Kodeks Postępowania Cywilnego
kodeks|kodeks.wirt.pl

Ujednolicone najważniejsze ustawy polskie

stan na 2014.05.15

Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze
Księga druga. Postępowanie nieprocesowe
Tytuł II. Przepisy dla poszczególnych rodzajów spraw


Oddział 1 Postępowanie o uznanie za zmarłego

Art. 526. § 1. W sprawach o uznanie za zmarłego właściwy jest sąd ostatniego miejsca
zamieszkania zaginionego, a w braku tej podstawy – sąd wskazany w art. 508 § 1.
§ 2. Jeżeli wskutek tego samego zdarzenia zaginęła większa liczba osób, Sąd Najwyższy na
wniosek Ministra Sprawiedliwości może wyznaczyć jeden sąd jako wyłącznie właściwy do
rozpoznania spraw będących w związku z tym zdarzeniem. Postanowienie Sądu Najwyższego podlega
ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej “Monitor Polski”.

Art. 527. Do zgłoszenia wniosku o uznanie za zmarłego uprawniony jest każdy
zainteresowany.

Art. 528. Wniosek o uznanie za zmarłego można zgłosić nie wcześniej niż na rok przed
końcem terminu, po upływie którego zaginiony może być uznany za zmarłego. Gdy jednak uznanie za
zmarłego może nastąpić po upływie roku lub krótszego niż rok terminu od zdarzenia, które
uzasadnia prawdopodobieństwo śmierci zaginionego, wniosek o uznanie za zmarłego zgłosić można
dopiero po upływie tego terminu.

Art. 529. § 1. Wniosek o uznanie za zmarłego, oprócz danych koniecznych dla wniosku
o wszczęcie postępowania, powinien zawierać:
1) imię, nazwisko i wiek zaginionego, imiona jego rodziców oraz nazwisko rodowe matki;
2) ostatnie znane miejsce zamieszkania i pobytu zaginionego.
§ 2. Okoliczności uzasadniające wniosek należy uprawdopodobnić.

Art. 530. § 1. Jeżeli według treści wniosku istnieją przesłanki do uznania zaginionego
za zmarłego, sąd zarządzi ogłoszenie o wszczęciu postępowania.
§ 2. Ogłoszenie o wszczęciu postępowania powinno zawierać:

      1) imię i nazwisko oraz adres wnioskodawcy;

2) dane dotyczące osoby zaginionego oraz istotne okoliczności znane z akt sprawy, które mogą
przyczynić się do wykrycia zaginionego;
3) wezwanie skierowane do zaginionego, aby w oznaczonym terminie, nie krótszym niż trzy, a nie
dłuższym niż sześć miesięcy, zgłosił się, gdyż w przeciwnym razie może być uznany za zmarłego;
4) wezwanie skierowane do wszystkich osób, które mogą udzielić wiadomości o zaginionym, aby w
powyższym terminie przekazały je sądowi.

Art. 531. § 1. Ogłoszenie o wszczęciu postępowania umieszcza się w piśmie poczytnym na
całym obszarze Państwa i podaje publicznie do wiadomości w miejscu ostatniego zamieszkania
zaginionego w sposób na tym obszarze przyjęty.
§ 2. Sąd może zarządzić zamieszczenie ogłoszenia w innych jeszcze pismach oraz podać je do
publicznej wiadomości również w inny sposób, jaki uzna za odpowiedni.

Art. 532. Dalsze postępowanie może toczyć się przed upływem terminu podanego
w ogłoszeniu, nie może jednak być zakończone wcześniej niż po upływie:
1) terminów przewidzianych w kodeksie cywilnym;
2) trzech miesięcy od ukazania się ogłoszenia;
3) miesiąca od końca terminu wyznaczonego w ogłoszeniu.

Art. 533. Przed wydaniem postanowienia uznającego zaginionego za zmarłego sąd powinien
wysłuchać w miarę możności osoby bliskie zaginionego.

Art. 534. Jeżeli w toku postępowania o uznanie za zmarłego okaże się, że śmierć
zaginionego jest niewątpliwa, sąd przeprowadzi dalsze postępowanie z urzędu według przepisów
oddziału następnego.

Oddział 2 Postępowanie o stwierdzenie zgonu

Art. 535. Do postępowania o stwierdzenie zgonu osoby, której śmierć mimo niesporządzenia
aktu zgonu jest niewątpliwa, stosuje się odpowiednio przepisy oddziału poprzedzającego ze
zmianami przewidzianymi w oddziale niniejszym.

Art. 536. Wniosek o stwierdzenie zgonu może być zgłoszony w każdym czasie.

Art. 537. § 1. Zarządzenie ogłoszenia o wszczęciu postępowania nie jest obowiązkowe.
§ 2. Sąd może jednak, jeżeli uzna to za celowe, zarządzić dokonanie ogłoszenia w określony
przez siebie sposób. Do ogłoszenia stosuje się wówczas odpowiednio przepis art. 530 § 2; termin
wyznaczony w ogłoszeniu nie może być krótszy niż miesiąc ani dłuższy niż trzy miesiące.
§ 3. W wypadku przewidzianym w paragrafie poprzedzającym postępowanie nie może być zakończone
wcześniej niż po upływie miesiąca od ukazania się ogłoszenia i dwóch tygodni od końca terminu
wyznaczonego w ogłoszeniu.

Art. 538. § 1. W postanowieniu stwierdzającym zgon należy chwilę śmierci ściśle
oznaczyć, stosownie do wyników postępowania.
§ 2. Jeżeli dokładne ustalenie chwili śmierci nie jest możliwe, przyjmuje się chwilę
najbardziej prawdopodobną.

Oddział 3 Uchylenie postanowień orzekających uznanie za zmarłego lub stwierdzenie zgonu

Art. 539. Dowód, że osoba uznana za zmarłą albo której zgon został stwierdzony pozostaje
przy życiu lub że śmierć jej nastąpiła w innej chwili niż chwila oznaczona w orzeczeniu, może
być przeprowadzony tylko w postępowaniu unormowanym w niniejszym oddziale.

Art. 540. Właściwy jest sąd, który w pierwszej instancji orzekł uznanie za zmarłego lub
stwierdzenie zgonu.

Art. 541. § 1. Wniosek o uchylenie postanowienia orzekającego uznanie za zmarłego albo
stwierdzającego zgon może zgłosić każdy zainteresowany. Sąd może także uchylić je z urzędu.
§ 2. Sąd wzywa do udziału w sprawie uczestników postępowania, w którym zapadło postanowienie o
uznaniu za zmarłego lub o stwierdzeniu zgonu.

Art. 542. W razie przeprowadzenia dowodu, że osoba uznana za zmarłą albo której zgon
został stwierdzony pozostaje przy życiu, sąd postanowienie uchyli. W wypadku udowodnienia innej
chwili śmierci niż oznaczona w postanowieniu o uznaniu za zmarłego, sąd uchyla postanowienie o
uznaniu za zmarłego tylko wówczas, gdy równocześnie stwierdza zgon.

Art. 543. Jeżeli osoba, którą uznano za zmarłą lub której zgon stwierdzono, zjawi się
osobiście w sądzie i wykaże swoją tożsamość, sąd niezwłocznie i bez dalszego postępowania
uchyli postanowienie orzekające uznanie za zmarłego lub stwierdzenie zgonu.

Oddział 1 Przepisy ogólne

Art. 544. § 1. Sprawy o ubezwłasnowolnienie należą do właściwości sądów okręgowych,
które rozpoznają je w składzie trzech sędziów zawodowych.
§ 2. W sprawach tych właściwy jest sąd miejsca zamieszkania osoby, której dotyczy wniosek
o ubezwłasnowolnienie, a w braku miejsca zamieszkania – sąd miejsca jej pobytu.

Art. 545. § 1. Wniosek o ubezwłasnowolnienie może zgłosić:

      1) małżonek osoby, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie;

2) jej krewni w linii prostej oraz rodzeństwo;
3) jej przedstawiciel ustawowy.
§ 2. Krewni osoby, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie, nie mogą zgłaszać tego
wniosku, jeżeli osoba ta ma przedstawiciela ustawowego.
§ 3. Wniosek o ubezwłasnowolnienie częściowe można zgłosić już na rok przed dojściem do
pełnoletności osoby, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie.
§ 4. Kto zgłosił wniosek o ubezwłasnowolnienie w złej wierze lub lekkomyślnie, podlega karze
grzywny.

Art. 546. § 1. Uczestnikami postępowania o ubezwłasnowolnienie są z mocy samego prawa
prócz wnioskodawcy:

      1) osoba, której dotyczy wniosek;

2) jej przedstawiciel ustawowy;
3) małżonek osoby, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie.
§ 2. Postępowanie toczy się z udziałem prokuratora.
§ 3. Organizacje pozarządowe, do których zadań statutowych należy ochrona praw osób
niepełnosprawnych, udzielanie pomocy takim osobom lub ochrona praw człowieka, mogą wstąpić do
postępowania w każdym jego stadium.

Art. 547. § 1. Osobę, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie, należy wysłuchać
niezwłocznie po wszczęciu postępowania; wysłuchanie powinno odbyć się w obecności biegłego
psychologa oraz – w zależności od stanu zdrowia osoby, która ma być wysłuchana – biegłego
lekarza psychiatry lub neurologa.
§ 2. W celu wysłuchania osoby, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie, sąd może zarządzić
przymusowe sprowadzenie tej osoby na rozprawę albo wysłuchać ją przez sędziego wyznaczonego. Na
postanowienie sądu o przymusowym sprowadzeniu osoby na rozprawę przysługuje zażalenie.
§ 3. Niemożność porozumienia się z osobą, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie,
stwierdza się w protokole po wysłuchaniu biegłego lekarza i psychologa uczestniczących
w posiedzeniu.

Oddział 2 Doradca tymczasowy

Art. 548. § 1. Jeżeli wniosek o ubezwłasnowolnienie dotyczy osoby pełnoletniej, sąd może
na wniosek uczestnika postępowania lub z urzędu, przy wszczęciu lub w toku postępowania,
ustanowić dla niej doradcę tymczasowego, gdy uzna to za konieczne dla ochrony jej osoby lub
mienia.
§ 2. Przed ustanowieniem doradcy tymczasowego należy wysłuchać osobę, której dotyczy wniosek
o ubezwłasnowolnienie.
§ 3. Doradcą tymczasowym należy ustanowić przede wszystkim małżonka, krewnego lub inną osobę
bliską, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie wzgląd na dobro osoby, której dotyczy wniosek
o ubezwłasnowolnienie.
§ 4. Sąd może zwrócić się do organizacji pozarządowej wymienionej w art. 546 § 3 o wskazanie
osoby, która mogłaby być ustanowiona doradcą tymczasowym.
§ 5. Postanowienie o ustanowieniu doradcy tymczasowego staje się skuteczne z chwilą doręczenia
go osobie, której dotyczy wniosek. W wypadkach określonych w art. 556 postanowienie staje się
skuteczne z chwilą wydania.

Art. 549. § 1. Osoba, dla której ustanowiono doradcę tymczasowego, ma ograniczoną
zdolność do czynności prawnych na równi z osobą ubezwłasnowolnioną częściowo.
§ 2. Do doradcy tymczasowego stosuje się przepisy o kuratorze osoby częściowo
ubezwłasnowolnionej.

Art. 550. § 1. Postanowienie o ustanowieniu doradcy tymczasowego traci moc z chwilą,
gdy:
1) wniosek o ubezwłasnowolnienie został prawomocnie oddalony lub odrzucony albo postępowanie
umorzono;
2) na skutek orzeczenia o ubezwłasnowolnieniu ustanowiony został opiekun lub kurator.
§ 2. Sąd odwołuje doradcę tymczasowego, jeżeli ustała potrzeba dalszej ochrony osoby, której
dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie, lub jej mienia.

