kodeks|kodeks.wirt.pl

Ujednolicone najważniejsze ustawy polskie

zobacz kodeksy

BLOG
Słowniczek paremii łacińskich (zwroty łacińskie)

BY IN Prawo

Paremie prawnicze ( sentencje łacińskie, łacina prawnicza, paremie rzymskie): krótkie sentencje, zwroty po łacinie, wyrażające maksymę lub fundamentalną zasadę prawną, stosowaną w prawie od czasów prawa rzymskiego. (zródło: www.prawo.lex.pl/rozne/latina.htm; opracował J. Warylewski)

3 years ago / 1 Comment

17

MAY

1

Comment

Alfabetyczny spis paremii i sentencji

A B C D E F G H I K L M N O P Q R S T U V

A
A casu ad casum – od przypadku do przypadku,
A contrario – z przeciwieństwa,
A posteriori – z następstwa,
Ab absurdo – do (od) absurdu,
Ab extra – od zewnątrz,
Ab initio – od początku,
Ab intra – od wewnątrz,
Ab ovo – od samego początku,
Aberratio ictus – zboczenie działania,
Abortio – poronienie płodu,
Abortus criminalis – kryminalnie bezprawne przerwanie ciąży,
Accusatio – oskarżenie,
Actio – czynność,
Actio libera in causa – działanie wolne w przyczynie (nie w następstwie, skutkach),
Ad casum – stosownie do danego przypadku,
Ad eventum – forma czynności prawnej zastrzeżona dla wywołania określonych skutków prawnych,
Ad exemplum – na przykład,
Ad extremum – do ostateczności,
Ad feliciora tempora – do lepszych czasów,
Ad finem – do końca,
Ad hoc – doraźnie,
Ad infinitum – do nieskończoności,
Ad probationem – forma czynności prawnej zastrzeżona dla celów dowodowych,
Ad solemnitatem – forma czynności prawnej zastrzeżona pod rygorem nieważności,
Argumenta iuris puniendi – racja bytu prawa karnego (racjonalizacja kary),
Argumento ex … – argument z …,
Argumentum a contrario – wnioskowanie z przeciwieństwa,
Argumentum a fortiori – wnioskowanie z silniejszego na słabsze (i odwrotnie),
Argumentum a maiori ad minus – a. z większego na mniejsze,
Argumentum a minori ad maius – a. z mniejszego na większe,
Argumentum a rubrica – wnioskowanie z systematyki ustawy,
Argumentum a simili – wnioskowanie z podobieństwa (z analogii),
Argumentum ab auctoritate – a. odwołujący się do autorytetu,
Argumentum ad absurdum – a. z doprowadzenia do absurdu,
Argumentum ad auditorem – argument odwołujący się do słuchaczy,
Argumentum ad baculum – argument kija,
Argumentum ad crumenam – argument odwołujący się do kieszeni (łapówka),
Argumentum ad hominem (ex concesso) – argument odwołujący się do człowieka,
Argumentum ad ignorantiam – argument odwołujący się do niewiedzy,
Argumentum ad iudicium – argument odwołujący się do zdrowego rozsądku,
Argumentum ad misericordiam – argument odwołujący się do litości,
Argumentum ad personam – argument odnoszący się do osoby,
Argumentum ad populum – argument demagogiczny,
Argumentum ad rem – argument odnoszący się do meritum sprawy,
Argumentum ad vanitatem – argument odwołujący się do próżności słuchaczy (pochlebstwo),
Argumentum ad verecundiam – argument odwołujący się do nieśmiałości (do autorytetu),
Argumentum certum – argument nie do zbicia,
Argumentum e consensu gentium – wnioskowanie ze zgody powszechnej,
Argumentum e silentio – wnioskowanie z milczenia,
Argumentum per eloquentiam – argument z uroku słów,
Argumentum probabile – argument o pozorach prawdopodobieństwa,
B
Bannitio – wygnanie,
Beneficium iuris – dobrodziejstwo prawa,
