Kodeks Postępowania Cywilnego
kodeks|kodeks.wirt.pl

Ujednolicone najważniejsze ustawy polskie

stan na 2014.05.15

Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze
Księga druga. Postępowanie nieprocesowe
Tytuł I. Przepisy ogólne


Art. 506. Sąd wszczyna postępowanie nieprocesowe na wniosek; w wypadkach wskazanych w
ustawie sąd może wszcząć postępowanie także z urzędu.

Art. 507. Sprawy należące do postępowania nieprocesowego rozpoznają sądy rejonowe,
z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość sądów okręgowych.

Art. 508. § 1. Jeżeli właściwość miejscowa nie jest oznaczona w przepisie szczególnym,
wyłącznie właściwy jest sąd miejsca zamieszkania wnioskodawcy, a w braku miejsca zamieszkania –
sąd miejsca jego pobytu. Do postępowania z urzędu właściwy jest sąd miejsca, w którego okręgu
nastąpiło zdarzenie będące podstawą wszczęcia postępowania. W braku wskazanych wyżej podstaw
właściwy będzie sąd dla m.st. Warszawy.
§ 2. W wypadku gdy sąd właściwy nie może z powodu przeszkody rozpoznać sprawy lub podjąć innej
czynności albo gdy wymagają tego względy celowości, sąd nad nim przełożony wyznaczy na
posiedzeniu niejawnym inny sąd do rozpoznania sprawy w całości lub w części.
§ 3. Wyznaczenie następuje z urzędu albo na przedstawienie sądu właściwego, albo też na wniosek
właściwego organu lub osoby zainteresowanej, po wysłuchaniu w razie potrzeby innych osób
zainteresowanych.

Art. 509. Sprawy o przysposobienie, o pozbawienie lub ograniczenie władzy rodzicielskiej
w pierwszej instancji sąd rozpoznaje w składzie jednego sędziego i dwóch ławników.

Art. 5091. § 1. Czynności w sprawach o wpis w księdze wieczystej może
wykonywać referendarz sądowy.
§ 2. Czynności w postępowaniu rejestrowym może wykonywać referendarz sądowy, z wyłączeniem
prowadzenia rozprawy.
§ 3. Czynności w sprawach z zakresu prawa spadkowego może wykonywać referendarz sądowy,
z wyłączeniem prowadzenia rozprawy, zabezpieczenia spadku oraz przesłuchania świadków
testamentu ustnego.

Art. 510. § 1. Zainteresowanym w sprawie jest każdy, czyich praw dotyczy wynik
postępowania, może on wziąć udział w każdym stanie sprawy aż do zakończenia postępowania
w drugiej instancji. Jeżeli weźmie udział, staje się uczestnikiem. Na odmowę dopuszczenia do
wzięcia udziału w sprawie przysługuje zażalenie.
§ 2. Jeżeli okaże się, że zainteresowany nie jest uczestnikiem, sąd wezwie go do udziału
w sprawie. Przez wezwanie do wzięcia udziału w sprawie wezwany staje się uczestnikiem. W razie
potrzeby wyznaczenia kuratora do zastępowania zainteresowanego, którego miejsce pobytu jest
nieznane, jego wyznaczenie następuje z urzędu.

Art. 511. § 1. Wniosek o wszczęcie postępowania powinien czynić zadość przepisom o
pozwie, z tą zmianą, że zamiast pozwanego należy wymienić zainteresowanych w sprawie.
§ 2. Do wniosków prokuratora o wszczęcie postępowania nie stosuje się przepisów art. 55 i 56.

Art. 5111. § 1. W postępowaniu wieczystoksięgowym oraz w postępowaniach
rejestrowych wniosek podlegający opłacie stałej, który nie został należycie opłacony,
przewodniczący zwraca bez wezwania o uiszczenie tej opłaty. W zarządzeniu o zwrocie pisma
należy wskazać wysokość należnej opłaty stałej.
§ 2. W terminie tygodniowym od dnia doręczenia zarządzenia o zwrocie pisma z przyczyn
określonych w § 1 wnioskodawca może uiścić brakującą opłatę. Jeżeli opłata została wniesiona we
właściwej wysokości, wniosek wywołuje skutek od daty pierwotnego wniesienia. Skutek taki nie
następuje w razie kolejnego zwrotu wniosku z tej samej przyczyny.