Art. 551. § 1. O ustanowieniu lub odwołaniu doradcy tymczasowego należy z urzędu
zawiadomić sąd opiekuńczy.
§ 2. Na postanowienie w przedmiocie ustanowienia lub odwołania doradcy tymczasowego przysługuje
zażalenie.

Oddział 3 Postępowanie

Art. 552. § 1. Jeżeli według wniosku ubezwłasnowolnienie ma być orzeczone z powodu
choroby psychicznej lub niedorozwoju umysłowego, sąd przed zarządzeniem doręczenia wniosku
zażąda, w wyznaczonym terminie, przedstawienia świadectwa lekarskiego wydanego przez lekarza
psychiatrę o stanie psychicznym osoby, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie, lub opinii
psychologa o stopniu niepełnosprawności umysłowej tej osoby. Jeżeli ubezwłasnowolnienie ma
nastąpić z powodu pijaństwa, sąd żąda także przedstawienia zaświadczenia poradni
przeciwalkoholowej, a jeżeli ubezwłasnowolnienie ma nastąpić z powodu narkomanii –
zaświadczenia z poradni leczenia uzależnień.
§ 2. Sąd odrzuca wniosek o ubezwłasnowolnienie, jeżeli treść wniosku lub dołączone do wniosku
dokumenty nie uprawdopodobniają istnienia choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego lub
występowania innego rodzaju zaburzeń psychicznych osoby, której dotyczy wniosek
o ubezwłasnowolnienie albo w razie niezłożenia żądanego świadectwa, opinii lub zaświadczenia,
chyba że złożenie takich dokumentów nie jest możliwe.

Art. 553. § 1. Osoba, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie, musi być zbadana
przez biegłego lekarza psychiatrę lub neurologa, a także psychologa.
§ 2. Opinia biegłego oprócz oceny stanu zdrowia psychicznego lub zaburzeń psychicznych albo
rozwoju umysłowego osoby, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie, powinna zawierać
umotywowaną ocenę zakresu jej zdolności do samodzielnego kierowania swoim postępowaniem
i prowadzenia swoich spraw, uwzględniającą postępowanie i zachowanie się tej osoby.

Art. 554. § 1. Sąd może, jeżeli na podstawie opinii dwóch biegłych lekarzy uzna to za
niezbędne, zarządzić oddanie osoby, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie, pod
obserwację w zakładzie leczniczym na czas nie dłuższy niż sześć tygodni. W wyjątkowych
wypadkach sąd może termin ten przedłużyć do trzech miesięcy.
§ 2. Przed wydaniem postanowienia sąd wysłucha uczestników postępowania.
§ 3. Na postanowienie zarządzające oddanie do zakładu przysługuje zażalenie.

Art. 5541. § 1. Postępowanie dowodowe powinno ustalić przede wszystkim stan
zdrowia, sytuację osobistą, zawodową i majątkową osoby, której dotyczy wniosek
o ubezwłasnowolnienie, rodzaj spraw wymagających prowadzenia przez tę osobę oraz sposób
zaspokajania jej potrzeb życiowych.
§ 2. Sąd może zobowiązać osoby pozostające we wspólnocie domowej z osobą, której dotyczy
wniosek o ubezwłasnowolnienie, do złożenia wykazu majątku należącego do tej osoby oraz do
złożenia przyrzeczenia. Przepisy art. 913, 915-917 stosuje się odpowiednio.

Art. 555. Orzeczenie w przedmiocie ubezwłasnowolnienia może zapaść tylko po
przeprowadzeniu rozprawy.

Art. 556. § 1. Sąd może zaniechać doręczenia pism sądowych, wezwania lub wysłuchania
osoby, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie, jeżeli uzna to za niecelowe ze względu na
stan zdrowia tej osoby, określony w opiniach biegłego lekarza psychiatry lub neurologa oraz
psychologa wydanych po przeprowadzeniu badania. Nie dotyczy to wysłuchania, o którym mowa
w art. 547. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie.
§ 2. W wypadkach wskazanych w § 1 sąd orzekający, w celu ochrony w toku postępowania praw
osoby, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie, ustanowi kuratora, chyba że ma ona
przedstawiciela ustawowego, który nie jest wnioskodawcą. Przepisy art. 548 § 3 i 4 stosuje się
odpowiednio. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie.

Art. 557. W postanowieniu o ubezwłasnowolnieniu sąd orzeka, czy ubezwłasnowolnienie jest
całkowite, czy też częściowe i z jakiego powodu zostaje orzeczone.

Art. 558. § 1. Sąd, który orzekł ubezwłasnowolnienie, zarządza z urzędu przesłanie
sądowi opiekuńczemu odpisu prawomocnego postanowienia, którym orzekł ubezwłasnowolnienie.
§ 2. W razie oddalenia wniosku o ubezwłasnowolnienie sąd zawiadamia sąd opiekuńczy o potrzebie
ustanowienia kuratora dla osoby niepełnosprawnej.

Art. 559. § 1. Sąd uchyli ubezwłasnowolnienie, gdy ustaną przyczyny, dla których je
orzeczono; uchylenie może nastąpić także z urzędu.
§ 2. Sąd może w razie poprawy stanu psychicznego ubezwłasnowolnionego zmienić
ubezwłasnowolnienie całkowite na częściowe, a w razie pogorszenia się tego stanu – zmienić
ubezwłasnowolnienie częściowe na całkowite.
Uwaga od redakcji:
Na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7.03.2007 r. (Dz. U. z 2007 r. nr 47,
poz. 319), z dniem 16.03.2007 r. art. 559 w zakresie, w jakim nie przyznaje osobie
ubezwłasnowolnionej uprawnienia do zgłoszenia wniosku o wszczęcie postępowania o uchylenie lub
zmianę ubezwłasnowolnienia, został uznany za niezgodny z art. 30 i art. 31 Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej.

§ 3. Z wnioskiem o uchylenie albo zmianę ubezwłasnowolnienia może wystąpić także
ubezwłasnowolniony.

Art. 560. § 1. Do zaskarżania postanowień uprawniony jest sam ubezwłasnowolniony nawet
wówczas, gdy ustanowiony został doradca tymczasowy albo kurator.
§ 2. Do środków odwoławczych wnoszonych przez osobę, której dotyczy wniosek
o ubezwłasnowolnienie, nie stosuje się art. 368. Środka odwoławczego wniesionego przez osobę,
której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie, nie odrzuca się z powodu nieusunięcia braków
formalnych.

Art. 5601. W sprawach o ubezwłasnowolnienie, o uchylenie oraz zmianę
ubezwłasnowolnienia sąd może ustanowić dla osoby, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie
lub dla osoby ubezwłasnowolnionej, adwokata lub radcę prawnego z urzędu, nawet bez jej wniosku,
jeżeli osoba ta ze względu na stan zdrowia psychicznego nie jest zdolna do złożenia wniosku, a
sąd uzna udział adwokata lub radcy prawnego w sprawie za potrzebny.

Art. 561. § 1. Zezwolenia na zawarcie małżeństwa kobiecie niemającej ukończonych lat
osiemnastu udziela sąd opiekuńczy na jej wniosek. Postanowienie o udzieleniu zezwolenia staje
się skuteczne z chwilą uprawomocnienia się i nie może być zmienione ani uchylone.
§ 2. Zezwolenia na zawarcie małżeństwa osobie dotkniętej chorobą psychiczną albo niedorozwojem
umysłowym oraz osobom powinowatym w linii prostej udziela sąd na wniosek tych osób.
§ 3. W postanowieniu o udzieleniu zezwolenia wymienia się osobę, z którą małżeństwo ma być
zawarte. Przed wydaniem postanowienia rozstrzygającego taki wniosek sąd wysłucha wnioskodawcę,
osobę, z którą małżeństwo ma być zawarte, oraz w razie potrzeby osoby bliskie przyszłych
małżonków. Gdy chodzi o udzielenie zezwolenia osobie dotkniętej chorobą psychiczną lub
niedorozwojem umysłowym, sąd zasięgnie opinii biegłego lekarza, w miarę możności psychiatry.

Art. 5611. W sprawach, o których mowa w art. 561, sąd może zarządzić
przeprowadzenie przez kuratora sądowego wywiadu środowiskowego w celu ustalenia warunków,
w jakich żyją osoby ubiegające się o udzielenie zezwolenia.

Art. 562. Zwolnienia od obowiązku złożenia urzędowi stanu cywilnego dokumentu
potrzebnego do zawarcia małżeństwa udziela sąd na wniosek osoby obowiązanej do złożenia
dokumentu.

Art. 563. Do zgłoszenia wniosku o zezwolenie na złożenie przez pełnomocnika oświadczenia
o wstąpieniu w związek małżeński uprawniona jest osoba, która zamierza udzielić pełnomocnictwa.

Art. 564. Postanowienie rozstrzygające o tym, czy okoliczność przedstawiona przez
kierownika urzędu stanu cywilnego wyłącza zawarcie małżeństwa, a także o tym, czy okoliczności
przedstawione przez kierownika urzędu stanu cywilnego uzasadniają odmowę:
1) przyjęcia oświadczeń o wstąpieniu w związek małżeński,
2) wydania zaświadczenia o braku okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa, o których mowa
w art. 41Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego,
3) wydania zezwolenia na zawarcie małżeństwa przed upływem terminu, o którym mowa w art. 4
Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego,
4) sporządzenia aktu małżeństwa zawartego zgodnie z art. 1 § 2 Kodeksu rodzinnego
i opiekuńczego,
5) wydania zaświadczenia, że obywatel polski lub zamieszkały w Polsce cudzoziemiec niemający
żadnego obywatelstwa zgodnie z prawem polskim może zawrzeć małżeństwo za granicą,
sąd wydaje po przeprowadzeniu rozprawy.

Art. 565. § 1. Rozstrzygnięcie o istotnych sprawach rodziny w braku porozumienia
małżonków, jak również udzielenie zezwolenia na dokonanie czynności, do której jest potrzebna
zgoda drugiego małżonka lub której drugi małżonek sprzeciwił się, może nastąpić dopiero po
umożliwieniu złożenia wyjaśnień małżonkowi wnioskodawcy, chyba że jego wysłuchanie nie jest
możliwe lub celowe.
§ 2. To samo dotyczy nakazu sądu, aby wynagrodzenie za pracę albo inne należności przypadające
jednemu małżonkowi były w całości lub w części wypłacane do rąk drugiego małżonka.
§ 3. Przepis § 1 stosuje się także do rozstrzygnięcia o wyłączeniu odpowiedzialności małżonka
za zobowiązania zaciągnięte przez drugiego z małżonków w sprawach wynikających z zaspokajania
zwykłych potrzeb rodziny, jak również do uchylenia postanowienia w tym przedmiocie.

Art. 5651. W sprawach, o których mowa w art. 565, sąd może zarządzić
przeprowadzenie przez kuratora sądowego wywiadu środowiskowego w celu ustalenia warunków,
w jakich żyją małżonkowie.

Art. 566. W sprawie o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między
małżonkami właściwy jest sąd miejsca położenia majątku, a jeżeli wspólność ustała przez śmierć
jednego z małżonków – sąd spadku.

Art. 567. § 1. W postępowaniu o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności
majątkowej między małżonkami sąd rozstrzyga także o żądaniu ustalenia nierównych udziałów
małżonków w majątku wspólnym oraz o tym, jakie wydatki, nakłady i inne świadczenia z majątku
wspólnego na rzecz majątku osobistego lub odwrotnie podlegają zwrotowi.
§ 2. W razie sporu co do ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym sąd może w tym
przedmiocie orzec postanowieniem wstępnym.
§ 3. Do postępowania o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między
małżonkami, a zwłaszcza do odrębnego postępowania w sprawach wymienionych w paragrafie
pierwszym stosuje się odpowiednio przepisy o dziale spadku.

