Kodeks Postępowania Cywilnego
kodeks|kodeks.wirt.pl

Ujednolicone najważniejsze ustawy polskie

stan na 2014.05.15

Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze
Księga pierwsza. Proces
Tytuł I. Sąd
Dział III. Wyłączenie sędziego


Art. 48. § 1. Sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy:
1) w sprawach, w których jest stroną lub pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym,
że wynik sprawy oddziaływa na jego prawa lub obowiązki;
2) w sprawach swego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do
czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia;
3) w sprawach osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli;
4) w sprawach, w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem albo był radcą prawnym jednej ze
stron;
5) w sprawach, w których w instancji niższej brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia,
jako też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego
rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator;
Uwaga:
Na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20.07.2004 r. (Dz. U. z 2004 r. nr 169,
poz. 1783), z dniem 30.07.2003 r. art. 48 § 1 pkt 5 w związku z art. 401 pkt 1 i art. 379 pkt 4
niniejszej ustawy, w zakresie, w jakim ogranicza wyłączenie sędziego z mocy samej ustawy tylko
do spraw, w których rozstrzyganiu brał udział w instancji bezpośrednio niższej, jest niezgodny
z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.

6) w sprawach o odszkodowanie z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia
niezgodnego z prawem, jeżeli brał udział w wydaniu tego orzeczenia.
§ 2. Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia,
opieki lub kurateli.
§ 3. Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie, nie może
orzekać co do tej skargi.

Art. 49. Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 48, sąd wyłącza sędziego na jego
żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać
uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie.

Art. 50. § 1. Wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do
protokołu w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia.
§ 2. Strona, która przystąpiła do rozprawy, powinna uprawdopodobnić ponadto, że przyczyna
wyłączenia dopiero później powstała lub stała się jej znana.
§ 3. Aż do rozstrzygnięcia sprawy o wyłączenie sędzia może spełniać tylko czynności
niecierpiące zwłoki.

Art. 51. Sędzia powinien zawiadomić sąd o zachodzącej podstawie swego wyłączenia i
wstrzymać się od udziału w sprawie.

Art. 52. § 1. O wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd, w którym sprawa się toczy, a gdyby
sąd ten nie mógł wydać postanowienia z powodu braku dostatecznej liczby sędziów – sąd nad nim
przełożony.
§ 2. Postanowienie wydaje sąd w składzie trzech sędziów zawodowych po złożeniu wyjaśnienia
przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu
niejawnym.

Art. 53. (utracił moc)

Art. 531. Ponowny wniosek o wyłączenie sędziego oparty na tych samych
okolicznościach podlega odrzuceniu bez składania wyjaśnień przez sędziego, którego dotyczy. O
odrzuceniu orzeka sąd rozpoznający sprawę. Przepis art. 51 stosuje się odpowiednio.
Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym.

Art. 54. Przepisy niniejszego działu stosuje się odpowiednio do wyłączenia referendarza
sądowego, ławnika, jak również innych organów sądowych oraz prokuratora. Wniosek o wyłączenie
referendarza sądowego oraz ławnika sąd rozstrzyga zgodnie z przepisami poprzedzającymi, a
wniosek o wyłączenie pozostałych osób przekazuje odpowiedniemu organowi nadrzędnemu.

 

x