Beneficium legis non debet esse captiosum – dobrodziejstwo prawa nie powinno szkodzić,
Benigna interpretatio – życzliwa interpretacja,
Benignius leges interpretandae sunt, quo voluntas earum conservetur – ustawy winny być interpretowane dla zachowania ich ducha,
Benignus – ludzki, przyjazny, łaskawy,
Bona fides – dobra wiara,
Boni mores – dobre obyczaje,
C
Calumnia – oszczerstwo,
Cardinalis – zasadniczy,
Casus – kazus prawny (wzięty z praktyki przypadek),
Casus a nullo praestatur – za przypadek nie ponosi się odpowiedzialności,
Casus est maior vis cui humana infirmitas resistere non potest – siła wyższa to zdarzenie, któremu słabość ludzka nie może się oprzeć,
Casus maior – siła wyższa,
Causa – przyczyna, powód,
Causa causae est etiam causa causati – przyczyna przyczyny jest również przyczyną skutku,
Causa causarum – przyczyna przyczyn,
Causa criminalis – sprawa karna,
Causa efficiens – przyczyna sprawcza,
Causa proxima – przyczyna najbliższa,
Causa ramota – przyczyna dalsza,
Causa sine qua non – przyczyna niezbędna,
Causalis – kauzalny,
Cito – szybko, bez zwłoki,
Clara non sunt interpretanda – jasne teksty nie podlegają (nie wymagają) wykładni,
Coactio non est imputabilis – przymusu nie zalicza się do zwinienia,
Coactus tamen voluit – zmuszony mimo to chciał,
Coauctor delicti – współsprawca przestępstwa,
Codex – zbiór praw,
Cogitationis poenam nemo patitur – myśli nie podlegają osądowi (nikt nie może być karany za swoje myśli), sam zamiar nie podlega karze,
Communis opinio – opinia powszechna,
Conatus delicti (deliquendi) – usiłowanie przestępstwa,
Conditio sine qua non – warunek konieczny,
Confinatio – internowanie,
Consummatio delicti – dokonanie przestępstwa,
Contra facta non valent argumenta – wobec faktów argumenty muszą ustąpić,
Contra ius commune – wbrew prawu powszechnemu,
Contra legem – wbrew ustawie,
Contra legem facere – działać niezgodnie z prawem,
Contra naturam – wbrew naturze,
Contra praescriptum – wbrew przepisowi,
Contra vim non valet ius – prawo ustępuje przed przemocą,
Contradictio – sprzeciw, sprzeczność,
Contradictio explicita – wyraźna sprzeczność,
Contradictio implicita – ukryta sprzeczność,
Contradictio in adiecto – sprzeczność w przydawce (przymiotniku),
Contradictio in se – sprzeczność sama w sobie,
Contradictio in subiecto – sprzeczność w samym przedmiocie,
Contradictio in terminis – sprzeczność w terminach (określeniach),
Crimen – przestępstwo, zbrodnia,
Crimen continuatum – przestępstwo ciągłe,
Cuiusvis hominis est errare, nullius nisi insipientis in errore perseverare – Każdy może zbłądzić, trwać w błędzie tylko głupi,
Culpa – wina,
Culpa dolo exorta – wina kombinowana (mieszana),
Culpa lata – wina ciężka,
Culpabilis – karygodny,
Cum animo corrigendi – w zamiarze (celu) wychowawczym,
Cunabula iuris – podstawy prawa (kolebka wiedzy prawniczej),
D
De facto – w rzeczywistości,
De lege ferenda – o ustawie, która ma być uchwalona,
De lege lata – o ustawie obowiązującej,
Definiendum – to co ma być zdefiniowane,
Definiens – to co definiuje,
Definitio – definicja,
Definitus – ustalony, stały,
Delicta communia – przestępstwa powszechne,
Delicta omissionis – przestępstwa formalne z zaniechania,
Delicta per omissionem commissa – przestępstwa materialne z zaniechania,