Art. 5671. W sprawach o separację na zgodny wniosek małżonków, a także w
sprawach o zniesienie separacji właściwe rzeczowo są sądy okręgowe. W sprawach tych miejscowo
właściwym jest sąd, w którego okręgu małżonkowie mają wspólne zamieszkanie, a w braku takiej
podstawy – sąd miejsca ich wspólnego pobytu. Jeżeli małżonkowie nie mają wspólnego miejsca
zamieszkania ani pobytu, wniosek należy zgłosić w sądzie właściwym dla jednego z małżonków,
zgodnie z art. 508.

Art. 5672. § 1. W sprawie o separację na zgodny wniosek małżonków oraz w
sprawie o zniesienie separacji w razie cofnięcia wniosku albo wyrażenia w inny sposób braku
zgody na orzeczenie separacji lub na zniesienie separacji przez któregokolwiek z małżonków
postępowanie umarza się. Przepisu art. 512 § 1 nie stosuje się.
§ 2. W razie śmierci jednego z małżonków postępowanie umarza się.

Art. 5673. § 1. Postanowienie o separacji sąd wydaje po przeprowadzeniu
rozprawy.
§ 2. W toku postępowania sąd nakłania małżonków do pojednania. Jeżeli pojednanie nie nastąpi, a
odroczenie rozprawy nie byłoby celowe, sąd przystępuje do rozpoznania sprawy.

Art. 5674. Postanowienie o zniesieniu separacji sąd wydaje po przeprowadzeniu
rozprawy.

Art. 5675. Z chwilą wszczęcia postępowania o zniesienie separacji zawiesza
się z urzędu postępowanie w sprawie o eksmisję jednego z małżonków pozostających w separacji ze
wspólnego mieszkania, jak również postępowanie w sprawie o korzystanie przez małżonków
pozostających w separacji ze wspólnego mieszkania. Z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia o
zniesieniu separacji postępowanie umarza się z urzędu.

Oddział 1 Przepisy ogólne

Art. 568. Sądem opiekuńczym jest sąd rodzinny.

Art. 569. § 1. Właściwy wyłącznie jest sąd opiekuńczy miejsca zamieszkania osoby, której
postępowanie ma dotyczyć, a w braku miejsca zamieszkania – sąd opiekuńczy miejsca jej pobytu.
Jeżeli brak i tej podstawy – właściwy jest sąd rejonowy dla m.st. Warszawy.
§ 2. W wypadkach nagłych sąd opiekuńczy wydaje z urzędu wszelkie potrzebne zarządzenia nawet
w stosunku do osób, które nie podlegają jego właściwości miejscowej, zawiadamiając o tym sąd
opiekuńczy miejscowo właściwy.

Art. 570. Sąd opiekuńczy może wszcząć postępowanie z urzędu.

Art. 5701. § 1. Sąd opiekuńczy może zarządzić przeprowadzenie przez kuratora
sądowego wywiadu środowiskowego, a także zwrócić się do właściwej jednostki organizacyjnej
wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej o informacje dotyczące małoletniego i jego
środowiska, a w szczególności dotyczące zachowania się i warunków wychowawczych małoletniego,
sytuacji bytowej rodziny, przebiegu nauki małoletniego i sposobu spędzania czasu wolnego, jego
kontaktów środowiskowych, stosunku do niego rodziców lub opiekunów, podejmowanych oddziaływań
wychowawczych, stanu zdrowia i znanych w środowisku uzależnień małoletniego.
§ 2. W przypadku gdy z rodziną małoletniego asystent rodziny prowadzi pracę określoną w
przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, sąd opiekuńczy zwraca się o
informacje, o których mowa w § 1, do właściwej jednostki organizacyjnej wspierania rodziny i
systemu pieczy zastępczej.
§ 3. Sąd opiekuńczy może zwrócić się o informację do właściwej jednostki organizacyjnej
wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej w celu wskazania osób właściwych do zapewnienia
dziecku rodzinnej pieczy zastępczej.

Art. 5702. W sprawie, w której zawarcie ugody jest dopuszczalne, sąd może
skierować uczestników do mediacji. Przedmiotem mediacji może być także określenie sposobu
wykonywania władzy rodzicielskiej. Jeżeli uczestnicy postępowania nie uzgodnili osoby
mediatora, sąd kieruje ich do mediacji prowadzonej przez stałego mediatora, o którym mowa w
art. 436 § 4.

Art. 571. (uchylony)

Art. 572. § 1. Każdy, komu znane jest zdarzenie uzasadniające wszczęcie postępowania
z urzędu, obowiązany jest zawiadomić o nim sąd opiekuńczy.
§ 2. Obowiązek wymieniony w § 1 ciąży przede wszystkim na urzędach stanu cywilnego, sądach,
prokuratorach, notariuszach, komornikach, organach samorządu i administracji rządowej, organach
Policji, placówkach oświatowych, opiekunach społecznych oraz organizacjach i zakładach
zajmujących się opieką nad dziećmi lub osobami psychicznie chorymi.

Art. 573. § 1. Osoba pozostająca pod władzą rodzicielską, opieką albo kuratelą ma
zdolność do podejmowania czynności w postępowaniu dotyczącym jej osoby, chyba że nie ma
zdolności do czynności prawnych.
§ 2. Sąd może ograniczyć lub wyłączyć osobisty udział małoletniego w postępowaniu, jeżeli
przemawiają za tym względy wychowawcze.

Art. 574. § 1. Sąd opiekuńczy może nakazać osobiste stawiennictwo osoby pozostającej pod
władzą rodzicielską lub opieką, jak również zarządzić przymusowe sprowadzenie takiej osoby.
§ 2. Jeżeli osoba pozostająca pod władzą rodzicielską lub opieką nie ma zdolności do
podejmowania czynności w postępowaniu, sąd opiekuńczy może nakazać jej sprowadzenie do sądu pod
rygorem grzywny każdemu, u kogo osoba taka przebywa.

Art. 575. Do osobistego stawiennictwa innych uczestników postępowania stosuje się w
sprawach, które mogą być wszczęte z urzędu, przepisy o skutkach niestawiennictwa świadków, a w
innych sprawach – przepis art. 429.

Art. 5751. W sprawach opiekuńczych osób małoletnich sąd z urzędu zarządza
odbycie całego posiedzenia lub jego części przy drzwiach zamkniętych, jeżeli przeciwko
publicznemu rozpoznaniu sprawy przemawia dobro małoletniego.

Art. 576. § 1. Przed wydaniem orzeczenia co do istoty sprawy sąd opiekuńczy wysłucha
przedstawiciela ustawowego osoby, której postępowanie dotyczy. W wypadkach ważniejszych
powinien ponadto w miarę możności wysłuchać osoby bliskie tej osoby.
§ 2. Sąd w sprawach dotyczących osoby lub majątku dziecka wysłucha je, jeżeli jego rozwój
umysłowy, stan zdrowia i stopień dojrzałości na to pozwala, uwzględniając w miarę możliwości
jego rozsądne życzenia. Wysłuchanie odbywa się poza salą posiedzeń sądowych.

Art. 577. Sąd opiekuńczy może zmienić swe postanowienie nawet prawomocne, jeżeli wymaga
tego dobro osoby, której postępowanie dotyczy.

Art. 578. § 1. Postanowienia sądu opiekuńczego są skuteczne i wykonalne z chwilą ich
ogłoszenia, a gdy ogłoszenia nie było, z chwilą ich wydania.
§ 2. Sąd w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia się postanowienia o pozbawieniu władzy
rodzicielskiej przesyła to postanowienie do właściwego ośrodka adopcyjnego, prowadzącego
wojewódzki bank danych o dzieciach oczekujących na przysposobienie.

Art. 5781. § 1. Podstawą wszczęcia postępowania wykonawczego jest orzeczenie
sądu albo ugoda zawarta przed sądem, których wykonalność została stwierdzona przez sąd, albo
ugoda zawarta przed mediatorem, po jej zatwierdzeniu przez sąd.
§ 2. Do stwierdzenia wykonalności, o którym mowa w § 1, art. 364 stosuje się odpowiednio.
§ 3. Wykonalność orzeczenia sąd stwierdza z urzędu.

Oddział 2 Sprawy z zakresu stosunków między rodzicami a dziećmi

Art. 579. Postanowienia w sprawach o powierzenie wykonywania, ograniczenie, zawieszenie,
pozbawienie i przywrócenie władzy rodzicielskiej, ustalenie, ograniczenie albo zakazanie
kontaktów z dzieckiem mogą być wydane tylko po przeprowadzeniu rozprawy. Dotyczy to także
zmiany rozstrzygnięć w tym przedmiocie, zawartych w wyroku orzekającym rozwód, separację,
unieważnienie małżeństwa albo ustalającym pochodzenie dziecka. Postanowienia takie stają się
skuteczne i wykonalne po uprawomocnieniu się.

Art. 5791. § 1. Po powzięciu wiadomości o umieszczeniu dziecka w pieczy
zastępczej bez orzeczenia sądu opiekuńczego, sąd ten niezwłocznie wszczyna postępowanie
opiekuńcze.
§ 2. Jeżeli umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej nastąpiło w trybie art. 12a ustawy z dnia
29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz. U. nr 180, poz. 1493, z późn. zm.)
sąd niezwłocznie, po wysłuchaniu pracownika socjalnego, który odebrał dziecko z rodziny, nie
później jednak niż w ciągu 24 godzin, wydaje orzeczenie o umieszczeniu dziecka w pieczy
zastępczej, albo orzeczenie o powrocie dziecka do rodziny.
§ 3. Sąd opiekuńczy okresowo, nie rzadziej niż raz na sześć miesięcy, dokonuje oceny sytuacji
dziecka umieszczonego w pieczy zastępczej w celu ustalenia możliwości powrotu dziecka do
rodziny. Jeżeli wymaga tego dobro dziecka, sąd wszczyna postępowanie o pozbawienie władzy
rodzicielskiej jego rodziców.

Art. 5792. § 1. Przed umieszczeniem dziecka w rodzinie zastępczej lub
rodzinnym domu dziecka, sąd zasięga:
1) opinii właściwego ośrodka pomocy społecznej, opinii właściwego organizatora rodzinnej pieczy
zastępczej, informacji o dotychczasowym sprawowaniu funkcji przez rodzinę zastępczą lub
prowadzącego rodzinny dom dziecka oraz informacji z rejestru danych prowadzonego przez starostę
na podstawie przepisów o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej;
2) opinii starosty właściwego ze względu na miejsce sprawowania rodzinnej pieczy zastępczej – w
przypadku umieszczenia dziecka w rodzinnej pieczy zastępczej na terenie innego powiatu niż
powiat miejsca zamieszkania dziecka.
§ 2. W opinii, o której mowa w § 1 pkt 2, zamieszcza się w szczególności informacje o
spełnianiu przez kandydata warunków do pełnienia funkcji rodziny zastępczej lub prowadzenia
rodzinnego domu dziecka, określonych w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy
zastępczej.

Art. 580. (uchylony)

Art. 581. § 1. Uznanie ojcostwa może nastąpić także przed sądem opiekuńczym niewłaściwym
według przepisów ogólnych. W takim wypadku o uznaniu zawiadamia się właściwy sąd opiekuńczy.
§ 2. Jeżeli kierownik urzędu stanu cywilnego odmówił przyjęcia oświadczeń koniecznych do
uznania ojcostwa, uznanie ojcostwa może nastąpić wyłącznie przed sądem opiekuńczym, właściwym
ze względu na siedzibę urzędu stanu cywilnego, którego kierownik odmówił przyjęcia tych
oświadczeń.
§ 3. Sąd opiekuńczy odmawia przyjęcia oświadczeń koniecznych do uznania ojcostwa, jeżeli
uznanie jest niedopuszczalne albo poweźmie wątpliwość co do pochodzenia dziecka.

Art. 582. Rozstrzygnięcie o istotnych sprawach dziecka, co do których brak porozumienia
pomiędzy rodzicami, może nastąpić dopiero po umożliwieniu rodzicom złożenia oświadczeń, chyba
że wysłuchanie ich byłoby połączone z nadmiernymi trudnościami.

