Kodeks Postępowania Cywilnego
kodeks|kodeks.wirt.pl

Ujednolicone najważniejsze ustawy polskie

stan na 2014.05.15

Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze
Księga druga. Postępowanie nieprocesowe
Tytuł II. Przepisy dla poszczególnych rodzajów spraw
Dział II. Sprawy z zakresu prawa rodzinnego opiekuńczego i kurateli


Art. 561. § 1. Zezwolenia na zawarcie małżeństwa kobiecie niemającej ukończonych lat
osiemnastu udziela sąd opiekuńczy na jej wniosek. Postanowienie o udzieleniu zezwolenia staje
się skuteczne z chwilą uprawomocnienia się i nie może być zmienione ani uchylone.
§ 2. Zezwolenia na zawarcie małżeństwa osobie dotkniętej chorobą psychiczną albo niedorozwojem
umysłowym oraz osobom powinowatym w linii prostej udziela sąd na wniosek tych osób.
§ 3. W postanowieniu o udzieleniu zezwolenia wymienia się osobę, z którą małżeństwo ma być
zawarte. Przed wydaniem postanowienia rozstrzygającego taki wniosek sąd wysłucha wnioskodawcę,
osobę, z którą małżeństwo ma być zawarte, oraz w razie potrzeby osoby bliskie przyszłych
małżonków. Gdy chodzi o udzielenie zezwolenia osobie dotkniętej chorobą psychiczną lub
niedorozwojem umysłowym, sąd zasięgnie opinii biegłego lekarza, w miarę możności psychiatry.

Art. 5611. W sprawach, o których mowa w art. 561, sąd może zarządzić
przeprowadzenie przez kuratora sądowego wywiadu środowiskowego w celu ustalenia warunków,
w jakich żyją osoby ubiegające się o udzielenie zezwolenia.

Art. 562. Zwolnienia od obowiązku złożenia urzędowi stanu cywilnego dokumentu
potrzebnego do zawarcia małżeństwa udziela sąd na wniosek osoby obowiązanej do złożenia
dokumentu.

Art. 563. Do zgłoszenia wniosku o zezwolenie na złożenie przez pełnomocnika oświadczenia
o wstąpieniu w związek małżeński uprawniona jest osoba, która zamierza udzielić pełnomocnictwa.

Art. 564. Postanowienie rozstrzygające o tym, czy okoliczność przedstawiona przez
kierownika urzędu stanu cywilnego wyłącza zawarcie małżeństwa, a także o tym, czy okoliczności
przedstawione przez kierownika urzędu stanu cywilnego uzasadniają odmowę:
1) przyjęcia oświadczeń o wstąpieniu w związek małżeński,
2) wydania zaświadczenia o braku okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa, o których mowa
w art. 41Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego,
3) wydania zezwolenia na zawarcie małżeństwa przed upływem terminu, o którym mowa w art. 4
Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego,
4) sporządzenia aktu małżeństwa zawartego zgodnie z art. 1 § 2 Kodeksu rodzinnego
i opiekuńczego,
5) wydania zaświadczenia, że obywatel polski lub zamieszkały w Polsce cudzoziemiec niemający
żadnego obywatelstwa zgodnie z prawem polskim może zawrzeć małżeństwo za granicą,
sąd wydaje po przeprowadzeniu rozprawy.

Art. 565. § 1. Rozstrzygnięcie o istotnych sprawach rodziny w braku porozumienia
małżonków, jak również udzielenie zezwolenia na dokonanie czynności, do której jest potrzebna
zgoda drugiego małżonka lub której drugi małżonek sprzeciwił się, może nastąpić dopiero po
umożliwieniu złożenia wyjaśnień małżonkowi wnioskodawcy, chyba że jego wysłuchanie nie jest
możliwe lub celowe.
§ 2. To samo dotyczy nakazu sądu, aby wynagrodzenie za pracę albo inne należności przypadające
jednemu małżonkowi były w całości lub w części wypłacane do rąk drugiego małżonka.
§ 3. Przepis § 1 stosuje się także do rozstrzygnięcia o wyłączeniu odpowiedzialności małżonka
za zobowiązania zaciągnięte przez drugiego z małżonków w sprawach wynikających z zaspokajania
zwykłych potrzeb rodziny, jak również do uchylenia postanowienia w tym przedmiocie.

Art. 5651. W sprawach, o których mowa w art. 565, sąd może zarządzić
przeprowadzenie przez kuratora sądowego wywiadu środowiskowego w celu ustalenia warunków,
w jakich żyją małżonkowie.

Art. 566. W sprawie o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między
małżonkami właściwy jest sąd miejsca położenia majątku, a jeżeli wspólność ustała przez śmierć
jednego z małżonków – sąd spadku.

