdów i
równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata
wykonującego zawód w siedzibie sądu procesowego.
§ 3. Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się
wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki
jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa
strony.
§ 4. Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów
stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika
patentowego regulują odrębne przepisy.

Art. 981. § 1. Do niezbędnych kosztów procesu zalicza się koszty mediacji
prowadzonej na skutek skierowania przez sąd.
§ 2. Jeżeli postępowanie cywilne zostało wszczęte w ciągu trzech miesięcy od dnia zakończenia
mediacji, która nie została zakończona ugodą albo w ciągu trzech miesięcy od dnia
uprawomocnienia się postanowienia o odmowie zatwierdzenia ugody przez sąd, do niezbędnych
kosztów procesu zalicza się także koszty mediacji w wysokości nieprzekraczającej czwartej
części opłaty.
§ 3. Do określenia kosztów mediacji stosuje się odpowiednio art. 98 § 2 i 3.
§ 4. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wysokość wynagrodzenia
mediatora za prowadzenie postępowania mediacyjnego wszczętego na podstawie skierowania sądu i
wydatki mediatora podlegające zwrotowi, biorąc pod uwagę rodzaj sprawy i wartość przedmiotu
sporu oraz niezbędne wydatki związane z prowadzeniem mediacji.

Art. 99. Stronom reprezentowanym przez radcę prawnego lub rzecznika patentowego oraz
Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa zwraca się koszty
w wysokości należnej według przepisów o wynagrodzeniu adwokata.

Art. 100. W razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione
lub stosunkowo rozdzielone. Sąd może jednak włożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu
wszystkich kosztów, jeżeli jej przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania
albo gdy określenie należnej mu sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub oceny sądu.

Art. 101. Zwrot kosztów należy się pozwanemu pomimo uwzględnienia powództwa, jeżeli nie
dał powodu do wytoczenia sprawy i uznał przy pierwszej czynności procesowej żądanie pozwu.

Art. 102. W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony
przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.

Art. 103. § 1. Niezależnie od wyniku sprawy sąd może włożyć na stronę lub interwenienta
obowiązek zwrotu kosztów, wywołanych ich niesumiennym lub oczywiście niewłaściwym
postępowaniem.
§ 2. Przepis § 1 dotyczy zwłaszcza kosztów powstałych wskutek uchylenia się od wyjaśnień lub
złożenia wyjaśnień niezgodnych z prawdą, zatajenia lub opóźnionego powołania dowodów, a także
nieusprawiedliwionej odmowy poddania się mediacji, na którą strona uprzednio wyraziła zgodę.

Art. 104. Koszty procesu, w którym zawarto ugodę, znosi się wzajemnie, jeżeli strony nie
postanowiły inaczej.

Art. 1041. Koszty mediacji prowadzonej na skutek skierowania przez sąd i
zakończonej ugodą znosi się wzajemnie, jeżeli strony nie postanowiły inaczej.

Art. 105. § 1. Współuczestnicy sporu zwracają koszty procesu w częściach równych. Sąd
może jednak nakazać zwrot kosztów odpowiednio do udziału każdego ze współuczestników w sprawie,
jeżeli pod tym względem zachodzą znaczne różnice.
§ 2. Na współuczestników sporu odpowiadających solidarnie co do istoty sprawy sąd włoży
solidarny obowiązek zwrotu kosztów. Za koszty wynikłe z czynności procesowych, podjętych przez
poszczególnych współuczestników wyłącznie we własnym interesie, inni współuczestnicy nie
odpowiadają.

Art. 106. Udział prokuratora w sprawie nie uzasadnia zasądzenia zwrotu kosztów na rzecz
Skarbu Państwa ani od Skarbu Państwa.

Art. 107. Interwenient uboczny, do którego nie mają zastosowania przepisy o
współuczestnictwie jednolitym, nie zwraca kosztów przeciwnikowi strony, do której przystąpił.
Sąd może jednak przyznać od interwenienta na rzecz wygrywającego sprawę przeciwnika strony, do
której interwenient przystąpił, zwrot kosztów wywołanych samoistnymi czynnościami procesowymi
interwenienta. Sąd może także przyznać interwenientowi koszty interwencji od przeciwnika
obowiązanego do zwrotu kosztów.

Art. 108. § 1. Sąd rozstrzyga o kosztach w każdym orzeczeniu kończącym sprawę w
instancji. Sąd może jednak rozstrzygnąć jedynie o zasadach poniesienia przez strony kosztów
procesu, pozostawiając szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu; w tej sytuacji, po
uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, referendarz sądowy w sądzie
pierwszej instancji wydaje postanowienie, w którym dokonuje szczegółowego wyliczenia kosztów
obciążających strony.
§ 2. Sąd drugiej instancji, uchylając zaskarżone orzeczenie i przekazując sprawę sądowi
pierwszej instancji do rozpoznania, pozostawia temu sądowi rozstrzygnięcie o kosztach instancji
odwoławczej.

Art. 1081. Jeżeli w toku postępowania sąd nie orzekł o obowiązku poniesienia
kosztów sądowych lub orzeczeniem nie objął całej kwoty należnej z tego tytułu, postanowienie w
tym przedmiocie wydaje na posiedzeniu niejawnym sąd, przed którym sprawa toczyła się w
pierwszej instancji.

Art. 109. § 1. Roszczenie o zwrot kosztów wygasa, jeśli strona najpóźniej przed
zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie złoży sądowi spisu
kosztów albo nie zgłosi wniosku o przyznanie kosztów według norm przepisanych. Jednakże o
kosztach należnych stronie działającej bez adwokata, radcy prawnego lub rzecznika patentowego
sąd orzeka z urzędu.
§ 2. Orzekając o wysokości przyznanych stronie kosztów procesu, sąd bierze pod uwagę celowość
poniesionych kosztów oraz niezbędność ich poniesienia z uwagi na charakter sprawy. Przy
ustalaniu wysokości kosztów poniesionych przez stronę reprezentowaną przez pełnomocnika
będącego adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, sąd bierze pod uwagę niezbędny
nakład pracy pełnomocnika oraz czynności podjęte przez niego w sprawie, a także charakter
sprawy i wkład pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia.

Art. 110. Sąd może zasądzić od świadka, biegłego, pełnomocnika lub przedstawiciela
ustawowego – po ich wysłuchaniu – zwrot kosztów wywołanych ich rażącą winą. Postanowienie sądu
może zapaść na posiedzeniu niejawnym.

 

x