Art. 5821. § 1. W sprawach o kontakty z dzieckiem przepis art. 582 stosuje
się odpowiednio.
§ 2. Sąd opiekuńczy w celu zapewnienia wykonywania kontaktów może w szczególności:
1) zobowiązać osobę uprawnioną do kontaktu z dzieckiem lub osobę, pod której pieczą dziecko
pozostaje, do pokrycia kosztów podróży i pobytu dziecka lub także osoby towarzyszącej dziecku,
w tym kosztów powrotu do miejsca stałego pobytu;
2) zobowiązać osobę, pod której pieczą dziecko pozostaje, do złożenia na rachunek depozytowy
sądu odpowiedniej kwoty pieniężnej w celu pokrycia wydatków uprawnionego związanych z
wykonywaniem kontaktu na wypadek niewykonania lub niewłaściwego wykonania przez osobę
zobowiązaną obowiązków wynikających z postanowienia o kontaktach; nie dotyczy to rodzin
zastępczych, rodzinnych domów dziecka, rodzin pomocowych, placówek opiekuńczo-wychowawczych,
regionalnych placówek opiekuńczo-terapeutycznych oraz interwencyjnych ośrodków preadopcyjnych;
3) odebrać od osoby uprawnionej do kontaktu z dzieckiem lub osoby, pod której pieczą dziecko
pozostaje, przyrzeczenie określonego zachowania.
§ 3. W razie uzasadnionej obawy naruszenia obowiązków wynikających z postanowienia o kontaktach
przez osobę, pod której pieczą dziecko pozostaje, lub osobę uprawnioną do kontaktu z dzieckiem
albo osobę, której tego kontaktu zakazano, sąd opiekuńczy może zagrozić nakazaniem zapłaty
oznaczonej sumy pieniężnej, stosownie do zasad określonych w art. 59815:
1) osobie, pod której pieczą dziecko pozostaje – na rzecz osoby uprawnionej do kontaktu
z dzieckiem lub
2) osobie uprawnionej do kontaktu z dzieckiem albo osobie, której tego kontaktu zakazano – na
rzecz osoby, pod której pieczą dziecko pozostaje.

Art. 583. Zezwolenia na dokonanie przez rodziców czynności przekraczającej zakres
zwykłego zarządu majątkiem dziecka lub na wyrażenie przez rodziców zgody na dokonanie takiej
czynności przez dziecko sąd opiekuńczy udziela na wniosek jednego z rodziców po wysłuchaniu
drugiego. Postanowienie sądu opiekuńczego w tym przedmiocie staje się skuteczne dopiero z
chwilą uprawomocnienia się i nie może być zmienione ani uchylone, jeżeli na podstawie
zezwolenia powstały skutki prawne względem osób trzecich.

Art. 584. Postanowienie o nadaniu dziecku nazwiska staje się skuteczne dopiero po
uprawomocnieniu się. Postanowienia takiego sąd opiekuńczy nie może zmienić ani uchylić.

Oddział 3 Sprawy o przysposobienie

Art. 585. § 1. Sąd opiekuńczy wszczyna postępowanie na wniosek przysposabiającego.
§ 2. Wniosek ten należy zgłosić w sądzie opiekuńczym właściwym dla osoby przysposabiającego lub
osoby mającej być przysposobioną.
§ 3. Art. 87 § 3 stosuje się odpowiednio.

Art. 586. § 1. Sąd opiekuńczy orzeka o przysposobieniu po przeprowadzeniu rozprawy.
§ 2. Na rozprawę wzywa się przysposabiającego oraz osoby, których zgoda na przysposobienie jest
potrzebna.
§ 3. Nie wzywa się na rozprawę rodziców, którzy wyrazili zgodę na przysposobienie ich dziecka
w przyszłości bez wskazania osoby przysposabiającego. W wypadku takim rodzice nie mogą brać
udziału w postępowaniu.
§ 4. Przed wydaniem orzeczenia sąd opiekuńczy występuje o opinię kwalifikacyjną do ośrodka
adopcyjnego oraz – jeżeli jest to uzasadnione dobrem dziecka – zasięga opinii innej
specjalistycznej placówki.

Art. 5861. Na postanowienie w przedmiocie określenia sposobu i okresu
osobistej styczności przysposabiającego z przysposabianym przysługuje zażalenie.

Art. 587. § 1. W razie śmierci przysposabiającego lub osoby mającej być przysposobioną,
sąd opiekuńczy postępowanie umarza.
§ 2. Jednakże postępowanie zawiesza się w razie śmierci przysposabiającego, który złożył
wniosek o przysposobienie wspólnie z małżonkiem, do czasu ustanowienia przez sąd opiekuńczy
kuratora.

Art. 588. Postanowienie orzekające przysposobienie staje się skuteczne po
uprawomocnieniu się. Postanowienia takiego sąd opiekuńczy nie może zmienić ani uchylić.

Art. 589. § 1. Zgodę na przysposobienie dziecka w przyszłości bez wskazania osoby
przysposabiającego rodzice mogą wyrazić także w sądzie opiekuńczym swego miejsca zamieszkania
lub pobytu. Dotyczy to również oświadczenia o odwołaniu takiej zgody.
§ 2. Oświadczenia, o których mowa w paragrafie poprzedzającym, powinny zawierać:
1) imię i nazwisko dziecka oraz miejsce jego zamieszkania lub pobytu;
2) treść wyrażonej zgody lub jej odwołanie.
§ 3. Z przyjęcia oświadczenia o wyrażeniu zgody na przysposobienie dziecka w przyszłości lub
o odwołaniu takiej zgody sąd opiekuńczy sporządza protokół. O odwołaniu zgody należy nadto
uczynić wzmiankę w protokole, w którym wyrażono zgodę na przysposobienie.

Oddział 4 Sprawy z zakresu opieki

Art. 590. Obejmując opiekę opiekun składa następujące przyrzeczenie: “Przyrzekam, że
powierzone mi obowiązki opiekuna wykonam z całą sumiennością i zgodnie z interesem społecznym,
mając zawsze na względzie dobro osoby podlegającej mojej pieczy”.

Art. 591. § 1. Po złożeniu przyrzeczenia przez opiekuna sąd opiekuńczy wydaje mu
zaświadczenie.
§ 2. Po zwolnieniu opiekuna lub ustaniu opieki opiekun obowiązany jest zwrócić sądowi
opiekuńczemu otrzymane zaświadczenie.

Art. 592. O zwolnieniu od obowiązku objęcia opieki sąd opiekuńczy rozstrzyga na wniosek
osoby ustanowionej opiekunem, zgłoszony w ciągu tygodnia od doręczenia jej postanowienia w tym
przedmiocie.

Art. 593. Zezwolenia we wszelkich ważniejszych sprawach, które dotyczą osoby lub majątku
osoby pozostającej pod opieką, udziela sąd opiekuńczy na wniosek opiekuna. Postanowienie staje
się skuteczne z chwilą uprawomocnienia się i nie może być zmienione ani uchylone, jeżeli na
podstawie zezwolenia powstały skutki prawne względem osób trzecich.

Art. 594. Minister właściwy do spraw finansów publicznych w porozumieniu z Ministrem
Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, zasady i tryb składania przez opiekunów
gotówki w instytucji bankowej, uwzględniając zabezpieczenie interesów osób pozostających pod
opieką oraz kompetencje sądu opiekuńczego określone w art. 593.

Art. 595. Opiekun składa sądowi opiekuńczemu ustnie lub na piśmie sprawozdanie dotyczące
osoby pozostającej pod opieką. Sprawozdanie z zarządu majątkiem tej osoby składa na piśmie,
chyba że sąd zezwoli mu na złożenie sprawozdania do protokołu.

Art. 596. Do wzięcia udziału w badaniu rachunku końcowego z opieki sąd opiekuńczy wezwie
osobę, która pozostawała pod opieką, jeżeli ma ona pełną zdolność do czynności prawnych, w
innych zaś wypadkach – przedstawiciela ustawowego tej osoby lub jej spadkobierców, jeżeli są
sądowi opiekuńczemu znani.

Art. 597. § 1. W postanowieniu o przyznaniu opiekunowi wynagrodzenia sąd upoważnia
opiekuna do pobrania wynagrodzenia z dochodów lub majątku osoby pozostającej pod opieką, bądź
ustala, że wynagrodzenie ma być wypłacone ze środków publicznych.
§ 2. Postanowienie, o którym mowa w § 1, staje się wykonalne dopiero po jego uprawomocnieniu
się.

Art. 598. § 1. Sąd opiekuńczy może wymierzyć grzywnę osobie, która uchyla się od objęcia
opieki.
§ 2. Sąd opiekuńczy może wymierzyć grzywnę opiekunowi, który nie wykonuje zarządzeń sądu
opiekuńczego. Jeżeli zarządzenie zostanie wykonane, grzywna jeszcze nieuiszczona może być
umorzona.

Oddział 5 Sprawy o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką

Art. 5981. § 1. W sprawach o odebranie osoby podlegającej władzy
rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką prokuratorowi doręcza się odpis wniosku i zawiadamia
się go o terminach rozprawy.
§ 2. W sprawach, o których mowa w § 1, art. 472 stosuje się odpowiednio.
§ 3. W sprawach, o których mowa w § 1, art. 570 nie stosuje się.

Art. 5982. § 1. W czasie trwania postępowania o odebranie osoby podlegającej
władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką, toczącego się w trybie Konwencji dotyczącej
cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę (Dz. U. z 1995 r. nr 108, poz. 528 oraz z
1999 r. nr 93, poz. 1085), nie można rozstrzygać w przedmiocie władzy rodzicielskiej lub opieki
nad tą osobą. Postępowanie w tych sprawach sąd zawiesza z urzędu z chwilą wszczęcia
postępowania o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką.
§ 2. Po zakończeniu postępowania o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub
pozostającej pod opieką sąd podejmie zawieszone postępowanie.
§ 3. W przypadku innym niż określony w § 1, jeżeli do rozstrzygnięcia wniosku o odebranie osoby
podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką niezbędne jest jego łączne
rozpoznanie ze sprawą dotyczącą władzy rodzicielskiej, postępowanie toczy się z zachowaniem
przepisu art. 579.

Art. 5983. Jeżeli miejsce pobytu osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub
pozostającej pod opieką nie jest znane, sąd przeprowadzi stosowne dochodzenie w celu ustalenia
jej miejsca pobytu. W szczególności sąd może zażądać ustalenia miejsca jej pobytu przez
Policję.

Art. 5984. Orzeczenie co do istoty sprawy może być wydane tylko po
przeprowadzeniu rozprawy.

Art. 5985. W postanowieniu o odebranie osoby podlegającej władzy
rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką sąd określa termin, w jakim zobowiązany powinien
oddać uprawnionemu osobę podlegającą władzy rodzicielskiej lub pozostającą pod opieką.

Art. 5986. Jeżeli zobowiązany do oddania osoby podlegającej władzy
rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką nie zastosuje się do postanowienia, o którym mowa w
art. 5985, sąd, na wniosek uprawnionego, zleci kuratorowi sądowemu przymusowe
odebranie tej osoby.

Art. 5987. W razie potrzeby sąd zwraca się o przymusowe odebranie osoby
podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką przez kuratora sądowego
działającego w sądzie, w którego okręgu osoba ta faktycznie przebywa.

Art. 5988. Kurator sądowy jest uprawniony do odebrania osoby podlegającej
władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką od każdej osoby, u której ona się znajduje.

Art. 5989. Przymusowe odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub
pozostającej pod opieką i oddanie jej uprawnionemu może nastąpić tylko w obecności uprawnionego
albo osoby lub przedstawiciela instytucji przez niego upoważnionej. Jeżeli żadna z tych osób
nie stawi się w terminie wyznaczonym przez kuratora sądowego, czynność nie będzie dokonana.

Art. 59810. Na żądanie kuratora sądowego Policja jest zobowiązana do
udzielenia mu pomocy przy czynnościach związanych z przymusowym odebraniem osoby podlegającej
władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką.