Art. 567. § 1. W postępowaniu o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności
majątkowej między małżonkami sąd rozstrzyga także o żądaniu ustalenia nierównych udziałów
małżonków w majątku wspólnym oraz o tym, jakie wydatki, nakłady i inne świadczenia z majątku
wspólnego na rzecz majątku osobistego lub odwrotnie podlegają zwrotowi.
§ 2. W razie sporu co do ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym sąd może w tym
przedmiocie orzec postanowieniem wstępnym.
§ 3. Do postępowania o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między
małżonkami, a zwłaszcza do odrębnego postępowania w sprawach wymienionych w paragrafie
pierwszym stosuje się odpowiednio przepisy o dziale spadku.

Art. 5671. W sprawach o separację na zgodny wniosek małżonków, a także w
sprawach o zniesienie separacji właściwe rzeczowo są sądy okręgowe. W sprawach tych miejscowo
właściwym jest sąd, w którego okręgu małżonkowie mają wspólne zamieszkanie, a w braku takiej
podstawy – sąd miejsca ich wspólnego pobytu. Jeżeli małżonkowie nie mają wspólnego miejsca
zamieszkania ani pobytu, wniosek należy zgłosić w sądzie właściwym dla jednego z małżonków,
zgodnie z art. 508.

Art. 5672. § 1. W sprawie o separację na zgodny wniosek małżonków oraz w
sprawie o zniesienie separacji w razie cofnięcia wniosku albo wyrażenia w inny sposób braku
zgody na orzeczenie separacji lub na zniesienie separacji przez któregokolwiek z małżonków
postępowanie umarza się. Przepisu art. 512 § 1 nie stosuje się.
§ 2. W razie śmierci jednego z małżonków postępowanie umarza się.

Art. 5673. § 1. Postanowienie o separacji sąd wydaje po przeprowadzeniu
rozprawy.
§ 2. W toku postępowania sąd nakłania małżonków do pojednania. Jeżeli pojednanie nie nastąpi, a
odroczenie rozprawy nie byłoby celowe, sąd przystępuje do rozpoznania sprawy.

Art. 5674. Postanowienie o zniesieniu separacji sąd wydaje po przeprowadzeniu
rozprawy.

Art. 5675. Z chwilą wszczęcia postępowania o zniesienie separacji zawiesza
się z urzędu postępowanie w sprawie o eksmisję jednego z małżonków pozostających w separacji ze
wspólnego mieszkania, jak również postępowanie w sprawie o korzystanie przez małżonków
pozostających w separacji ze wspólnego mieszkania. Z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia o
zniesieniu separacji postępowanie umarza się z urzędu.

Oddział 1 Przepisy ogólne

Art. 568. Sądem opiekuńczym jest sąd rodzinny.

Art. 569. § 1. Właściwy wyłącznie jest sąd opiekuńczy miejsca zamieszkania osoby, której
postępowanie ma dotyczyć, a w braku miejsca zamieszkania – sąd opiekuńczy miejsca jej pobytu.
Jeżeli brak i tej podstawy – właściwy jest sąd rejonowy dla m.st. Warszawy.
§ 2. W wypadkach nagłych sąd opiekuńczy wydaje z urzędu wszelkie potrzebne zarządzenia nawet
w stosunku do osób, które nie podlegają jego właściwości miejscowej, zawiadamiając o tym sąd
opiekuńczy miejscowo właściwy.

Art. 570. Sąd opiekuńczy może wszcząć postępowanie z urzędu.

Art. 5701. § 1. Sąd opiekuńczy może zarządzić przeprowadzenie przez kuratora
sądowego wywiadu środowiskowego, a także zwrócić się do właściwej jednostki organizacyjnej
wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej o informacje dotyczące małoletniego i jego
środowiska, a w szczególności dotyczące zachowania się i warunków wychowawczych małoletniego,
sytuacji bytowej rodziny, przebiegu nauki małoletniego i sposobu spędzania czasu wolnego, jego
kontaktów środowiskowych, stosunku do niego rodziców lub opiekunów, podejmowanych oddziaływań
wychowawczych, stanu zdrowia i znanych w środowisku uzależnień małoletniego.
§ 2. W przypadku gdy z rodziną małoletniego asystent rodziny prowadzi pracę określoną w
przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, sąd opiekuńczy zwraca się o
informacje, o których mowa w § 1, do właściwej jednostki organizacyjnej wspierania rodziny i
systemu pieczy zastępczej.
§ 3. Sąd opiekuńczy może zwrócić się o informację do właściwej jednostki organizacyjnej
wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej w celu wskazania osób właściwych do zapewnienia
dziecku rodzinnej pieczy zastępczej.

Art. 5702. W sprawie, w której zawarcie ugody jest dopuszczalne, sąd może
skierować uczestników do mediacji. Przedmiotem mediacji może być także określenie sposobu
wykonywania władzy rodzicielskiej. Jeżeli uczestnicy postępowania nie uzgodnili osoby
mediatora, sąd kieruje ich do mediacji prowadzonej przez stałego mediatora, o którym mowa w
art. 436 § 4.