Delicta propria – przestępstwa indywidualne,
Delictum – występek, przestępstwo,
Delictum commissivum – przestępstwo z działania,
Delictum commune – przestępstwo powszechne,
Delictum consumatum – przestępstwo dokonane,
Delictum continuatum – przestępstwo ciągłe,
Delictum iuris gentium – przestępstwo prawa międzynarodowego,
Delictum omissivum – przestępstwo z zaniechania,
Delictum permanens – przestępstwo trwałe,
Delictum proprium – przestępstwo indywidualne,
Delictum putativum – przestępstwo urojone,
Delictum sui generis – przestępstwo odrębnego (samodzielnego) typu,
Delictum tentatum – usiłowane przestępstwo,
Deportatio – zesłanie,
Dolus alternativus – zamiar przemienny,
Dolus antecedens – zamiar powstały przed popełnieniem czynu zabronionego,
Dolus coloratus – zamiar zabarwiony,
Dolus cumulativus – zamiar kumulatywny,
Dolus deliberatus – zamiar przemyślany,
Dolus directus – zamiar bezpośredni,
Dolus eventualis – zamiar ewentualny,
Dolus eventualis cumulativus – zamiar ewentualny kumulatywny,
Dolus generalis – zamiar ogólny,
Dolus indirectus – zamiar pośredni,
Dolus praemiditatus – zamiar rozmyślny (przemyślany),
Dolus quasi eventualis – zamiar niby ewentualny,
Dolus repentinus – zamiar nagły,
Dolus superveniens – zamiar powstały po popełnieniu czynu zabronionego,
Dura lex, sed lex – twarde prawo, ale prawo,
E
Errantis nulla voluntas est – działanie pod wpływem błędu nie wyraża woli,
Error – błąd,
Error (ignorantia) iuris nocet – błąd co do (nieznajomość) prawa szkodzi,
Error facti – błąd co do faktu,
Error iuris – błąd co do prawa,
Ex contractu – z kontraktu, z umowy,
Ex lege – według prawa, z mocy ustawy,
Explicite – jasno, wyraźnie, bezpośrednio,
Expressis verbis – dobitnymi słowami, wyraźnie, dokładnie,
Extraneus – wyzuty z czegoś, nie należący do rodziny, nie mający jakiejś cechy,
F
Facta probantur, iura novit curia – okoliczności faktyczne wymagają udowodnienia, a przepisy prawa są sądowi znane,
Feidum – okup wypłacany pokrzywdzonemu,
Fines poenarum – istota, cel prawa karnego,
Fredum – grzywna,
G
Generalia – zagadnienia ogólne,
Generalis – ogólny, powszechny,
Generi per speciem derogatur – prawo szczególne uchyla ogólne,
Genesis – los, przeznaczenie człowieka,
Genocidio (genocidium) – ludobójstwo,
Genus – ród, rodzaj, klasa rzeczy, grupa,
Genus perire non censetur – gatunek nie ginie,
Gloria – chwała, cześć,
Glossa – komentarz (objaśnienie) do orzeczenia sądowego, wyjaśnianie niezrozumiałych treści, język, mowa, słowo, wyraz,
Glossa interlinearis – glosa między wierszami przepisów,
Glossa marginalis – glosa na marginesie tekstu przepisów,
Gradatio – stopniowanie,
Gradus adfinitati nulli sunt – w powinowactwie nie ma stopni,
Gratis – za darmo,
Gravamen – ciężar, zażalenie, część skargi,
Gremium – zespół, ogół,
Grosso modo – w dużym przybliżeniu,
H
Habeas corpus – abyś zachował nietykalność (angielska ustawa zasadnicza z 1679 r.),
Habeas corpus ad prosequendum – nakaz ścigania karnego,
Habilis – stosowny, zdolny (do czegoś), odpowiedni,
Habitus – stan,
Hoc anno – w tym roku,
Hoc loco – w tym miejscu,
Hoc tempore – w tym czasie,
Hominis est errare, insipientis in errore perseverare – rzeczą ludzką jest błądzić, rzeczą głupców jest trwać w błędzie,
Hominum causa omne ius constitutum est – wszelkie prawo ustanowione zostało dla ludzi,