Art. 59811. § 1. Jeżeli przymusowe odebranie osoby podlegającej władzy
rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką napotyka przeszkody na skutek ukrycia tej osoby lub
na skutek innej czynności przedsięwziętej w celu udaremnienia wykonania orzeczenia, kurator
sądowy zawiadomi prokuratora.
§ 2. Jeżeli zobowiązany nie ujawnia miejsca pobytu osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub
pozostającej pod opieką, która ma być odebrana, sąd na wniosek kuratora sądowego zarządzi jego
przymusowe sprowadzenie celem złożenia oświadczenia o miejscu pobytu tej osoby. Pod względem
skutków karnych oświadczenie jest równoznaczne ze złożeniem zeznań pod przyrzeczeniem, o czym
sędzia powinien uprzedzić składającego oświadczenie.
§ 3. Jeżeli zobowiązany lub inne osoby przeszkadzają w wykonaniu orzeczenia w miejscu pobytu
osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką, na żądanie kuratora
sądowego Policja usunie te osoby z miejsca wykonywania orzeczenia.

Art. 59812. § 1. Przy odbieraniu osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub
pozostającej pod opieką kurator sądowy powinien zachować szczególną ostrożność i uczynić
wszystko, aby dobro tej osoby nie zostało naruszone, a zwłaszcza aby nie doznała ona krzywdy
fizycznej lub moralnej. W razie potrzeby kurator sądowy może zażądać pomocy organu opieki
społecznej lub innej powołanej do tego instytucji.
§ 2. Jeżeli wskutek wykonania orzeczenia miałoby doznać poważnego uszczerbku dobro osoby
podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką, kurator sądowy wstrzyma się z
wykonaniem orzeczenia do czasu ustania zagrożenia, chyba że wstrzymanie wykonania orzeczenia
stwarza poważniejsze zagrożenie dla tej osoby.

Art. 59812a. Postępowanie określone w art. 5986-
59812 może być podjęte na nowo na podstawie tego samego postanowienia, o którym mowa
w art. 5985, jeżeli zobowiązany w okresie trzech miesięcy od wydania tego
postanowienia postąpił sprzecznie z treścią postanowienia dotyczącego władzy rodzicielskiej,
miejsca zamieszkania, opieki lub kontaktów z dzieckiem, a okoliczności uzasadniające jego
wydanie nie uległy zmianie.

Art. 59813. Przepisy art. 5986-59812 stosuje się odpowiednio do wykonania
orzeczeń wydanych na zasadzie art. 569 § 2, dotyczących odebrania osoby podlegającej władzy
rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką, a także orzeczeń o umieszczeniu małoletniego w
placówce opiekuńczo-wychowawczej lub w rodzinie zastępczej.

Art. 59814. § 1. Dla przymusowego odebrania, zgodnie z art. 5986-
59812, osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką, na
podstawie orzeczenia sądu albo innego organu państwa obcego, niezbędne jest stwierdzenie
wykonalności tego orzeczenia. Przepisy art. 1150-11512 i 11514 stosuje
się odpowiednio.
§ 2. Wniosek, o którym mowa w art. 5986, uprawniony składa do sądu opiekuńczego,
który byłby właściwy w sprawie o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub
pozostającej pod opieką.

Oddział 6 Sprawy dotyczące wykonywania kontaktów z dzieckiem

Art. 59815. § 1. Jeżeli osoba, pod której pieczą dziecko pozostaje, nie
wykonuje albo niewłaściwie wykonuje obowiązki wynikające z orzeczenia albo z ugody zawartej
przed sądem lub przed mediatorem w przedmiocie kontaktów z dzieckiem, sąd opiekuńczy,
uwzględniając sytuację majątkową tej osoby, zagrozi jej nakazaniem zapłaty na rzecz osoby
uprawnionej do kontaktu z dzieckiem oznaczonej sumy pieniężnej za każde naruszenie obowiązku.
§ 2. Jeżeli osoba uprawniona do kontaktu z dzieckiem albo osoba, której tego kontaktu zakazano,
narusza obowiązki wynikające z orzeczenia albo z ugody zawartej przed sądem lub przed
mediatorem w przedmiocie kontaktów z dzieckiem, sąd opiekuńczy zagrozi tej osobie nakazaniem
zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej na rzecz osoby, pod której pieczą dziecko pozostaje,
stosując odpowiednio przepis § 1.
§ 3. Na postanowienia sądu, o których mowa w § 1 i 2, przysługuje zażalenie.

Art. 59816. § 1. Jeżeli osoba, której sąd opiekuńczy zagroził nakazaniem
zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej, nie wypełnia nadal swego obowiązku, sąd opiekuńczy nakazuje
jej zapłatę należnej sumy pieniężnej, ustalając jej wysokość stosownie do liczby naruszeń. Sąd
może w wyjątkowych wypadkach zmienić wysokość sumy pieniężnej, o której mowa
w art. 59815, ze względu na zmianę okoliczności.
§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli osoba, której sąd zagroził nakazaniem zapłaty
oznaczonej sumy pieniężnej zgodnie z art. 5821 § 3, dopuściła się naruszenia
obowiązku wynikającego z orzeczenia o kontaktach.
§ 3. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie.
§ 4. Prawomocne postanowienie sądu, w którym nakazano zapłatę należnej sumy pieniężnej, jest
tytułem wykonawczym bez potrzeby nadawania mu klauzuli wykonalności.

Art. 59817. § 1. Jeżeli do kontaktu nie doszło wskutek niewykonania lub
niewłaściwego wykonania przez osobę, pod której pieczą dziecko pozostaje, obowiązków
wynikających z orzeczenia albo z ugody zawartej przed sądem lub przed mediatorem w przedmiocie
kontaktów z dzieckiem, sąd opiekuńczy przyzna od tej osoby uprawnionemu do kontaktu zwrot jego
uzasadnionych wydatków poniesionych w związku z przygotowaniem kontaktu, w tym kosztów,
o których mowa w art. 5821 § 2 pkt 1.
§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli uprawniony do kontaktu z dzieckiem narusza
obowiązki dotyczące kontaktu wynikające z orzeczenia albo z ugody zawartej przed sądem lub
przed mediatorem.
§ 3. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie.
§ 4. Prawomocne postanowienie sądu jest tytułem wykonawczym bez potrzeby nadawania mu klauzuli
wykonalności.

Art. 59818. § 1. W sprawach wykonywania kontaktów z dzieckiem art. 570 nie
stosuje się. Wniosku wymaga także wydanie każdego kolejnego postanowienia, o którym mowa
w poprzedzających przepisach niniejszego oddziału.
§ 2. Przed wydaniem postanowień, o których mowa w oddziale niniejszym, sąd wysłucha uczestników
postępowania.

Art. 59819. § 1. Do wniosku o wszczęcie postępowania uregulowanego
w niniejszym oddziale należy dołączyć odpis wykonalnego orzeczenia albo wykonalnej ugody
zawartej przed sądem lub przed mediatorem w przedmiocie kontaktów z dzieckiem.
§ 2. Jeżeli postępowanie ma się toczyć na podstawie orzeczenia sądu albo innego organu państwa
obcego albo ugody zawartej przed sądem lub innym organem państwa obcego lub przez niego
zatwierdzonej, niezbędne jest stwierdzenie wykonalności tego orzeczenia albo ugody. Przepisy
art. 1150-11512, 11514 i 1152 stosuje się odpowiednio.

Art. 59820. Sąd umarza postępowanie, jeżeli w ciągu sześciu miesięcy od
uprawomocnienia ostatniego postanowienia nie wpłynął kolejny wniosek w sprawach wykonywania
kontaktów z dzieckiem.

Art. 59821. Do spraw uregulowanych w niniejszym oddziale art. 577 nie stosuje
się.

Art. 599. Sądem opiekuńczym właściwym do ustanowienia kuratora dla dziecka poczętego,
lecz jeszcze nieurodzonego, jest sąd właściwy według miejsca zamieszkania lub pobytu matki.

Art. 600. § 1. Kuratora dla osoby niepełnosprawnej sąd opiekuńczy ustanawia na wniosek
tej osoby, a za zgodą osoby niepełnosprawnej – także na wniosek organizacji pozarządowej,
wymienionej w art. 546 § 3.
§ 2. W przypadku gdy stan osoby niepełnosprawnej wyłącza możliwość złożenia wniosku lub
wyrażenia zgody, o których mowa w § 1, sąd może ustanowić kuratora z urzędu. Sąd może ustanowić
kuratora z urzędu także w przypadku, o którym mowa w art. 558 § 2.

Art. 601. Dla osoby, która z powodu nieobecności nie może prowadzić swoich spraw, a nie
ma pełnomocnika, ustanawia kuratora na wniosek osoby zainteresowanej sąd opiekuńczy miejsca
ostatniego zamieszkania lub pobytu osoby nieobecnej.

Art. 602. Właściwość miejscową sądu opiekuńczego do ustanowienia kuratora dla
dochodzenia ojcostwa w razie śmierci domniemanego ojca określa się według miejsca zamieszkania
lub pobytu dziecka, chociażby dziecko nie podlegało już ani władzy rodzicielskiej, ani opiece.

Art. 603. § 1. Kuratora dla osoby prawnej ustanawia sąd rejestrowy, w którego okręgu
osoba ta ma lub miała ostatnią siedzibę.
§ 2. Sąd może wszcząć postępowanie z urzędu.
§ 3. Postanowienie jest skuteczne i wykonalne z chwilą jego ogłoszenia, a gdy ogłoszenia nie
było, z chwilą jego wydania.

Art. 604. W zaświadczeniu dla kuratora sąd określa zakres jego uprawnień.

Art. 605. W przedmiotach nieunormowanych w rozdziale niniejszym stosuje się odpowiednio
przepisy o postępowaniu w sprawach z zakresu opieki.

Art. 606. W sprawach z zakresu prawa rzeczowego właściwy jest sąd położenia rzeczy.

Art. 607. Do wniosków, dotyczących nieruchomości ujawnionych w księdze wieczystej lub
dla których prowadzony jest zbiór dokumentów, należy dołączyć odpis z księgi wieczystej albo
zaświadczenie o stanie prawnym, jaki wynika ze zbioru dokumentów.

Art. 608. Sprawy z zakresu prawa rzeczowego rozpoznawane są na rozprawie, chyba że
przepis szczególny stanowi inaczej.

Art. 609. § 1. Do zgłoszenia wniosku o stwierdzenie zasiedzenia własności uprawniony
jest każdy zainteresowany.
§ 2. Jeżeli wnioskodawca nie wskazuje innych zainteresowanych, orzeczenie może zapaść dopiero
po wezwaniu innych zainteresowanych przez ogłoszenie. Sąd może zarządzić ogłoszenie również w
innych wypadkach, jeżeli uzna to za wskazane.
§ 3. Ogłoszenie powinno zawierać dokładne określenie rzeczy, imię i nazwisko posiadacza rzeczy,
a jeżeli chodzi o rzeczy ruchome – również jego miejsce zamieszkania.

Art. 610. § 1. Poza tym do ogłoszenia i orzeczenia stosuje się odpowiednio przepisy o
stwierdzeniu nabycia spadku. Termin wskazany w ogłoszeniu wynosi jednak trzy miesiące.
§ 2. Jeżeli w terminie tym nikt się nie zgłosi albo zgłosiwszy się własności nie wykaże, sąd
stwierdzi zasiedzenie, jeżeli zostało ono udowodnione.

Oddział 1 Przepadek rzeczy na podstawie prawa celnego

Art. 6101. § 1. Przepisy niniejszego oddziału stosuje się w sprawach o
przepadek rzeczy będących towarami, które na podstawie przepisów prawa celnego podlegają
przepadkowi.
§ 2. W sprawach, o których mowa w § 1, właściwy jest sąd miejsca zajęcia lub zatrzymania rzeczy
będących towarami przez organ celny.