Art. 571. (uchylony)

Art. 572. § 1. Każdy, komu znane jest zdarzenie uzasadniające wszczęcie postępowania
z urzędu, obowiązany jest zawiadomić o nim sąd opiekuńczy.
§ 2. Obowiązek wymieniony w § 1 ciąży przede wszystkim na urzędach stanu cywilnego, sądach,
prokuratorach, notariuszach, komornikach, organach samorządu i administracji rządowej, organach
Policji, placówkach oświatowych, opiekunach społecznych oraz organizacjach i zakładach
zajmujących się opieką nad dziećmi lub osobami psychicznie chorymi.

Art. 573. § 1. Osoba pozostająca pod władzą rodzicielską, opieką albo kuratelą ma
zdolność do podejmowania czynności w postępowaniu dotyczącym jej osoby, chyba że nie ma
zdolności do czynności prawnych.
§ 2. Sąd może ograniczyć lub wyłączyć osobisty udział małoletniego w postępowaniu, jeżeli
przemawiają za tym względy wychowawcze.

Art. 574. § 1. Sąd opiekuńczy może nakazać osobiste stawiennictwo osoby pozostającej pod
władzą rodzicielską lub opieką, jak również zarządzić przymusowe sprowadzenie takiej osoby.
§ 2. Jeżeli osoba pozostająca pod władzą rodzicielską lub opieką nie ma zdolności do
podejmowania czynności w postępowaniu, sąd opiekuńczy może nakazać jej sprowadzenie do sądu pod
rygorem grzywny każdemu, u kogo osoba taka przebywa.

Art. 575. Do osobistego stawiennictwa innych uczestników postępowania stosuje się w
sprawach, które mogą być wszczęte z urzędu, przepisy o skutkach niestawiennictwa świadków, a w
innych sprawach – przepis art. 429.

Art. 5751. W sprawach opiekuńczych osób małoletnich sąd z urzędu zarządza
odbycie całego posiedzenia lub jego części przy drzwiach zamkniętych, jeżeli przeciwko
publicznemu rozpoznaniu sprawy przemawia dobro małoletniego.

Art. 576. § 1. Przed wydaniem orzeczenia co do istoty sprawy sąd opiekuńczy wysłucha
przedstawiciela ustawowego osoby, której postępowanie dotyczy. W wypadkach ważniejszych
powinien ponadto w miarę możności wysłuchać osoby bliskie tej osoby.
§ 2. Sąd w sprawach dotyczących osoby lub majątku dziecka wysłucha je, jeżeli jego rozwój
umysłowy, stan zdrowia i stopień dojrzałości na to pozwala, uwzględniając w miarę możliwości
jego rozsądne życzenia. Wysłuchanie odbywa się poza salą posiedzeń sądowych.

Art. 577. Sąd opiekuńczy może zmienić swe postanowienie nawet prawomocne, jeżeli wymaga
tego dobro osoby, której postępowanie dotyczy.

Art. 578. § 1. Postanowienia sądu opiekuńczego są skuteczne i wykonalne z chwilą ich
ogłoszenia, a gdy ogłoszenia nie było, z chwilą ich wydania.
§ 2. Sąd w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia się postanowienia o pozbawieniu władzy
rodzicielskiej przesyła to postanowienie do właściwego ośrodka adopcyjnego, prowadzącego
wojewódzki bank danych o dzieciach oczekujących na przysposobienie.

Art. 5781. § 1. Podstawą wszczęcia postępowania wykonawczego jest orzeczenie
sądu albo ugoda zawarta przed sądem, których wykonalność została stwierdzona przez sąd, albo
ugoda zawarta przed mediatorem, po jej zatwierdzeniu przez sąd.
§ 2. Do stwierdzenia wykonalności, o którym mowa w § 1, art. 364 stosuje się odpowiednio.
§ 3. Wykonalność orzeczenia sąd stwierdza z urzędu.

Oddział 2 Sprawy z zakresu stosunków między rodzicami a dziećmi

Art. 579. Postanowienia w sprawach o powierzenie wykonywania, ograniczenie, zawieszenie,
pozbawienie i przywrócenie władzy rodzicielskiej, ustalenie, ograniczenie albo zakazanie
kontaktów z dzieckiem mogą być wydane tylko po przeprowadzeniu rozprawy. Dotyczy to także
zmiany rozstrzygnięć w tym przedmiocie, zawartych w wyroku orzekającym rozwód, separację,
unieważnienie małżeństwa albo ustalającym pochodzenie dziecka. Postanowienia takie stają się
skuteczne i wykonalne po uprawomocnieniu się.

Art. 5791. § 1. Po powzięciu wiadomości o umieszczeniu dziecka w pieczy
zastępczej bez orzeczenia sądu opiekuńczego, sąd ten niezwłocznie wszczyna postępowanie
opiekuńcze.
§ 2. Jeżeli umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej nastąpiło w trybie art. 12a ustawy z dnia
29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz. U. nr 180, poz. 1493, z późn. zm.)
sąd niezwłocznie, po wysłuchaniu pracownika socjalnego, który odebrał dziecko z rodziny, nie
później jednak niż w ciągu 24 godzin, wydaje orzeczenie o umieszczeniu dziecka w pieczy
zastępczej, albo orzeczenie o powrocie dziecka do rodziny.
§ 3. Sąd opiekuńczy okresowo, nie rzadziej niż raz na sześć miesięcy, dokonuje oceny sytuacji
dziecka umieszczonego w pieczy zastępczej w celu ustalenia możliwości powrotu dziecka do
rodziny. Jeżeli wymaga tego dobro dziecka, sąd wszczyna postępowanie o pozbawienie władzy
rodzicielskiej jego rodziców.