Homo alieni iuris – osoba podlegająca obcemu prawu,
Homo creator – człowiek jest twórcą samego siebie,
Homo eruditus – człowiek wykształcony,
Homo est animal politicum et sociale – człowiek jest zwierzęciem politycznym i społecznym,
Homo est dominus membrorum suorum – człowiek jest panem (właścicielem) swoich członków,
Homo homini lupus est – człowiek człowiekowi wilkiem,
Homo novus – parweniusz,
Homo sum, nihil humani a me alienum esse puto – jestem człowiekiem i nic co ludzkie nie jest mi obce,
Homosexualismus – homoseksualizm,
Honor habet onus – godność nakłada ciężary,
Honores mutant mores – godności zmieniają człowieka,
Humanus – ludzki, człowieczy,
Hypothesis – hipoteza, przypuszczenie,
Hypotheticus – hipotetyczny, przypuszczalny,
I
Ibidem – tamże, w tym samym miejscu (w tym samym dziele),
Ignorantia iuris nocet – nieznajomość prawa (ustawy) szkodzi,
Implicite – ciemno, niewyraźnie, pośrednio,
In concreto – w określonej sytuacji, w określonym wypadku,
In dubio mitius – w razie wątpliwości łagodniej,
In dubio pro libertate – w razie wątpliwości na rzecz wolności,
In dubio pro reo – w razie wątpliwości na korzyść oskarżonego,
In extenso – w całości,
In extreme – w ostateczności,
In fine – na końcu stronicy, rozdziału,
In genere – w ogóle,
In principio – w zasadzie,
In silvam ligna ne feras! – nie zanoś drewna do lasu,
In spe – w przyszłości,
In statu dormiendi – w stanie uśpienia,
In statu nascendi – w stanie rodzenia się, powstawania,
In statu praesenti – w stanie obecnym,
In vivo – na żywym ciele,
Inculpata tutela – obrona konieczna,
Interest rei publicae ne maleficia remaneant impunita – W interesie publicznym leży, by przestępstwa nie pozostały bezkarne,
Intraneus – osoba o szczególnych, wskazanych w ustawie właściwościach,
Ipso facto – na mocy samego faktu,
Ipso iure – z mocy samego prawa,
Iter delicti – formy stadialne czynu zabronionego,
Iudicatura – orzecznictwo,
Iura novit curia – sąd zna prawo,
Iurisprudentia – prawoznawstwo, nauka prawa,
Iurista – prawnik,
Ius – prawo,
Ius castigandi – prawo karcenia domowego,
Ius coercendi – prawo nakładania kar,
Ius est ars boni et aequi – prawo jest sztuką tego co dobre i słuszne,
Ius ex non scripto (ius non scriptum) – prawo zwyczajowe,
Ius poenale – prawo karne,
Ius primae noctis – prawo pierwszej nocy,
Ius puniendi – prawo karania (prawo karne podmiotowe),
Iustitia – wymiar sprawiedliwości,
K
Kalendarium – kalendarz,
Kalendae – Kalendy (pierwszy dzień miesiąca),
L
Lapsus – omyłka,
Lege artis – zgodnie z zasadami sztuki,
Lege non distinguente nec nostrum distinguere – ustawa nie rozróżnia, a więc i my nie rozróżniajmy,
Lex – prawo, przepis prawny, ustawa,
Lex consumens derogat legi consumptae – przepis pochłaniający wyłącza przepis pochłonięty,
Lex mitior retro agit – ustawa względniejsza działa wstecz,
Lex poenalis retro agit cum exceptione legis severioris – Ustawa karna działa wstecz za wyjątkiem ustawy mniej względnej,
Lex posterior derogat priori – ustawa późniejsza uchyla wcześniejszą,
Lex posterior generalis non derogat legi priori (anteriori) speciali – ustawa późniejsza o charakterze ogólnym nie uchyla wcześniejszej ustawy szczególnej,