Art. 6102. § 1. Postępowanie wszczyna się na wniosek organu celnego. Do
wniosku dołącza się protokół z pouczenia o obowiązku wskazania w Polsce pełnomocnika do
doręczeń oraz o skutkach niedopełnienia tego obowiązku, jeżeli protokół taki został
sporządzony.
§ 2. Organ celny może domagać się w jednym wniosku orzeczenia przepadku rzeczy będących
towarami zajętymi lub zatrzymanymi w tych samych okolicznościach faktycznych, jeżeli ponadto
sąd jest właściwy dla każdej sprawy.

Art. 6103. Uczestnikowi zamieszkałemu za granicą, który w postępowaniu w
sprawach celnych nie ustanowił pełnomocnika do prowadzenia sprawy zamieszkałego w Polsce, ani
nie wskazał w Polsce pełnomocnika do doręczeń, przeznaczone dla niego pisma sądowe pozostawia
się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. W razie ustanowienia pełnomocnika do prowadzenia
sprawy zamieszkałego w Polsce, który nie może być pełnomocnikiem procesowym, jego ustanowienie
uważa się za wskazanie pełnomocnika do doręczeń.

Art. 6104. Wyznaczenie rozprawy zależy od uznania sądu.

Art. 6105. Do wykonania orzeczenia o przepadku towaru jest obowiązany
właściwy organ celny. Wykonanie orzeczenia następuje w trybie i na zasadach określonych w
przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z uwzględnieniem przepisów prawa
celnego.

Oddział 2 Przepadek pojazdów

Art. 6106. § 1. Przepisy niniejszego oddziału stosuje się w sprawach o
przepadek pojazdów, które na podstawie przepisów prawa o ruchu drogowym podlegają przepadkowi
na rzecz powiatu.
§ 2. W sprawach, o których mowa w § 1, właściwy jest sąd miejsca, z którego usunięto pojazd.
§ 3. Sprawy, o których mowa w § 1, są rozpoznawane na posiedzeniu niejawnym, chyba że sąd
postanowi inaczej.

Art. 6107. § 1. Postępowanie wszczyna się na wniosek starosty.
§ 2. Starosta może domagać się w jednym wniosku orzeczenia przepadku pojazdów usuniętych w tych
samych okolicznościach faktycznych, jeżeli ponadto sąd jest właściwy dla każdej sprawy.

Art. 611. Zarządca nieruchomości ustanowiony na podstawie art. 203 i 269 § 1 Kodeksu
cywilnego obowiązany jest niezwłocznie zgłosić wniosek o ujawnienie zarządu w księdze
wieczystej lub w zbiorze dokumentów.

Art. 612. § 1. Od chwili ustanowienia zarządcy współwłaściciele lub użytkownik mogą
używać rzeczy tylko o tyle, o ile nie przeszkadza to wykonywaniu zarządu. Na wniosek innego
współwłaściciela lub zarządcy współwłaściciel lub użytkownik może być pozbawiony używania
rzeczy, jeżeli przeszkadza zarządcy w wykonywaniu czynności.
§ 2. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie.

Art. 613. § 1. Nadwyżkę dochodów po pokryciu wydatków wypłaca się współwłaścicielom lub
użytkownikom w terminach przez sąd określonych.
§ 2. Sąd może postanowić, aby zarządca wydawał współwłaścicielom nadwyżkę dochodów w naturze.

Art. 614. Sąd uchyli zarząd, gdy odpadnie podstawa dalszego jego trwania.

Art. 615. Jeżeli powyższe przepisy nie stanowią inaczej, do wyznaczenia zarządcy i
sprawowania zarządu stosuje się odpowiednio przepisy o zarządzie w toku egzekucji z
nieruchomości.

Art. 616. Z wyjątkiem spraw przewidzianych w art. 199, 201 i 202 Kodeksu cywilnego, jak
również spraw dotyczących powołania i odwołania zarządcy, wyznaczenie rozprawy zależy od
uznania sądu.

Art. 617. We wniosku o zniesienie współwłasności należy dokładnie określić rzecz mającą
ulec podziałowi oraz przedstawić dowody prawa własności.

Art. 618. § 1. W postępowaniu o zniesienie współwłasności sąd rozstrzyga także spory o
prawo żądania zniesienia współwłasności i o prawo własności, jak również wzajemne roszczenia
współwłaścicieli z tytułu posiadania rzeczy. Rozstrzygając spór o prawo żądania zniesienia
współwłasności lub o prawo własności, sąd może wydać w tym przedmiocie postanowienie wstępne.
§ 2. Z chwilą wszczęcia postępowania o zniesienie współwłasności odrębne postępowanie w
sprawach wymienionych w paragrafie poprzedzającym jest niedopuszczalne. Sprawy będące w toku
przekazuje się do dalszego rozpoznania sądowi prowadzącemu postępowanie o zniesienie
współwłasności. Jeżeli jednak postępowanie o zniesienie współwłasności zostało wszczęte po
wydaniu wyroku, przekazanie następuje tylko wówczas, gdy sąd drugiej instancji uchyli wyrok i
sprawę przekaże do ponownego rozpoznania. Postępowanie w sprawach, które nie zostały
przekazane, sąd umarza z chwilą zakończenia postępowania o zniesienie współwłasności.
§ 3. Po zapadnięciu prawomocnego postanowienia o zniesieniu współwłasności uczestnik nie może
dochodzić roszczeń przewidzianych w paragrafie pierwszym, chociażby nie były one zgłoszone w
postępowaniu o zniesienie współwłasności.

Art. 619. § 1. W postępowaniu o zniesienie współwłasności gospodarstwa rolnego sąd
ustala jego skład i wartość, w szczególności obszar i rodzaj nieruchomości wchodzących w skład
tego gospodarstwa oraz obszar i rodzaj nieruchomości stanowiących już własność współwłaścicieli
i ich małżonków, a w miarę potrzeby także okoliczności przewidziane w art. 216 Kodeksu
cywilnego.
§ 2. Podział w naturze nastąpi po zasięgnięciu opinii biegłych co do sposobu podziału.

Art. 620. (uchylony)

Art. 621. Projektowany sposób podziału nieruchomości na części powinien być zaznaczony
na planie sporządzonym według zasad obowiązujących przy oznaczaniu nieruchomości w księgach
wieczystych.

Art. 622. § 1. W toku postępowania o zniesienie współwłasności sąd powinien nakłaniać
współwłaścicieli do zgodnego przeprowadzenia podziału, wskazując im sposoby mogące do tego
doprowadzić.
§ 2. Gdy wszyscy współwłaściciele złożą zgodny wniosek co do sposobu zniesienia współwłasności,
sąd wyda postanowienie odpowiadające treści wniosku, jeżeli spełnione zostaną wymagania, o
których mowa w dwóch artykułach poprzedzających, a projekt podziału nie sprzeciwia się prawu
ani zasadom współżycia społecznego, ani też nie narusza w sposób rażący interesu osób
uprawnionych.

Art. 623. Jeżeli brak podstaw do wydania postanowienia w myśl artykułu poprzedzającego,
a zachodzą warunki do dokonania podziału w naturze, sąd dokonuje tego podziału na części
odpowiadające wartością udziałom współwłaścicieli z uwzględnieniem wszelkich okoliczności
zgodnie z interesem społeczno-gospodarczym. Różnice wartości wyrównuje się przez dopłaty
pieniężne.

Art. 624. Z chwilą uprawomocnienia się postanowienia przyznającego dotychczasowym
współwłaścicielom części lub jednemu z nich całość rzeczy, własność przechodzi na uczestników
wskazanych w postanowieniu. Jeżeli w wyniku podziału całość rzeczy albo jej część przypadnie
współwłaścicielowi, który nie włada tą rzeczą lub jej częścią, sąd w postanowieniu o zniesieniu
współwłasności orzeknie również co do wydania jej przez pozostałych współwłaścicieli,
określając stosownie do okoliczności termin wydania. Określenie terminu wydania nieruchomości
wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego lub jej części powinno nastąpić z uwzględnieniem
interesu społeczno-gospodarczego.

Art. 625. W postanowieniu zarządzającym sprzedaż rzeczy należących do współwłaścicieli
sąd bądź rozstrzygnie o wzajemnych roszczeniach współwłaścicieli, bądź też tylko zarządzi
sprzedaż, odkładając rozstrzygnięcie o wzajemnych roszczeniach współwłaścicieli oraz o podziale
sumy uzyskanej ze sprzedaży do czasu jej przeprowadzenia.

Art. 626. § 1. We wniosku o ustanowienie drogi koniecznej należy wskazać właścicieli
wszystkich nieruchomości, przez które mogłaby prowadzić droga, aby nieruchomość wnioskodawcy
miała odpowiedni dostęp do drogi publicznej.
§ 2. Przed wydaniem postanowienia o ustanowieniu drogi koniecznej sąd powinien przeprowadzić
dowód z oględzin nieruchomości, chyba że okoliczności istotne dla wytyczenia drogi koniecznej
są niesporne i niewątpliwe albo że przeprowadzenie dowodu z innych przyczyn nie jest potrzebne.
§ 3. Przepisy § 1 i 2 stosuje się odpowiednio w sprawach o ustanowienie służebności przesyłu.

Art. 6261. § 1. Sprawy w postępowaniu wieczystoksięgowym rozpoznawane są na
posiedzeniu niejawnym.
§ 2. Uczestnikami postępowania oprócz wnioskodawcy są tylko te osoby, których prawa zostały
wykreślone lub obciążone bądź na rzecz których wpis ma nastąpić.
§ 3. Nie stanowi przeszkody do wpisu okoliczność, że po złożeniu wniosku wnioskodawca bądź inny
uczestnik postępowania zmarł lub został pozbawiony albo ograniczony w możliwości rozporządzania
prawem albo w zdolności do czynności prawnych.
§ 4. (utracił moc)
§ 5. Jeżeli wpis do księgi wieczystej ma nastąpić na wniosek zawarty w akcie notarialnym, za
wartość prawa podlegającego ujawnieniu przyjmuje się, zawartą w akcie notarialnym, wartość
przedmiotu podaną przez strony. W takim przypadku przepisu art. 25 nie stosuje się.

Art. 6262. § 1. Wniosek o dokonanie wpisu składa się na urzędowym formularzu.
§ 2. Przepis § 1 nie dotyczy wniosku zawartego w akcie notarialnym, o którym mowa w art.
6264.
§ 3. Do wniosku o dokonanie wpisu należy dołączyć dokumenty, stanowiące podstawę wpisu
w księdze wieczystej, z zastrzeżeniem § 31.
§ 31. Do wniosku o dokonanie wpisu w księdze wieczystej na podstawie tytułu
wykonawczego, o którym mowa w art. 783 § 4, należy dołączyć dokument uzyskany z systemu
teleinformatycznego umożliwiający sądowi weryfikację istnienia i treści tytułu wykonawczego.
§ 4. Jeżeli z dokumentów załączonych do wniosku wynika, że nastąpiła zmiana w prawie własności,
sąd, zwracając wniosek, stosuje art. 62613 § 1.
§ 5. Wniosek o dokonanie wpisu może złożyć właściciel nieruchomości, użytkownik wieczysty,
osoba, na rzecz której wpis ma nastąpić, albo wierzyciel, jeżeli przysługuje mu prawo, które
może być wpisane w księdze wieczystej. W sprawach dotyczących obciążeń powstałych z mocy ustawy
wniosek może złożyć uprawniony organ.

Art. 6263. W postępowaniu wieczystoksięgowym nie stosuje się przepisów o
wznowieniu postępowania.

Art. 6264. Przekazanie przez notariusza sądowi wypisu aktu notarialnego
zawierającego wniosek o dokonanie wpisu do księgi wieczystej, na podstawie odrębnych przepisów,
uważa się za złożenie wniosku przez uprawnionego.

Art. 6265. Jeżeli z treści wniosku i dołączonych dokumentów wynika, że
nastąpiła zmiana prawa własności, cofnięcie wniosku o wpis tego prawa jest niedopuszczalne.