Art. 5792. § 1. Przed umieszczeniem dziecka w rodzinie zastępczej lub
rodzinnym domu dziecka, sąd zasięga:
1) opinii właściwego ośrodka pomocy społecznej, opinii właściwego organizatora rodzinnej pieczy
zastępczej, informacji o dotychczasowym sprawowaniu funkcji przez rodzinę zastępczą lub
prowadzącego rodzinny dom dziecka oraz informacji z rejestru danych prowadzonego przez starostę
na podstawie przepisów o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej;
2) opinii starosty właściwego ze względu na miejsce sprawowania rodzinnej pieczy zastępczej – w
przypadku umieszczenia dziecka w rodzinnej pieczy zastępczej na terenie innego powiatu niż
powiat miejsca zamieszkania dziecka.
§ 2. W opinii, o której mowa w § 1 pkt 2, zamieszcza się w szczególności informacje o
spełnianiu przez kandydata warunków do pełnienia funkcji rodziny zastępczej lub prowadzenia
rodzinnego domu dziecka, określonych w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy
zastępczej.

Art. 580. (uchylony)

Art. 581. § 1. Uznanie ojcostwa może nastąpić także przed sądem opiekuńczym niewłaściwym
według przepisów ogólnych. W takim wypadku o uznaniu zawiadamia się właściwy sąd opiekuńczy.
§ 2. Jeżeli kierownik urzędu stanu cywilnego odmówił przyjęcia oświadczeń koniecznych do
uznania ojcostwa, uznanie ojcostwa może nastąpić wyłącznie przed sądem opiekuńczym, właściwym
ze względu na siedzibę urzędu stanu cywilnego, którego kierownik odmówił przyjęcia tych
oświadczeń.
§ 3. Sąd opiekuńczy odmawia przyjęcia oświadczeń koniecznych do uznania ojcostwa, jeżeli
uznanie jest niedopuszczalne albo poweźmie wątpliwość co do pochodzenia dziecka.

Art. 582. Rozstrzygnięcie o istotnych sprawach dziecka, co do których brak porozumienia
pomiędzy rodzicami, może nastąpić dopiero po umożliwieniu rodzicom złożenia oświadczeń, chyba
że wysłuchanie ich byłoby połączone z nadmiernymi trudnościami.

Art. 5821. § 1. W sprawach o kontakty z dzieckiem przepis art. 582 stosuje
się odpowiednio.
§ 2. Sąd opiekuńczy w celu zapewnienia wykonywania kontaktów może w szczególności:
1) zobowiązać osobę uprawnioną do kontaktu z dzieckiem lub osobę, pod której pieczą dziecko
pozostaje, do pokrycia kosztów podróży i pobytu dziecka lub także osoby towarzyszącej dziecku,
w tym kosztów powrotu do miejsca stałego pobytu;
2) zobowiązać osobę, pod której pieczą dziecko pozostaje, do złożenia na rachunek depozytowy
sądu odpowiedniej kwoty pieniężnej w celu pokrycia wydatków uprawnionego związanych z
wykonywaniem kontaktu na wypadek niewykonania lub niewłaściwego wykonania przez osobę
zobowiązaną obowiązków wynikających z postanowienia o kontaktach; nie dotyczy to rodzin
zastępczych, rodzinnych domów dziecka, rodzin pomocowych, placówek opiekuńczo-wychowawczych,
regionalnych placówek opiekuńczo-terapeutycznych oraz interwencyjnych ośrodków preadopcyjnych;
3) odebrać od osoby uprawnionej do kontaktu z dzieckiem lub osoby, pod której pieczą dziecko
pozostaje, przyrzeczenie określonego zachowania.
§ 3. W razie uzasadnionej obawy naruszenia obowiązków wynikających z postanowienia o kontaktach
przez osobę, pod której pieczą dziecko pozostaje, lub osobę uprawnioną do kontaktu z dzieckiem
albo osobę, której tego kontaktu zakazano, sąd opiekuńczy może zagrozić nakazaniem zapłaty
oznaczonej sumy pieniężnej, stosownie do zasad określonych w art. 59815:
1) osobie, pod której pieczą dziecko pozostaje – na rzecz osoby uprawnionej do kontaktu
z dzieckiem lub
2) osobie uprawnionej do kontaktu z dzieckiem albo osobie, której tego kontaktu zakazano – na
rzecz osoby, pod której pieczą dziecko pozostaje.