Lex primaria derogat legi subsidiariae – ustawa zasadnicza uchyla posiłkową (przepis pierwotny wyłącza przepis posiłkowy),
Lex retro non agit – prawo (ustawa) nie działa wstecz,
Lex severior retro non agit – ustawa surowsza nie działa wstecz,
Lex specialis – ustawa (przepis) specjalny (szczególny),
Lex specialis derogat legi generali – ustawa szczególna uchyla ogólną,
Lex subsidiaria – ustawa (przepis) subsydiarny,
Lex superior derogat legi inferiori – ustawa wyższej rangi uchyla ustawę niższą,
Lex talionis – prawo talionu,
Luxuria – lekkomyślność,
M
Magister – nauczyciel, mistrz,
Magna culpa dolus est – grube niedbalstwo podobne jest zamiarowi (złemu),
Magnum ignotum – wielka niewiadoma,
Mala causa silenda est – w złej sprawie najlepiej milczeć,
Maleficium – przestępstwo, występek,
Malitia supplet aetatem – natężenie zła uzupełnia wiek (podstawa wcześniejszej odpowiedzialności karnej nieletnich),
Malum in se – czyn zły sam w sobie (nawet jeśli nie jest kryminalnie bezprawny),
Malum necessarium – zło konieczne,
Malum prohibitium – czyn zły bo zakazany przez prawo,
Malus – zły, szkodliwy, występny,
Malus usus abolendus est – należy zwalczać złe zwyczaje (aby nie przerodziły się w prawo zwyczajowe),
Malversatio – oszustwo,
Mania – obłęd, szaleństwo,
Manifestum non eget probatione – fakty powszechnie znane nie wymagają dowodu,
Manifestus – jawny, oczywisty,
Manu armata – zbrojna ręka,
Marginalis – marginesowy,
Mater semper certa est – matka jest zawsze pewna,
Matricida – matkobójca,
Matricidium – matkobójstwo,
Matrimonium – małżeństwo,
Matrimonium consumatum – małżenstwo spełnione w obcowaniu płciowym,
Maximo cum studio – z najwyższą starannością,
Maximus pericula semper dant veniam culpae – wielkie niebezpieczeństwo wyłącza zawinienie,
Memento mori – pamiętaj o śmierci,
Memorabilis – godny pamięci,
Mens – myśl, umysł, rozum,
Meretricium – nierząd, prostytucja,
Meritum – istota sprawy,
Metus causa – z obawy (ze strachu),
Minister – sługa, służący,
Miscelanea – zbiór rozpraw różnej treści, mieszanina,
Miseria – bieda, nędza,
Misericordia – miłosierdzie, współczucie, litość,
Modus operandi – sposób działania,
Modus probandi – sposób dowodzenia,
Modus procedendi – tryb postępowania,
Moratorium – odroczenie terminu,
Mors – śmierć,
Mors omnia iura solvit – śmierć znosi wszelkie prawa,
Mortalis – śmiertelny,
Mortis causa – na wypadek śmierci,
Mos (moris, mores) – zwyczaj, obyczaj,
Mos maiorum – dawny (przodków) zwyczaj,
Multa – kara pieniężna (grzywna),
Multi multa sciunt, nemo omnia – wielu wie dużo, nikt wszystkiego,
Multi non omnes – wielu to nie wszyscy,
Mutatis mutandis – z uwzględnieniem niezbędnych zmian,
Mutuus – wzajemny, dwustronny,
N
Nasciturus – płód poczęty (jeszcze nie narodzony),
Natura delicti – charakter przestępstwa,
Natura humana – natura ludzka,
Natura rerum – charakter rzeczy,
Natura trahit ad sua iura – natura domaga się swych praw,
Neglegentia – niedbalstwo,
Nemo prudens punit, quia peccatum est, sed ne peccetur – nie karze się dlatego, że popełnino przewinienie, ale po to by go nie popełniano,
Nihil fit sine causa – nic nie dzieje się bez przyczyny,
Nihil novi sub sole – nic nowego pod słońcem,
Non existens – nie istniejący,
Non facit fraudem, qui facit, quod debet – nie czyni bezprawia, kto spełnia swą powinność,
Non nocere – nie szkodzić,