Art. 512. § 1. Po rozpoczęciu posiedzenia albo po złożeniu przez któregokolwiek z
uczestników oświadczenia na piśmie cofnięcie wniosku jest skuteczne tylko wtedy, gdy inni
uczestnicy nie sprzeciwili się temu w terminie wyznaczonym.
§ 2. Cofnięcie wniosku o wszczęcie postępowania jest bezskuteczne w sprawie, której wszczęcie
mogło nastąpić z urzędu.

Art. 513. Niestawiennictwo uczestników nie tamuje rozpoznania sprawy. Przepisów o wyroku
zaocznym nie stosuje się.

Art. 514. § 1. Rozprawa odbywa się w wypadkach wskazanych w ustawie. W innych wypadkach
wyznaczenie rozprawy zależy od uznania sądu. Mimo niewyznaczenia rozprawy sąd przed
rozstrzygnięciem sprawy może wysłuchać uczestników na posiedzeniu sądowym lub zażądać od nich
oświadczeń na piśmie.
§ 2. Jednakże nawet w wypadkach, gdy ustawa wymaga przeprowadzenia rozprawy, sąd może, bez
wzywania zainteresowanych do udziału w sprawie, oddalić wniosek na posiedzeniu niejawnym,
jeżeli z treści wniosku wynika oczywisty brak uprawnienia wnioskodawcy.

Art. 515. Sąd może, stosownie do okoliczności, przesłuchać świadków i biegłych bez
przyrzeczenia oraz w nieobecności uczestników, może również zażądać od osób, które nie są
uczestnikami, złożenia wyjaśnień na piśmie.

Art. 516. Orzeczenia sądu w postępowaniu nieprocesowym zapadają w formie postanowień,
chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Art. 517. Sąd uzasadnia i doręcza postanowienia stosownie do art. 357, jednakże nie
doręcza się postanowienia uczestnikowi, który będąc obecny na posiedzeniu, po ogłoszeniu
postanowienia zrzekł się jego doręczenia.

Art. 518. Od postanowień sądu pierwszej instancji orzekających co do istoty sprawy
przysługuje apelacja. Na inne postanowienia sądu pierwszej instancji, w wypadkach wskazanych w
ustawie, przysługuje zażalenie.

Art. 5181. § 1 – 2. (uchylone)
§ 3. W razie wniesienia skargi na wpis w księdze wieczystej wpis nie traci mocy. Rozpoznając
sprawę, sąd zmienia zaskarżony wpis przez jego wykreślenie i dokonanie nowego wpisu lub wydaje
postanowienie, którym zaskarżony wpis utrzymuje w mocy albo uchyla go w całości lub w części
i w tym zakresie wniosek oddala bądź odrzuca, względnie postępowanie umarza.
§ 3a. W postępowaniu rejestrowym o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego oraz rejestru zastawów
w razie wniesienia skargi na orzeczenie referendarza zarządzające wpis, pozostaje ono w mocy do
chwili rozpatrzenia skargi przez sąd rejonowy rozpoznający sprawę jako sąd pierwszej instancji.
Rozpoznając sprawę, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone orzeczenie i dokonany na
jego podstawie wpis utrzymuje w mocy albo uchyla w całości lub w części i w tym zakresie
wniosek oddala bądź odrzuca, względnie postępowanie umarza.
§ 4. Skargę wnosi się do sądu w terminie tygodniowym:
1) od dnia czynności, gdy uczestnik był przy niej obecny lub był o jej terminie zawiadomiony;
2) w innych wypadkach niż wymienione w pkt 1 – od dnia doręczenia zawiadomienia uczestnika
o dokonaniu czynności;
3) w przypadku braku zawiadomienia – od dnia dowiedzenia się o dokonaniu czynności, z tym że
w postępowaniu o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego dla uczestników postępowania, którym
postanowienia co do istoty sprawy nie doręcza się, termin do wniesienia skargi biegnie od daty
wpisu w Rejestrze.
§ 5 – 6. (uchylone)

Art. 519. Dla uczestnika, który zrzekł się doręczenia, termin do wniesienia środka
odwoławczego biegnie od ogłoszenia postanowienia.