Art. 583. Zezwolenia na dokonanie przez rodziców czynności przekraczającej zakres
zwykłego zarządu majątkiem dziecka lub na wyrażenie przez rodziców zgody na dokonanie takiej
czynności przez dziecko sąd opiekuńczy udziela na wniosek jednego z rodziców po wysłuchaniu
drugiego. Postanowienie sądu opiekuńczego w tym przedmiocie staje się skuteczne dopiero z
chwilą uprawomocnienia się i nie może być zmienione ani uchylone, jeżeli na podstawie
zezwolenia powstały skutki prawne względem osób trzecich.

Art. 584. Postanowienie o nadaniu dziecku nazwiska staje się skuteczne dopiero po
uprawomocnieniu się. Postanowienia takiego sąd opiekuńczy nie może zmienić ani uchylić.

Oddział 3 Sprawy o przysposobienie

Art. 585. § 1. Sąd opiekuńczy wszczyna postępowanie na wniosek przysposabiającego.
§ 2. Wniosek ten należy zgłosić w sądzie opiekuńczym właściwym dla osoby przysposabiającego lub
osoby mającej być przysposobioną.
§ 3. Art. 87 § 3 stosuje się odpowiednio.

Art. 586. § 1. Sąd opiekuńczy orzeka o przysposobieniu po przeprowadzeniu rozprawy.
§ 2. Na rozprawę wzywa się przysposabiającego oraz osoby, których zgoda na przysposobienie jest
potrzebna.
§ 3. Nie wzywa się na rozprawę rodziców, którzy wyrazili zgodę na przysposobienie ich dziecka
w przyszłości bez wskazania osoby przysposabiającego. W wypadku takim rodzice nie mogą brać
udziału w postępowaniu.
§ 4. Przed wydaniem orzeczenia sąd opiekuńczy występuje o opinię kwalifikacyjną do ośrodka
adopcyjnego oraz – jeżeli jest to uzasadnione dobrem dziecka – zasięga opinii innej
specjalistycznej placówki.

Art. 5861. Na postanowienie w przedmiocie określenia sposobu i okresu
osobistej styczności przysposabiającego z przysposabianym przysługuje zażalenie.

Art. 587. § 1. W razie śmierci przysposabiającego lub osoby mającej być przysposobioną,
sąd opiekuńczy postępowanie umarza.
§ 2. Jednakże postępowanie zawiesza się w razie śmierci przysposabiającego, który złożył
wniosek o przysposobienie wspólnie z małżonkiem, do czasu ustanowienia przez sąd opiekuńczy
kuratora.

Art. 588. Postanowienie orzekające przysposobienie staje się skuteczne po
uprawomocnieniu się. Postanowienia takiego sąd opiekuńczy nie może zmienić ani uchylić.

Art. 589. § 1. Zgodę na przysposobienie dziecka w przyszłości bez wskazania osoby
przysposabiającego rodzice mogą wyrazić także w sądzie opiekuńczym swego miejsca zamieszkania
lub pobytu. Dotyczy to również oświadczenia o odwołaniu takiej zgody.
§ 2. Oświadczenia, o których mowa w paragrafie poprzedzającym, powinny zawierać:
1) imię i nazwisko dziecka oraz miejsce jego zamieszkania lub pobytu;
2) treść wyrażonej zgody lub jej odwołanie.
§ 3. Z przyjęcia oświadczenia o wyrażeniu zgody na przysposobienie dziecka w przyszłości lub
o odwołaniu takiej zgody sąd opiekuńczy sporządza protokół. O odwołaniu zgody należy nadto
uczynić wzmiankę w protokole, w którym wyrażono zgodę na przysposobienie.

Oddział 4 Sprawy z zakresu opieki

Art. 590. Obejmując opiekę opiekun składa następujące przyrzeczenie: “Przyrzekam, że
powierzone mi obowiązki opiekuna wykonam z całą sumiennością i zgodnie z interesem społecznym,
mając zawsze na względzie dobro osoby podlegającej mojej pieczy”.

Art. 591. § 1. Po złożeniu przyrzeczenia przez opiekuna sąd opiekuńczy wydaje mu
zaświadczenie.
§ 2. Po zwolnieniu opiekuna lub ustaniu opieki opiekun obowiązany jest zwrócić sądowi
opiekuńczemu otrzymane zaświadczenie.

Art. 592. O zwolnieniu od obowiązku objęcia opieki sąd opiekuńczy rozstrzyga na wniosek
osoby ustanowionej opiekunem, zgłoszony w ciągu tygodnia od doręczenia jej postanowienia w tym
przedmiocie.

Art. 593. Zezwolenia we wszelkich ważniejszych sprawach, które dotyczą osoby lub majątku
osoby pozostającej pod opieką, udziela sąd opiekuńczy na wniosek opiekuna. Postanowienie staje
się skuteczne z chwilą uprawomocnienia się i nie może być zmienione ani uchylone, jeżeli na
podstawie zezwolenia powstały skutki prawne względem osób trzecich.