Norma puniendi – zakazy karne (prawo karne przedmiotowe),
Nota bene – nawiasem mówiąc,
Notoria nin egent probatione – fakty powszechnie znane nie wymagają dowodu,
Nova constitutio futuris forman imponere debet, non praeteritis – nowa ustawa powinna regulować przyszłość, a nie przeszłość,
Novum iudicium – nowe orzeczenie sądowe,
Nuda veritas – naga prawda,
Nulla poena sine lege – nie ma kary bez ustawy,
Nulla regula (est) sine exceptione – nie ma reguły bez wyjątku,
Nullum crimen sine actione – nie ma przestępstwa bez społecznie niebezpiecznego sprawcy,
Nullum crimen sine culpa – nie ma przestępstwa bez winy,
Nullum crimen sine lege penali anteriori – nie ma przestępstwa bez wcześniejszej ustawy,
Nullum crimen sine lege poenali – nie ma przestępstwa bez ustawy karnej,
Nullum crimen sine lege scripta – nie ma przestępstwa bez prawa pisanego,
Nullum crimen sine periculo sociali – nie ma przestępstwa bez społecznego niebezpieczeństwa czynu,
Nullum crimen sine poena – Każde przestępstwo powinno być ukarane,
Nullum scelus rationem habet – żadna zbrodnia nie ma uzasadnienia,
Numerus clausus – liczba zamknięta, ograniczona,
O
Obscenus – nieprzyzwoity,
Odium – nienawiść,
Omissio – zaniechanie, zaniedbanie,
Omni modo – wszelkimi sposobami,
Op. Cit. (Opere citato, opus citatum) – w dziele cytowanym, dzieło cytowane,
Opinio communis – powszechny pogląd,
Optimum – najlepsze rozwiązanie,
Ordalicium – sąd boży,
Os – usta, twarz,
P
Pacta sunt servanda – umów należy dotrzymywać,
Paranomia – bezprawie,
Passio – bierność,
Per analogiam – przez analogię,
Per errorem – przez pomyłkę,
Per exemplum – na przykład,
Per modum – na wzór,
Per omnia – w każdym przypadku,
Poena – kara,
Poena capitalis (capitis) – kara śmierci,
Poena cullei – kara worka,
Poena exilii – kara wygnania,
Poena gladii – kara ścięcia za pomocą miecza,
Poena legitima – kara ustawowa,
Poena sequitur scelus – kara idzie za występkiem,
Poena talionis – kara odwetu,
Poenae infamantes – kary zniesławiające,
Poenalia sunt restringenda – w prawie karnym obowiązuje wykładnia ścieśniająca,
Poenalis – dotyczący kary,
Poenalitas – karalność,
Post factum – po fakcie,
Prima facie – na pierwszy rzut oka,
Pro publico bono – dla dobra wspólnego,
Pro rata temporis – stosownie do upływu czasu,
Pro tempore – stosownie do okoliczności, czasowo,
Pro timore mortis – z obawy przed śmiercią,
Prostitutio – oddawanie się nierządowi,
Prostitutus – nieprzyzwoity,
Punibilis – karalny,
Pura veritas – naga (czysta) prawda,
Putativus – urojony,
Q
Quaestio facti – zagadnienie faktyczne,
Qualis mater, talis filia – jaka matka, taka córka,
Qualis vita, et mors ita – jakie życie, taka śmierć,
Quando aliquid prohibetur, prohibetur et omne, per quod devenitur ad illud – gdy coś jest zakazane, zakazane jest wszystko co do tego zmierza (uzasadnienie karalności usiłowania),
Quasi – jakby,
Quest vita, et mors ita – jakie życie taka śmierć,
Qui accusare volunt, probationes habere debent – kto chce oskarżać powinien mieć dowód,
Qui errat consentire non videtur – kto błądzi, ten nie wyraża zgody,
Qui finem vult idem vult ad finem necesaria – kto chce celu, chce również tego, co jest konieczne aby go osiągnąć,
Qui licet quod est plus utique quod est minus – kto może więcej, ten może i mniej,