Art. 5191. § 1. Od wydanego przez sąd drugiej instancji postanowienia co do
istoty sprawy oraz od postanowienia w przedmiocie odrzucenia wniosku i umorzenia postępowania
kończących postępowanie w sprawie – w sprawach z zakresu prawa osobowego, rzeczowego
i spadkowego – przysługuje skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego, chyba że przepis szczególny
stanowi inaczej.
§ 2. W sprawach z zakresu prawa rodzinnego, opiekuńczego i kurateli skarga kasacyjna
przysługuje tylko w sprawach o przysposobienie oraz o podział majątku wspólnego po ustaniu
wspólności majątkowej między małżonkami, chyba że wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa
niż sto pięćdziesiąt tysięcy złotych.
§ 3. W postępowaniu rejestrowym skarga kasacyjna przysługuje jedynie od postanowień sądu
drugiej instancji w przedmiocie wpisu lub wykreślenia z rejestru podmiotu podlegającego
rejestracji.
§ 4. Skarga kasacyjna nie przysługuje w sprawach dotyczących:
1) przepadku rzeczy;
2) zarządu związanego ze współwłasnością lub użytkowaniem;
3) zabezpieczenia spadku i spisu inwentarza, wyjawienia przedmiotów spadkowych, zarządu spadku
nieobjętego oraz zwolnienia wykonawcy testamentu;
4) zniesienia współwłasności i działu spadku, jeżeli wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa
niż sto pięćdziesiąt tysięcy złotych;
5) likwidacji niepodjętych depozytów.

Art. 5192. § 1. Można żądać stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego
postanowienia co do istoty sprawy sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie,
jeżeli przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego
postanowienia w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe.
§ 2. W wyjątkowych wypadkach, gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad
porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela, można także
żądać stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia co do istoty sprawy sądu
pierwszej lub drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli strona nie
skorzystała z przysługujących jej środków prawnych, chyba że jest możliwa zmiana lub uchylenie
postanowienia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych.

Art. 520. § 1. Każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem
w sprawie.
§ 2. Jeżeli jednak uczestnicy są w różnym stopniu zainteresowani w wyniku postępowania lub
interesy ich są sprzeczne, sąd może stosunkowo rozdzielić obowiązek zwrotu kosztów lub włożyć
go na jednego z uczestników w całości. To samo dotyczy zwrotu kosztów postępowania wyłożonych
przez uczestników.
§ 3. Jeżeli interesy uczestników są sprzeczne, sąd może włożyć na uczestnika, którego wnioski
zostały oddalone lub odrzucone, obowiązek zwrotu kosztów postępowania poniesionych przez innego
uczestnika. Przepis powyższy stosuje się odpowiednio, jeżeli uczestnik postępował niesumiennie
lub oczywiście niewłaściwie.

Art. 521. § 1. Jeżeli przepis szczególny inaczej nie stanowi, postanowienie orzekające
co do istoty sprawy staje się skuteczne, a jeżeli wymaga wykonania – także wykonalne, po
uprawomocnieniu się.
§ 2. Jeżeli postanowienie takie ulega z mocy ustawy wykonaniu przed uprawomocnieniem się, sąd,
który wydał postanowienie, może stosownie do okoliczności wstrzymać jego wykonanie.

Art. 522. Postanowienia wydane w sprawie, która może być wszczęta z urzędu, podlegają
wykonaniu z urzędu.

Art. 523. Prawomocne postanowienie orzekające co do istoty sprawy nie może być zmienione
ani uchylone, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Jednakże prawomocne postanowienie
oddalające wniosek sąd może zmienić w razie zmiany okoliczności sprawy.

Art. 524. § 1. Uczestnik postępowania może żądać wznowienia postępowania zakończonego
prawomocnym postanowieniem orzekającym co do istoty sprawy, jednakże wznowienie postępowania
nie jest dopuszczalne, jeżeli postanowienie kończące postępowanie może być zmienione lub
uchylone.
§ 2. Zainteresowany, który nie był uczestnikiem postępowania zakończonego prawomocnym
postanowieniem orzekającym co do istoty sprawy, może żądać wznowienia postępowania, jeżeli
postanowienie to narusza jego prawa. W takim wypadku stosuje się przepisy o wznowieniu
postępowania z powodu pozbawienia możności działania.

Art. 525. Akta sprawy dostępne są dla uczestników postępowania oraz za zezwoleniem
przewodniczącego dla każdego, kto potrzebę przejrzenia dostatecznie usprawiedliwi. Na tych
samych zasadach dopuszczalne jest:
1) sporządzanie i otrzymywanie odpisów i wyciągów z akt sprawy;
2) otrzymywanie zapisu dźwięku z akt sprawy.

 

x