Art. 594. Minister właściwy do spraw finansów publicznych w porozumieniu z Ministrem
Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, zasady i tryb składania przez opiekunów
gotówki w instytucji bankowej, uwzględniając zabezpieczenie interesów osób pozostających pod
opieką oraz kompetencje sądu opiekuńczego określone w art. 593.

Art. 595. Opiekun składa sądowi opiekuńczemu ustnie lub na piśmie sprawozdanie dotyczące
osoby pozostającej pod opieką. Sprawozdanie z zarządu majątkiem tej osoby składa na piśmie,
chyba że sąd zezwoli mu na złożenie sprawozdania do protokołu.

Art. 596. Do wzięcia udziału w badaniu rachunku końcowego z opieki sąd opiekuńczy wezwie
osobę, która pozostawała pod opieką, jeżeli ma ona pełną zdolność do czynności prawnych, w
innych zaś wypadkach – przedstawiciela ustawowego tej osoby lub jej spadkobierców, jeżeli są
sądowi opiekuńczemu znani.

Art. 597. § 1. W postanowieniu o przyznaniu opiekunowi wynagrodzenia sąd upoważnia
opiekuna do pobrania wynagrodzenia z dochodów lub majątku osoby pozostającej pod opieką, bądź
ustala, że wynagrodzenie ma być wypłacone ze środków publicznych.
§ 2. Postanowienie, o którym mowa w § 1, staje się wykonalne dopiero po jego uprawomocnieniu
się.

Art. 598. § 1. Sąd opiekuńczy może wymierzyć grzywnę osobie, która uchyla się od objęcia
opieki.
§ 2. Sąd opiekuńczy może wymierzyć grzywnę opiekunowi, który nie wykonuje zarządzeń sądu
opiekuńczego. Jeżeli zarządzenie zostanie wykonane, grzywna jeszcze nieuiszczona może być
umorzona.

Oddział 5 Sprawy o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką

Art. 5981. § 1. W sprawach o odebranie osoby podlegającej władzy
rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką prokuratorowi doręcza się odpis wniosku i zawiadamia
się go o terminach rozprawy.
§ 2. W sprawach, o których mowa w § 1, art. 472 stosuje się odpowiednio.
§ 3. W sprawach, o których mowa w § 1, art. 570 nie stosuje się.

Art. 5982. § 1. W czasie trwania postępowania o odebranie osoby podlegającej
władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką, toczącego się w trybie Konwencji dotyczącej
cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę (Dz. U. z 1995 r. nr 108, poz. 528 oraz z
1999 r. nr 93, poz. 1085), nie można rozstrzygać w przedmiocie władzy rodzicielskiej lub opieki
nad tą osobą. Postępowanie w tych sprawach sąd zawiesza z urzędu z chwilą wszczęcia
postępowania o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką.
§ 2. Po zakończeniu postępowania o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub
pozostającej pod opieką sąd podejmie zawieszone postępowanie.
§ 3. W przypadku innym niż określony w § 1, jeżeli do rozstrzygnięcia wniosku o odebranie osoby
podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką niezbędne jest jego łączne
rozpoznanie ze sprawą dotyczącą władzy rodzicielskiej, postępowanie toczy się z zachowaniem
przepisu art. 579.

Art. 5983. Jeżeli miejsce pobytu osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub
pozostającej pod opieką nie jest znane, sąd przeprowadzi stosowne dochodzenie w celu ustalenia
jej miejsca pobytu. W szczególności sąd może zażądać ustalenia miejsca jej pobytu przez
Policję.

Art. 5984. Orzeczenie co do istoty sprawy może być wydane tylko po
przeprowadzeniu rozprawy.

Art. 5985. W postanowieniu o odebranie osoby podlegającej władzy
rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką sąd określa termin, w jakim zobowiązany powinien
oddać uprawnionemu osobę podlegającą władzy rodzicielskiej lub pozostającą pod opieką.

Art. 5986. Jeżeli zobowiązany do oddania osoby podlegającej władzy
rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką nie zastosuje się do postanowienia, o którym mowa w
art. 5985, sąd, na wniosek uprawnionego, zleci kuratorowi sądowemu przymusowe
odebranie tej osoby.

Art. 5987. W razie potrzeby sąd zwraca się o przymusowe odebranie osoby
podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką przez kuratora sądowego
działającego w sądzie, w którego okręgu osoba ta faktycznie przebywa.

Art. 5988. Kurator sądowy jest uprawniony do odebrania osoby podlegającej
władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką od każdej osoby, u której ona się znajduje.

Art. 5989. Przymusowe odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub
pozostającej pod opieką i oddanie jej uprawnionemu może nastąpić tylko w obecności uprawnionego
albo osoby lub przedstawiciela instytucji przez niego upoważnionej. Jeżeli żadna z tych osób
nie stawi się w terminie wyznaczonym przez kuratora sądowego, czynność nie będzie dokonana.

Art. 59810. Na żądanie kuratora sądowego Policja jest zobowiązana do
udzielenia mu pomocy przy czynnościach związanych z przymusowym odebraniem osoby podlegającej
władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką.