Art. 6266. § 1. O kolejności wniosku o wpis rozstrzyga chwila wpływu wniosku
do właściwego sądu. Za chwilę wpływu wniosku uważa się godzinę i minutę, w której w danym dniu
wniosek wpłynął do sądu.
§ 2. Wnioski, które wpłynęły w tej samej chwili, będą uważane za złożone równocześnie.

Art. 6267. § 1. Wniosek o wpis powinien być w dniu wpływu do sądu
zarejestrowany niezwłocznie w dzienniku ksiąg wieczystych i opatrzony kolejnym numerem.
§ 2. Niezwłocznie po zarejestrowaniu wniosku w dzienniku ksiąg wieczystych zaznacza się w
odpowiednim dziale księgi wieczystej numer wniosku (wzmianka o wniosku).
§ 3. Wzmiankę o wniosku wykreśla się z urzędu, niezwłocznie po dokonaniu wpisu, po
uprawomocnieniu się postanowienia o odmowie dokonania wpisu lub o odrzuceniu wniosku albo o
umorzeniu postępowania albo po uprawomocnieniu się zarządzenia o zwrocie wniosku.
§ 4. W razie wniesienia skargi na wpis w księdze wieczystej dokonany przez referendarza stosuje
się odpowiednio przepisy § 1 i § 2. Wzmiankę o skardze wykreśla się z urzędu po rozpoznaniu
skargi.

Art. 6268. § 1. Wpis dokonywany jest jedynie na wniosek i w jego granicach,
chyba że przepis szczególny przewiduje dokonanie wpisu z urzędu.
§ 2. Rozpoznając wniosek o wpis, sąd bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku
dokumentów oraz treść księgi wieczystej.
§ 21. Przed rozpoznaniem wniosku o wpis na podstawie tytułu wykonawczego, o którym
mowa w art. 783 § 4, istnienie i treść tego tytułu podlegają zweryfikowaniu przez sędziego lub
referendarza sądowego w systemie teleinformatycznym.
§ 3. Rozpoznając wniosek o wpis w księdze wieczystej prowadzonej w systemie informatycznym, sąd
z urzędu bada zgodność danych wskazanych we wniosku z danymi wynikającymi z systemów
prowadzących ewidencje powszechnych numerów identyfikacyjnych, chyba że istnieją przeszkody
faktyczne uniemożliwiające dokonanie takiego sprawdzenia.
§ 4. Rozpoznając wniosek o zmianę oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej prowadzonej w
systemie informatycznym, sąd ponadto dokonuje z urzędu sprawdzenia danych wskazanych we wniosku
i ujawnionego w księdze wieczystej oznaczenia nieruchomości z danymi katastru nieruchomości,
chyba że istnieją przeszkody faktyczne uniemożliwiające dokonanie takiego sprawdzenia.
§ 5. Niezgodność danych, o których mowa w § 3 i § 4, stanowi przeszkodę do dokonania wpisu.
§ 6. W postępowaniu wieczystoksięgowym wpis w księdze wieczystej jest orzeczeniem. Uzasadnienia
wpisu nie sporządza się.
§ 7. Wpisem w księdze wieczystej jest również wykreślenie.
§ 8. W księdze wieczystej prowadzonej w systemie informatycznym podpisany przez sędziego lub
referendarza sądowego wpis uważa się za dokonany dopiero z chwilą jego zapisania w centralnej
bazie danych ksiąg wieczystych.
§ 9. Przez podpis, o którym mowa w § 8, rozumie się dane w postaci elektronicznej, które wraz z
innymi danymi, do których zostały dołączone, służą do identyfikacji sędziego lub referendarza
sądowego dokonującego czynności w systemie informatycznym.
§ 10. Założenie księgi wieczystej następuje z chwilą dokonania pierwszego wpisu.

Art. 6269. Sąd oddala wniosek o wpis, jeżeli brak jest podstaw albo istnieją
przeszkody do jego dokonania.

Art. 62610. § 1. O dokonanym wpisie sąd zawiadamia uczestników postępowania.
Nie zawiadamia się uczestnika, który na piśmie zrzekł się zawiadomienia.
§ 2. Zawiadomienie zawiera istotną treść wpisu.
§ 3. Apelację od wpisu wnosi się w terminie dwóch tygodni od doręczenia zawiadomienia o wpisie.
Dla uczestnika, który zrzekł się zawiadomienia, termin ten biegnie od dnia dokonania wpisu.

Art. 62611. § 1. Niezwłocznie po wniesieniu apelacji sąd z urzędu wpisuje
wzmiankę o apelacji.
§ 2. W razie wniesienia skargi kasacyjnej, wpisu wzmianki o skardze kasacyjnej dokonuje się z
urzędu niezwłocznie po przedstawieniu przez zainteresowanego zawiadomienia o wniesieniu skargi
kasacyjnej.
§ 3. Do wzmianki o apelacji i o skardze kasacyjnej odpowiednio stosuje się art.
6267.

Art. 62612. § 1. Osoba, na rzecz której wpisane jest prawo lub roszczenie w
księdze wieczystej, jej przedstawiciel albo pełnomocnik do doręczeń mają obowiązek
niezwłocznego zawiadomienia sądu prowadzącego księgę wieczystą o każdej zmianie adresu
względnie wskazania adresu do doręczeń. Osoba zamieszkała lub mająca siedzibę za granicą jest
obowiązana wskazać pełnomocnika do doręczeń w Rzeczypospolitej Polskiej.
§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do spadkobierców lub innych następców prawnych osoby,
na rzecz której jest wpisane prawo w księdze wieczystej.
§ 3. W razie zaniedbania obowiązku, o którym mowa w § 1 i 2, pismo sądowe pozostawia się w
aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, chyba że nowy adres jest sądowi znany.

Art. 62613. § 1. Sąd z urzędu dokona wpisu ostrzeżenia, jeżeli dostrzeże
niezgodność stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. W
razie stwierdzenia, że dla tej samej nieruchomości albo dla tego samego ograniczonego prawa
rzeczowego prowadzi się dwie lub więcej ksiąg wieczystych, ujawniających odmienny stan prawny,
wpisu ostrzeżenia dokonuje się we wszystkich księgach wieczystych założonych dla tej
nieruchomości.
§ 2. Sprostowania usterek wpisu, które nie mogą wywołać niezgodności treści księgi wieczystej z
rzeczywistym stanem prawnym, dokonuje się z urzędu.

Art. 627. Postępowanie spadkowe należy do zakresu działalności sądów, chyba że przepis
szczególny stanowi inaczej.

Art. 628. Do czynności w postępowaniu spadkowym, które należą do zakresu działania
sądów, wyłącznie właściwy jest sąd ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy, a jeżeli jego
miejsca zamieszkania w Polsce nie da się ustalić, sąd miejsca, w którym znajduje się majątek
spadkowy lub jego część (sąd spadku). W braku powyższych podstaw sądem spadku jest sąd rejonowy
dla m.st. Warszawy.

Art. 629. (uchylony)

Art. 630 – 632. (uchylone)

Art. 6911. § 1. Przepisy niniejszego działu stosuje się w sprawach
o rozstrzygnięcie sporu między:
1) radą pracowniczą przedsiębiorstwa a dyrektorem przedsiębiorstwa;
2) organami przedsiębiorstwa a organem założycielskim przedsiębiorstwa;
3) organami przedsiębiorstwa a organem sprawującym nadzór nad przedsiębiorstwem.
§ 2. Sprawy wymienione w § 1 rozpoznają sądy okręgowe.

Art. 6912. Właściwy jest sąd miejsca siedziby przedsiębiorstwa (zrzeszenia),
z którego działalnością wiąże się przedmiot sporu.

Art. 6913. W sprawach, o których mowa w art. 6911, zdolność sądową
mają ponadto dyrektor przedsiębiorstwa i dyrektor zrzeszenia przedsiębiorstw, działający w tym
charakterze, oraz rada pracownicza przedsiębiorstwa i rada zrzeszenia przedsiębiorstw.

Art. 6914. W imieniu rady pracowniczej przedsiębiorstwa może występować każdy
wyznaczony przez radę jej członek.

Art. 6915. § 1. Pełnomocnikiem rady pracowniczej może być również każdy
pracownik przedsiębiorstwa, któremu przysługuje bierne prawo wyborcze do organów samorządu
załogi przedsiębiorstwa, lub radca prawny niezatrudniony w tym przedsiębiorstwie.
§ 2. Pełnomocnikiem dyrektora przedsiębiorstwa może być również radca prawny lub inny pracownik
przedsiębiorstwa.
§ 3. Pełnomocnikiem dyrektora przedsiębiorstwa i rady pracowniczej w sprawach między nimi a
organem założycielskim lub organem sprawującym nadzór nad przedsiębiorstwem może być również
radca prawny przedsiębiorstwa, chyba że między dyrektorem a radą zachodzi sprzeczność
interesów.

Art. 6916. Przepisy art. 6914 i 6915 stosuje się
odpowiednio do rady zrzeszenia przedsiębiorstw, a przepis art. 6915 – także do
dyrektora zrzeszenia.

Art. 6917. Orzeczenie rozstrzygające spór może zapaść tylko po
przeprowadzeniu rozprawy.

Art. 6918. Koszty postępowania obciążające zarówno radę pracowniczą, jak i
dyrektora przedsiębiorstwa ponosi przedsiębiorstwo, a obciążające radę zrzeszenia
przedsiębiorstw lub dyrektora tego zrzeszenia ponosi zrzeszenie.

Art. 6919. Przepisów niniejszego działu nie stosuje się w sprawach o
odszkodowanie.

Art. 692. W sprawach o złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego właściwy
jest sąd miejsca wykonania zobowiązania. Jeżeli miejsca tego nie da się ustalić, właściwy jest
sąd miejsca zamieszkania wierzyciela, a gdy wierzyciel jest nieznany lub gdy nie jest znane
miejsce jego zamieszkania – sąd miejsca zamieszkania dłużnika. Jeżeli zobowiązanie jest
zabezpieczone wpisem w księdze wieczystej, właściwy jest sąd miejsca położenia nieruchomości.

Art. 693. We wniosku o złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego należy:
1) określić zobowiązanie, przy wykonaniu którego składa się przedmiot;
2) przytoczyć okoliczności uzasadniające złożenie;
3) dokładnie oznaczyć przedmiot, który ma być złożony;
4) wskazać osobę, której przedmiot ma być wydany, oraz warunki, pod którymi wydanie ma
nastąpić.

Art. 6931. W postępowaniu o złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu
sądowego sąd nie bada prawdziwości twierdzeń zawartych we wniosku, ograniczając się do oceny,
czy według przytoczonych okoliczności złożenie do depozytu jest prawnie uzasadnione.

Art. 6932. § 1. Złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego może być
dokonane dopiero po uzyskaniu zezwolenia sądu.
§ 2. Jeżeli jednak przedmiotem świadczenia są pieniądze polskie, złożenie do depozytu może być
dokonane również przed uzyskaniem zezwolenia sądu. W takim wypadku dłużnik powinien
równocześnie ze złożeniem pieniędzy zgłosić wniosek o zezwolenie na złożenie do depozytu.
W razie uwzględnienia tego wniosku złożenie do depozytu uważa się za dokonane w chwili,
w której rzeczywiście nastąpiło.

Art. 6933. § 1. Jeżeli wierzyciel lub jego miejsce zamieszkania nie są znane,
o zezwoleniu na złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego sąd ogłosi publicznie
w budynku sądowym oraz w lokalu organu gminy. Ponadto sąd zarządza umieszczenie ogłoszenia
w dzienniku o zasięgu ogólnopolskim lub podaje je w inny sposób do wiadomości publicznej; może
je również ogłosić w Monitorze Sądowym i Gospodarczym.
§ 2. Ogłoszenie powinno zawierać dane określone w art. 693 pkt 1, 3 i 4 oraz wezwanie
wierzyciela do odbioru depozytu.
§ 3. Jeżeli wierzyciel lub jego miejsce zamieszkania nie są znane, sąd ustanawia kuratora.
Przepis art. 510 § 2 stosuje się odpowiednio.