Qui non appellat, approbare videtur sententiam – kto się nie odwołuje, ten akceptuje wyrok,
Qui non negat, fatetur – kto nie zaprzecza, ten się przyznaje,
Qui scribit, bis legit – kto pisze, ten jakby dwa razy czytał,
Qui tacet consentire videtur – kto milczy, ten się zgadza,
Qui vult decipi, decipiatur – kto chce być oszukany, niech nim będzie,
Quo iure? – jakim prawem,
Quod erat demonstrandum – co było do udowodnienia,
Quod lege non prohibitum, licitum est – czego prawo nie zakazuje, jest dozwolone,
Quod non est licitum necessitas facit licitum – konieczność robi z czynu niedozwolonego czyn dozwolony,
R
Ratio decidendi – podstawa rozstrzygnięcia,
Ratio legis – motyw ustawodawczy, sens ustawy,
Ratio legis est anima legis – sens ustawy jest jej duszą,
Regina probationum – królowa dowodów,
Res iudicata – powaga rzeczy osądzonej,
S
Scientia nobilitat – wiedza uszlachetnia,
Scio me nihil scire – wiem, że nic nie wiem,
Sensu largo – w znaczeniu szerokim,
Sensu proprio – w znaczeniu właściwym,
Sensu stricto – w znaczeniu ścisłym,
Sententia – powiedzenie, opinia, wyrok,
Sententia capitalis – wyrok śmierci,
Sententia facit ius – wyrok stanowi prawo,
Signum temporis – znak czasów,
Stricte – dokładnie,
Suaviter in modo, fortier in re – delikatnie co formy, mocno co do treści,
Sub poena – pod karą,
Sub poena mortis – pod karą śmierci,
Summa necessitas – stan wyższej konieczności,
T
Tempore crimini – w czasie zbrodni,
Tempus delicti – czas popełnienia przestępstwa,
Terminus iuris – termin prawny,
Tertium non datur – nie ma trzeciego wyjścia (rozwiązania),
Thema probandi – przedmiot dowodzenia,
Theoria iuridica – teoria prawna,
Tutela legitima – opieka ustawowa,
U
Ubi culpa est, ibi poena subesse debet – gdzie jest wina, tam powinna być kara,
Ubi ius, ibi onus – gdzie prawo tam i obowiązek,
Ubi lex, ibi poena – gdzie prawo tam i kara,
Ubi non est culpa, ibi non est delictum – gdzie brak winy tam nie ma przestępstwa,
Ubi periculum, ibi lex – gdzie jest niebezpieczeństwo, tam jest i ustawa,
Ultima ratio – ostateczny argument,
Ultimum supplicium – kara śmierci,
Uno actu – jednym nieprzerwanym działaniem,
Unus testis, nullus testis – jeden świadek to żaden świadek,
Usus – zwyczaj, praktyka,
V
Vacatio legis – spoczywanie ustawy ( czas między opublikowaniem a wejściem w życie),
Varia – różności, rozmaitości, różne rzeczy,
Verba docent, exempla trahunt – słowa uczą, przykłady pociągają,
Verba legis – brzmienie ustawy,
Verba volant, scripta manet – słowa ulatują, pismo pozostaje,
Verbalis – dosłowny,
Versus – przeciw,
Vice versa – na odwrót,
Victima – ofiara,
Vide – zobacz,
Vide infra – patrz poniżej,
Vide supra – patrz wyżej,
Vim vi repellere licet – siłę wolno odeprzeć siłą,
Violatio – pogwałcenie, przekroczenie, naruszenie,
Violatum – występek,
Violentum stuprum – zgwałcenie kobiety,
Virgo (intacta) – dziewica,
Vis absoluta – przymus fizyczny (bezwzględny),
Vis compulsiva – przymus psychiczny (kompulsywny),
Vis maior – siła wyższa,
Vitae habilis – noworodek zdolny do życia,
Volens nolens – chcąc nie chcąc,
Volenti non fit iniuria – chcącemu nie dzieje się krzywda,
Volumen – pismo, tom,
Volumina legum – zbiory praw,
Votum separatum – zdanie odrębne



1 Comment

kodeks

3 YEARS AGO

aktualizacja

x