Art. 59811. § 1. Jeżeli przymusowe odebranie osoby podlegającej władzy
rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką napotyka przeszkody na skutek ukrycia tej osoby lub
na skutek innej czynności przedsięwziętej w celu udaremnienia wykonania orzeczenia, kurator
sądowy zawiadomi prokuratora.
§ 2. Jeżeli zobowiązany nie ujawnia miejsca pobytu osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub
pozostającej pod opieką, która ma być odebrana, sąd na wniosek kuratora sądowego zarządzi jego
przymusowe sprowadzenie celem złożenia oświadczenia o miejscu pobytu tej osoby. Pod względem
skutków karnych oświadczenie jest równoznaczne ze złożeniem zeznań pod przyrzeczeniem, o czym
sędzia powinien uprzedzić składającego oświadczenie.
§ 3. Jeżeli zobowiązany lub inne osoby przeszkadzają w wykonaniu orzeczenia w miejscu pobytu
osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką, na żądanie kuratora
sądowego Policja usunie te osoby z miejsca wykonywania orzeczenia.

Art. 59812. § 1. Przy odbieraniu osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub
pozostającej pod opieką kurator sądowy powinien zachować szczególną ostrożność i uczynić
wszystko, aby dobro tej osoby nie zostało naruszone, a zwłaszcza aby nie doznała ona krzywdy
fizycznej lub moralnej. W razie potrzeby kurator sądowy może zażądać pomocy organu opieki
społecznej lub innej powołanej do tego instytucji.
§ 2. Jeżeli wskutek wykonania orzeczenia miałoby doznać poważnego uszczerbku dobro osoby
podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką, kurator sądowy wstrzyma się z
wykonaniem orzeczenia do czasu ustania zagrożenia, chyba że wstrzymanie wykonania orzeczenia
stwarza poważniejsze zagrożenie dla tej osoby.

Art. 59812a. Postępowanie określone w art. 5986-
59812 może być podjęte na nowo na podstawie tego samego postanowienia, o którym mowa
w art. 5985, jeżeli zobowiązany w okresie trzech miesięcy od wydania tego
postanowienia postąpił sprzecznie z treścią postanowienia dotyczącego władzy rodzicielskiej,
miejsca zamieszkania, opieki lub kontaktów z dzieckiem, a okoliczności uzasadniające jego
wydanie nie uległy zmianie.

Art. 59813. Przepisy art. 5986-59812 stosuje się odpowiednio do wykonania
orzeczeń wydanych na zasadzie art. 569 § 2, dotyczących odebrania osoby podlegającej władzy
rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką, a także orzeczeń o umieszczeniu małoletniego w
placówce opiekuńczo-wychowawczej lub w rodzinie zastępczej.

Art. 59814. § 1. Dla przymusowego odebrania, zgodnie z art. 5986-
59812, osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką, na
podstawie orzeczenia sądu albo innego organu państwa obcego, niezbędne jest stwierdzenie
wykonalności tego orzeczenia. Przepisy art. 1150-11512 i 11514 stosuje
się odpowiednio.
§ 2. Wniosek, o którym mowa w art. 5986, uprawniony składa do sądu opiekuńczego,
który byłby właściwy w sprawie o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub
pozostającej pod opieką.

Oddział 6 Sprawy dotyczące wykonywania kontaktów z dzieckiem

Art. 59815. § 1. Jeżeli osoba, pod której pieczą dziecko pozostaje, nie
wykonuje albo niewłaściwie wykonuje obowiązki wynikające z orzeczenia albo z ugody zawartej
przed sądem lub przed mediatorem w przedmiocie kontaktów z dzieckiem, sąd opiekuńczy,
uwzględniając sytuację majątkową tej osoby, zagrozi jej nakazaniem zapłaty na rzecz osoby
uprawnionej do kontaktu z dzieckiem oznaczonej sumy pieniężnej za każde naruszenie obowiązku.
§ 2. Jeżeli osoba uprawniona do kontaktu z dzieckiem albo osoba, której tego kontaktu zakazano,
narusza obowiązki wynikające z orzeczenia albo z ugody zawartej przed sądem lub przed
mediatorem w przedmiocie kontaktów z dzieckiem, sąd opiekuńczy zagrozi tej osobie nakazaniem
zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej na rzecz osoby, pod której pieczą dziecko pozostaje,
stosując odpowiednio przepis § 1.
§ 3. Na postanowienia sądu, o których mowa w § 1 i 2, przysługuje zażalenie.

Art. 59816. § 1. Jeżeli osoba, której sąd opiekuńczy zagroził nakazaniem
zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej, nie wypełnia nadal swego obowiązku, sąd opiekuńczy nakazuje
jej zapłatę należnej sumy pieniężnej, ustalając jej wysokość stosownie do liczby naruszeń. Sąd
może w wyjątkowych wypadkach zmienić wysokość sumy pieniężnej, o której mowa
w art. 59815, ze względu na zmianę okoliczności.
§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli osoba, której sąd zagroził nakazaniem zapłaty
oznaczonej sumy pieniężnej zgodnie z art. 5821 § 3, dopuściła się naruszenia
obowiązku wynikającego z orzeczenia o kontaktach.
§ 3. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie.
§ 4. Prawomocne postanowienie sądu, w którym nakazano zapłatę należnej sumy pieniężnej, jest
tytułem wykonawczym bez potrzeby nadawania mu klauzuli wykonalności.