Art. 6934. § 1. Sąd może zażądać, aby depozyt został złożony w odpowiednim
opakowaniu.
§ 2. Przed przyjęciem kosztowności do depozytu sądowego poddaje się je opisowi i oszacowaniu
przez biegłego w obecności dłużnika lub wyznaczonej przez niego osoby.

Art. 6935. § 1. Jeżeli dłużnik jest zobowiązany do świadczeń powtarzających
się, a zachodzą warunki do złożenia do depozytu sądowego świadczeń już wymagalnych, sąd może
zezwolić dłużnikowi na składanie w przyszłości do depozytu dalszych świadczeń w chwili, gdy
staną się wymagalne. O złożeniu każdego świadczenia sąd zawiadamia wierzyciela.
§ 2. Na wniosek wierzyciela sąd uchyli postanowienie o zezwoleniu dłużnikowi na składanie do
depozytu świadczeń na zasadach określonych w § 1, jeżeli wierzyciel wyrazi gotowość
przyjmowania i pokwitowania odbioru dalszych świadczeń wymagalnych.

Art. 6936. § 1. Pieniądze, kosztowności, książeczki oszczędnościowe, papiery
wartościowe i inne dokumenty oraz przedmioty, które mają być przyjęte do depozytu sądowego na
podstawie przepisów szczególnych, przechowuje się w sądzie lub w banku. Inne przedmioty
przechowuje się w miejscu wyznaczonym przez sąd.
§ 2. Jeżeli przedmiotem świadczenia jest książeczka oszczędnościowa, a przechowanie nie
następuje u jej wystawcy, o przyjęciu książeczki oszczędnościowej do depozytu sąd zawiadomi
tego wystawcę.

Art. 6937. § 1. W celu sprawowania dozoru nad przedmiotami przechowywanymi
w wyznaczonym miejscu sąd ustanowi dozorcę. Przed wydaniem postanowienia sąd wysłucha wniosku
dłużnika co do osoby dozorcy. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie.
§ 2. Do dozorcy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące dozorcy w toku egzekucji sądowej.

Art. 6938. Dokumenty i inne depozyty rzeczowe przechowuje się w stanie
niezmienionym.

Art. 6939. § 1. Jeżeli przedmiotem świadczenia, które ma być złożone do
depozytu sądowego, jest rzecz ruchoma ulegająca łatwemu zepsuciu, jak również rzecz ruchoma,
której przechowywanie byłoby związane z kosztami niewspółmiernie wysokimi w stosunku do jej
wartości lub nadmiernymi trudnościami albo powodowałoby znaczne obniżenie jej wartości, sąd na
wniosek dłużnika zarządzi postanowieniem sprzedaż rzeczy według przepisów o egzekucji
z ruchomości.
§ 2. Uzyskaną ze sprzedaży kwotę komornik składa do depozytu sądowego.

Art. 69310. Po przyjęciu depozytu sąd wyda dłużnikowi pokwitowanie.

Art. 69311. § 1. Na żądanie dłużnika sąd zwróci mu depozyt, jeżeli wierzyciel
nie zażądał wydania depozytu.
§ 2. Jeżeli wniosek dłużnika o zwrot depozytu i wniosek wierzyciela o wydanie zostały zgłoszone
równocześnie, sąd postanowi wydać depozyt wierzycielowi.

Art. 69312. W razie złożenia depozytu na skutek orzeczenia sądu lub innego
organu, depozyt nie może być zwrócony dłużnikowi bez zezwolenia sądu lub innego organu, który
wydał to orzeczenie, chyba że z orzeczenia wynika co innego.

Art. 69313. Jeżeli złożenie przedmiotu do depozytu nastąpiło w celu nadania
klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu, depozyt nie może być zwrócony dłużnikowi bez
zgody wierzyciela, chyba że wniosek o nadanie klauzuli wykonalności został cofnięty.

Art. 69314. Na żądanie wierzyciela sąd postanowi wydać mu depozyt, jeżeli
zachodzą warunki określone we wniosku o złożenie do depozytu.

Art. 69315. Jeżeli zobowiązanie było zabezpieczone wpisem w księdze
wieczystej, a na skutek złożenia przedmiotu świadczenia do depozytu nastąpiło wykreślenie tego
wpisu, dłużnik może żądać wydania mu depozytu tylko za zgodą wierzyciela, chyba że przepis
szczególny stanowi inaczej.

Art. 69316. Na żądanie dłużnika, zgłoszone przed wydaniem przez sąd
postanowienia o wydaniu depozytu, sąd przyzna mu od wierzyciela zwrot kosztów postępowania.

Art. 69317. Jeżeli złożenie do depozytu sądowego nastąpiło na żądanie
właściwego organu, depozyt wydaje się osobie uprawnionej dopiero po wykazaniu przez nią, że
warunki, pod którymi wydanie depozytu mogło nastąpić, zostały spełnione.

Art. 69318. § 1. Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się w sprawach
o stwierdzenie likwidacji niepodjętych depozytów, o ile przepisy innych ustaw nie stanowią
inaczej.
§ 2. W sprawach, o których mowa w § 1, właściwy jest sąd miejsca złożenia depozytu.

Art. 69319. § 1. We wniosku o stwierdzenie likwidacji niepodjętego depozytu
należy:
1) wskazać okoliczności, w których nastąpiło złożenie depozytu;
2) dokładnie określić depozyt podlegający likwidacji;
3) wskazać osobę, która jest uprawniona do odbioru depozytu.
§ 2. W przypadku gdy nie jest znana osoba uprawniona do odbioru depozytu lub nie jest znane jej
miejsce zamieszkania lub siedziba, wnioskodawca jest obowiązany przedstawić dowody
potwierdzające dokonanie czynności mających na celu wyjaśnienie tych okoliczności.

Art. 69320. W sprawie o stwierdzenie likwidacji niepodjętego depozytu sąd
może wszcząć postępowanie z urzędu.

Art. 69321. Uczestników, którzy nie są znani lub których miejsce zamieszkania
lub siedziba nie jest znane, sąd wzywa do udziału w postępowaniu przez obwieszczenie publiczne
w budynku sądowym.

Art. 69322. Do wykonania orzeczenia o stwierdzeniu likwidacji niepodjętego
depozytu jest obowiązany naczelnik właściwego urzędu skarbowego w trybie i na zasadach
określonych w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Art. 6941. § 1. Przepisy zawarte w dziale niniejszym stosuje się do
postępowania w sprawach o wpis w Krajowym Rejestrze Sądowym (sprawach rejestrowych).
§ 2. Przepisy niniejszego działu stosuje się odpowiednio do innych postępowań rejestrowych
prowadzonych przez sądy, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej.

Art. 6942. W sprawach rejestrowych wyłącznie właściwy jest sąd rejonowy (sąd
gospodarczy) właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę podmiotu, którego wpis
dotyczy (sąd rejestrowy).

Art. 6943. § 1. Wniosek o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego składa podmiot
podlegający wpisowi do tego rejestru, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej.
§ 2. Podmiot podlegający wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego jest uczestnikiem postępowania,
chociażby nie był wnioskodawcą. Przepisu art. 510 § 2 nie stosuje się.
§ 3. Wniosek złożony do sądu rejestrowego drogą elektroniczną powinien być opatrzony
bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym przy pomocy ważnego kwalifikowanego
certyfikatu.
§ 31. Wniosek złożony drogą elektroniczną o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego
spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, której umowę zawarto przy wykorzystaniu wzorca umowy
spółki z ograniczoną odpowiedzialnością udostępnianego w systemie teleinformatycznym może być
także opatrzony innym podpisem elektronicznym, który spełnia wymagania dotyczące podpisu
elektronicznego osób zawierających umowę takiej spółki.
§ 32. Do wniosku złożonego przez pełnomocnika o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego
spółki, o której mowa w § 31, nie dołącza się pełnomocnictwa, jednak pełnomocnik
powinien powołać się na nie, wskazując jego datę, zakres oraz okoliczności wymienione
w art. 87.
§ 4. W przypadku złożenia wniosku w sposób opisany w § 3 i 31 doręczenia orzeczeń
i pism sądowych dokonywane będą osobom składającym tą drogą wniosek za pośrednictwem systemu
teleinformatycznego obsługującego postępowanie rejestrowe.
§ 5. Orzeczenia i pisma sądowe wysłane w sposób, o którym mowa w § 4, uznaje się za doręczone
z datą wskazaną w elektronicznym potwierdzeniu odbioru korespondencji. W przypadku braku
takiego potwierdzenia doręczenie uznaje się za skuteczne z upływem 14 dni od daty umieszczenia
korespondencji w systemie teleinformatycznym określonym w § 4.

Art. 6944. § 1. Dokumenty, na których podstawie dokonuje się wpisu do
Krajowego Rejestru Sądowego, składa się w oryginałach albo poświadczonych urzędowo odpisach lub
wyciągach.
§ 11. Ilekroć konieczne jest badanie tytułu wykonawczego, o którym mowa w art. 783 §
4, do wniosku o dokonanie wpisu należy dołączyć dokument uzyskany z systemu teleinformatycznego
umożliwiający sądowi weryfikację istnienia i treści tytułu wykonawczego. Przed rozpoznaniem
tego wniosku istnienie i treść tytułu wykonawczego podlegają zweryfikowaniu przez sędziego lub
referendarza sądowego w systemie teleinformatycznym.
§ 2. Dokumenty, o których mowa w § 1, składane drogą elektroniczną, powinny być opatrzone
bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym przy pomocy ważnego kwalifikowanego
certyfikatu.
§ 21. Dokumenty, o których mowa w § 1, dotyczące spółki z ograniczoną
odpowiedzialnością, o której mowa w art. 6943 § 31, składane drogą
elektroniczną, mogą być także opatrzone innym podpisem elektronicznym, który spełnia wymagania
dotyczące podpisu elektronicznego osób zawierających umowę takiej spółki.
§ 3. Wypisy aktów notarialnych, wyciągi, odpisy i poświadczenia dokumentów mogą być przesłane
do sądu drogą elektroniczną, jeżeli notariusz opatrzył je bezpiecznym podpisem elektronicznym
weryfikowanym przy pomocy ważnego kwalifikowanego certyfikatu.

Art. 6945. § 1. Wpis do Krajowego Rejestru Sądowego następuje na podstawie
postanowienia.
§ 2. Postanowienia co do istoty sprawy są skuteczne i wykonalne z chwilą ich wydania, z
wyjątkiem postanowień dotyczących wykreślenia podmiotu z Krajowego Rejestru Sądowego.
§ 3. Postanowieniom dotyczącym stosowania środków przymusu sąd rejestrowy może nadać rygor
natychmiastowej wykonalności, jeżeli wymaga tego interes wierzyciela lub innych osób.

Art. 6946. § 1. Postanowienie co do istoty sprawy wydane zgodnie z wnioskiem
nie wymaga uzasadnienia.
§ 2. Sąd rejestrowy z urzędu sporządza uzasadnienie postanowienia co do istoty sprawy, które
zostało wydane z urzędu.

Art. 6947. W razie uwzględnienia środka odwoławczego od orzeczenia wydanego w
postępowaniu rejestrowym, dotyczącego wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego, sąd drugiej
instancji uchyla zaskarżone orzeczenie i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania sądowi
rejestrowemu. Rozpoznając ponownie sprawę, sąd rejestrowy uwzględnia wskazania sądu drugiej
instancji oraz aktualny stan rejestru.

Art. 6948. § 1. Koszty postępowania rejestrowego ponosi podmiot podlegający
obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego.
§ 2. Koszty postępowania wszczętego przez osobę, która nie jest upoważniona do działania
w imieniu podmiotu podlegającego obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego, ponosi
wnioskodawca, chyba że wniosek jego został uwzględniony w całości lub w istotnej części.
§ 3. (uchylony)

 

x