Art. 59817. § 1. Jeżeli do kontaktu nie doszło wskutek niewykonania lub
niewłaściwego wykonania przez osobę, pod której pieczą dziecko pozostaje, obowiązków
wynikających z orzeczenia albo z ugody zawartej przed sądem lub przed mediatorem w przedmiocie
kontaktów z dzieckiem, sąd opiekuńczy przyzna od tej osoby uprawnionemu do kontaktu zwrot jego
uzasadnionych wydatków poniesionych w związku z przygotowaniem kontaktu, w tym kosztów,
o których mowa w art. 5821 § 2 pkt 1.
§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli uprawniony do kontaktu z dzieckiem narusza
obowiązki dotyczące kontaktu wynikające z orzeczenia albo z ugody zawartej przed sądem lub
przed mediatorem.
§ 3. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie.
§ 4. Prawomocne postanowienie sądu jest tytułem wykonawczym bez potrzeby nadawania mu klauzuli
wykonalności.

Art. 59818. § 1. W sprawach wykonywania kontaktów z dzieckiem art. 570 nie
stosuje się. Wniosku wymaga także wydanie każdego kolejnego postanowienia, o którym mowa
w poprzedzających przepisach niniejszego oddziału.
§ 2. Przed wydaniem postanowień, o których mowa w oddziale niniejszym, sąd wysłucha uczestników
postępowania.

Art. 59819. § 1. Do wniosku o wszczęcie postępowania uregulowanego
w niniejszym oddziale należy dołączyć odpis wykonalnego orzeczenia albo wykonalnej ugody
zawartej przed sądem lub przed mediatorem w przedmiocie kontaktów z dzieckiem.
§ 2. Jeżeli postępowanie ma się toczyć na podstawie orzeczenia sądu albo innego organu państwa
obcego albo ugody zawartej przed sądem lub innym organem państwa obcego lub przez niego
zatwierdzonej, niezbędne jest stwierdzenie wykonalności tego orzeczenia albo ugody. Przepisy
art. 1150-11512, 11514 i 1152 stosuje się odpowiednio.

Art. 59820. Sąd umarza postępowanie, jeżeli w ciągu sześciu miesięcy od
uprawomocnienia ostatniego postanowienia nie wpłynął kolejny wniosek w sprawach wykonywania
kontaktów z dzieckiem.

Art. 59821. Do spraw uregulowanych w niniejszym oddziale art. 577 nie stosuje
się.

Art. 599. Sądem opiekuńczym właściwym do ustanowienia kuratora dla dziecka poczętego,
lecz jeszcze nieurodzonego, jest sąd właściwy według miejsca zamieszkania lub pobytu matki.

Art. 600. § 1. Kuratora dla osoby niepełnosprawnej sąd opiekuńczy ustanawia na wniosek
tej osoby, a za zgodą osoby niepełnosprawnej – także na wniosek organizacji pozarządowej,
wymienionej w art. 546 § 3.
§ 2. W przypadku gdy stan osoby niepełnosprawnej wyłącza możliwość złożenia wniosku lub
wyrażenia zgody, o których mowa w § 1, sąd może ustanowić kuratora z urzędu. Sąd może ustanowić
kuratora z urzędu także w przypadku, o którym mowa w art. 558 § 2.

Art. 601. Dla osoby, która z powodu nieobecności nie może prowadzić swoich spraw, a nie
ma pełnomocnika, ustanawia kuratora na wniosek osoby zainteresowanej sąd opiekuńczy miejsca
ostatniego zamieszkania lub pobytu osoby nieobecnej.

Art. 602. Właściwość miejscową sądu opiekuńczego do ustanowienia kuratora dla
dochodzenia ojcostwa w razie śmierci domniemanego ojca określa się według miejsca zamieszkania
lub pobytu dziecka, chociażby dziecko nie podlegało już ani władzy rodzicielskiej, ani opiece.

Art. 603. § 1. Kuratora dla osoby prawnej ustanawia sąd rejestrowy, w którego okręgu
osoba ta ma lub miała ostatnią siedzibę.
§ 2. Sąd może wszcząć postępowanie z urzędu.
§ 3. Postanowienie jest skuteczne i wykonalne z chwilą jego ogłoszenia, a gdy ogłoszenia nie
było, z chwilą jego wydania.

Art. 604. W zaświadczeniu dla kuratora sąd określa zakres jego uprawnień.

Art. 605. W przedmiotach nieunormowanych w rozdziale niniejszym stosuje się odpowiednio
przepisy o postępowaniu w sprawach z zakresu opieki.

 

x